دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نکوهش عیب جویی از دیگران

آنچه ذیلا بیان می‌شود گوشه‌ای از وصایای ارزشمند رسول اکرم(ص) به ابوذر غفاری است:
نکوهش عیب جویی از دیگران
نکوهش عیب جویی از دیگران
نویسنده: رضا جاودان

آنچه ذیلا بیان می‌شود گوشه‌ای از وصایای ارزشمند رسول اکرم(ص) به ابوذر غفاری است:

«یا اباذر، ما عمل من لم یحفظ لسانه . یا اباذر لاتکن عیاباً ...یا اباذر لایزال العبد من الله بعداً ما ساء خلقه؛ ای ابوذر کسی که زبانش را پاس ندارد عمل صالحش به هدر می‌رود. ای ابوذر، عیب جو، مباش... ای ابوذر، مادام که انسان بد اخلاق باشد از خداوند دور می‌گردد.»

این بخش از پندهای رسول اکرم(ص) به زبان مربوط می‌شود. در این بیانات، حضرت اهمیت مواظبت بر سخن گفتن را مورد تاکید قرار می‌دهند و می‌فرمایند هر کس زبانش را حفظ نکند، عملی انجام نداده است. شاید نکته این سخن این باشد که زبان آفاتی را در روح انسان بر جای می‌گذارد و مفاسدی را به بار می‌آورد که سایر اعمال انسان را نابود می‌کند.

یکی از صفات ناپسندی که رسول خدا(ص) بر می‌شمارند، عیب جویی از دیگران است. بی شک عیب جویی یکی از صفات ناپسند و ناشایست است و عیب جو به جهت دشمنی و حسادت در پی جستجوی عیب‌ها و لغزش‌های مردم و سپس آشکار ساختن آنهاست و از این کار لذت می‌برد. در آیات و روایات از این خصیصه پست نکوهش شده است و ما با بررسی آنها پی می‌بریم کسی که در پی‌ عیب جویی و رسوا ساختن مسلمانان است از خبیث‌ترین و بدترین مردمان است؛ چنانکه خداوند می‌فرماید: «ان الذین یحبون ان تشیع الفاحشه فی الذین آمنوا لهم عذاب الیم فی الدنیا و الآخره؛ آنان که دوست می‌دارند در میان اهل ایمان کار منکری شایع گردد برای آنها در دنیا و آخرت عذابی دردناک خواهد بود». از پیامبر اکرم(ص) نیز نقل شده: «هر کس عمل ناشایست کسی را ظاهر و شایع کند به این می‌ماند که خود آن عمل را به جای آورده است و هر کس مومنی را به عیبی سرزنش کند، نمیرد تا خود گرفتار و مرتکب آن شود»(بحارالانوار، ج73، ص384).

از جمله انگیزه هایی که برخی را به عیب جویی از دیگران وا می‌دارد احساس حقارت است. وقتی انسان کمبود دارد و شخصیتش حقیر و پست است و سرمایه‌ای ندارد نمی‌تواند کمالات دیگران را ببیند، از این جهت درصدد بر می‌آید شخصیت دیگران را خدشه دار کند و کمالات آنها را کم جلوه دهد. سعی می‌کند نقطه ضعفهایی از دیگران بیابد تا مطرح سازد. هر گاه از کسی سخن به میان می‌آید، به جای اینکه نقطه‌های روشن زندگی او را بیان کند عیبهایش را ذکر می‌کند.

این خوی بدی است که انسان سعی کند ضعف‌های دیگران را ذکر کند و متاسفانه فراوانند کسانی که به این آفت مبتلایند. به طور طبیعی انسان باید بنگرد که وقتی نامی از شخصی به میان می‌آید دوست می‌دارد صفات خوب او را مطرح کند و او را در نزد دیگران بستاید و در چشم مردم او را محترم بشناساند، یا وقتی اسم کسی برده می‌شود درصدد است که صفات بد او را ذکر کند و او را کوچک و حقیر بنمایاند و این صفت بدی است و ریشه‌اش چنانکه عرض شد حسادت و احساس حقارت است که از آنچه دیگران دارند در رنج است و نمی‌تواند تحمل کند که دیگران از سرمایه‌هایی برخوردار باشند که او محروم از آنهاست. باید توجه داشته باشیم که بسیار نیکوست که حال ما چنان باشد که در مقام ذکر نام مومن خوبی‌های او را برشماریم، گرچه گاهی شرایط و انگیزه هایی ایجاب می‌کنند که انسان عیب دیگران را ذکر کند، مثل اینکه انسان در مقام مشورت است و لازم است عیب کسی که به دنبال تحقیق از او هستند مطرح گردد، البته این موارد استثناست. بنابراین جا دارد که از پرداختن به عیب دیگران بپرهیزیم و خدشه به شخصیت دیگران وارد نسازیم و توجه داشته باشیم که با رواج و گسترش آفت عیب جویی در جامعه، روح اتحاد و برادری و یگانگی جای خود را به تفرقه و جدایی می‌دهد. همچنین عیب جویی موجب گسترش بدبینی، عداوت و کینه‌ورزی در جامعه می‌شود و نیز موجب می‌گردد که شخصیت افراد لگدمال هوس افراد سست عنصری گردد که بزرگی خود را در ضربه وارد ساختن به شخصیت دیگران می‌بینند و همچنین بر اثر گسترش آفت عیب جویی در جامعه، حریم‌های اخلاقی متلاشی می‌گردند. همچنین این آفت، روح عصیان و تظاهر به گناه را در میان همه کسانی که به جهت ملاحظات اجتماعی از بسیاری از گناهان خودداری می‌کردند، تحریک و تقویت می‌کند. 

