افضل اعمال در ماه رمضان

وقتی سخن رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به اینجا رسید: "قال أمیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فَقُمت وقُلتُ: یا رسول الله )صلی الله علیه و آله و سلم): ما أفضل الأعمال فى هذا الشهر؟ حضرت علی )علیه‌السلام) که همه‌ی‌ این معارف را از زبان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدند فرمودند: من از بین مردم برخاسته، از پیامبر سؤال کردم بهترین اعمال در این ماه چیست؟ فقال: یا أبا الحسن أفضل الأعمال فى هذا الشهر الورعُ عن محارم الله عزّ وجلّ" بهترین عمل در این ماه پارسایی و اجتناب از محرّمات خداست. آنچه را که خدا تحریم فرموده، از آنها اجتناب کند و وارسته باشد.

ورع و پارسایی درجاتی دارد: اولین درجه‌ی‌ آن که از همه نازلتر است، ورع اهل توبه است که انسان از معصیت می‌پرهیزد و توبه می‌کند و به اطاعت روی می‌آورد.
از این بالاتر ورع اهل صلاح است، که از مشتبهات نیز می‌پرهیزد. رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم)فرمودند:دعْ ما یُریبک إلی ما لا یُریبک [1]چیزی که شبهه‌ناک است و کاری که مشتبه است و حلال بودن آن روشن نیست ترک کنید. غذای شبهه‌ناک حرف شبهه‌ناک را گرچه ظاهراً حلال است، ولی چون حلیتش مشکوک است، ترک کنید، این ورع صالحین است.

از این بالاتر ورع اهل تقوا است؛ که نه تنها از محرّمات و مشتبهات پرهیز دارند بلکه حتی از حلالهایی که انسان را به سوی مشتبه می‌کشاند، نیز می‌پرهیزند. گاهی انسان درباره‌ی‌ افراد سخن می‌گوید، ولی کم کم ممکن است سخن منتهی شد به جایی که احتمال هتک حیثیّت یا غیبت مؤمنی می‌رود، البته باید آن را ترک کند. یا در مسائل مالی کم کم ممکن است دستش به مال مشتبه آلوده شود، ترک کند. آن حلالی را که احتمال می‌دهد کم کم پی‌آمد شبهه‌ناک داشته باشد نیز ترک کند. این ورع اهل تقوی است.

از این بالاتر ورع صدّیقین است. که از هر چه غیر خداست وارسته‌اند؛ از هر چه غیر حق است پرهیز می‌کنند. اگر قلب جز محبت خدا چیز دیگر نپذیرفت قلب صدیقین است.

خدای سبحان فرمود:ما جعل الله لرجلٍ من قلبیْنِ فی جوفه[2]. قلب، یعنی همان لطیفه و جان الهی، در یک انسان دو قلب وجود ندارد. به ما هم آموختند که از خدای سبحان مسئلت کنید که در این قلب جز محبت حق چیزی راه پیدا نکند. وقلبى بحُبّک مُتیماً[3]. بار الها قلب مرا به محبت و دوستی خود شیدا و بی‌قرار کن. این تربیت، تربیت صدّیقین است که قلب، از غیر خدا وارسته باشد.

منبع: کتاب حکمت عبادات ،تألیف آیت الله جوادی آملی

پی نوشت:
• [1] . وسائل الشیعه، ج 18، ص 124.
• [2] . سوره‌ی‌ احزاب، آیه‌ی‌ 4.
• [3] . از فقرات دعای کمیل.