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

سوآپ Swap

سوآپ Swap

سوآپ در لغت به‌معنای معامله پایاپاى (ارز)، معاوضه، عوض کردن، مبادله کردن، بیرون کردن، جانشین کردن و اخراج کردن آمده و در اصطلاح، توافقی بین دو شرکت برای معاوضه جریان نقدی در آینده (با دو نوع پرداخت متفاوت از بدهی یا دارایی) است. قرارداد فوق تاریخ پرداخت و چگونگی محاسبه جریانات نقدی را که باید پرداخت شود مشخص می‌کند. معمولا محاسبه جریانات نقدی شامل ارزش‌های آتی یک یا چند متغیر بازار است. اولین قراردادهای سوآپ در اوایل دهه 1980 منعقد شدند. از آن زمان تاکنون بازار سوآپ رشد چشم‌گیری داشته است. در حال حاضر اکثر قراردادهای مشتقّات خارج از بورس به‌صورت سوآپ انجام می‌شود.
ابزار مشتقه Derivative Tool

ابزار مشتقه Derivative Tool

در برخی از قرارداها دارنده قرارداد، مجبور است یا این حق را دارد که یک دارایی مالی را در زمانی در آینده بخرد یا بفروشد. به‌جهت اینکه قیمت این‌گونه قرارداها از قیمت آن دارایی مالی مشتق می‌شود. از این‌رو این قرارداها را اوراق مشتقه می‌نامند.
بیمه Insurance

بیمه Insurance

یمه در زبان فرانسه Assurance، در انگلیسی Insurance و در زبان هندی و اردو "بیما" نامیده می‌شود. بنا به‌اعتقاد برخی، واژه بیمه از کلمه هندی بیما گرفته شده و به‌اعتقاد برخی دیگر، ریشه در زبان فارسی دارد و اصل آن همان "بیم" است؛ زیرا عامل اساسی انعقاد عقد بیمه، ترس و گریز از خطر است و به‌سبب همین ترس و به‌منظور حصول تامین، عقد بیمه وقوع می‌یابد
ریسک Risk

ریسک Risk

ریسک، نوعی عدم اطمینان به آینده است که قابلیت محاسبه را داشته باشد. اگر نتوان میزان عدم اطمینان به آینده را محاسبه کرد، ریسک نیست؛ بلکه فقط عدم اطمینان است؛ به‌همین جهت به‌دلیل محاسبه مقداری عدم اطمینان در قالب ریسک می‌توان آن‌را مدیریت و کنترل کرد. ریسک در زبان چینیان نیز با دو علامت تعریف می‌شود که اولی به‌معنی خطر و دومی به مفهوم فرصت است
مهندسی مالی Financial Engineering

مهندسی مالی Financial Engineering

مهندسی مالی شامل طراحی، توسعه، استقرار ابزارها و فرایند مالی و همچنین طراحی مجدد راه‌حل‌های خلاقانه برای مسائل موجود در مالی است. به‌عبارت دیگر مهندسی مالی عبارت از به‌کارگیری ابزارهای مالی برای‌ ساختاربندی مجدد پرتفوی (سبد سهام) مالی و تبدیل‌ آن به پرتفویی با خصوصیات مطلوب‌تر است. عجین شدن زندگی انسان با مسائل و پیچیدگی بازار و نهادهای پولی و مالی، نیاز جدی و مبرمی به دانشی خاص برای رفع‌ این نیازها به‌وجود آورده است.
Powered by TayaCMS