رسيدن به آرامش

سه ارزش بسيار مهمي‌ که پياده کردن آن در زندگي به انسان در رويارويي با مسائل کمک مي‌کند از ديدگاه امام علي(ع) به اين شرح است.

اميدواري به خداوند

در مشکلات و سختي‌ها بايد به لطف و قدرت بي‌منتهاي الهي توجه کرد و از آنها نهراسيد. در اين صورت، آدمي ‌با توکل و روح اميدوار، بر همه مشکلات غلبه مي‌کند. اما اگر تکيه گاه انسان غير خدا باشد، به يقين سودي نمي‌برد. امام علي(ع) مي‌فرمايد: «لايَرْجُوَنَ اَحَدٌ مِنْکُمْ اِلا رَبَهُ؛ هيچ کس از شما به غير از پروردگار خود، به کسي اميدوار نباشد.» باور همه انديشمندان بر اين است که اميدوار بودن، شرط اول در کسب موفقيت‌هاي بزرگ است. بدين ترتيب، با تقويت روح اميدواري، بايد با هرگونه نااميدي مبارزه کرد. بنده شايسته خدا، نيازمندي‌ها را با حضرت حق در ميان مي‌گذارد و راه چاره را از او مي‌خواهد. خداوند نيز به مصلحت خويش، او را از مشکلات مي‌رهاند؛ آن گونه که حضرت يونس (ع) را در قعر دريا بر اثر توجه به خدا، از شکم ماهي نجات داد. (انبيا: ??)

واقع‌بيني و ترک آرزوهاي منفي

کساني که واقع بين نيستند و منفي بافي مي‌کنند، از شخصيت پسنديده‌اي بهره مند نيستند. قضاوت‌هاي نادرست، آنان را در جامعه بي‌ارزش مي‌کند و در ميان دوستان بي اعتبار مي‌گرداند. آدمي‌ بايد با کمک عقل و بينش صحيح خود، واقعيت‌ها را درک کند و آرزوهاي منفي را از دل خود ريشه کن نمايد؛ زيرا که آرزوهاي دست نيافتني يا منفي، عقل و انديشه فرد را ضعيف مي‌سازد. امام علي(ع) مي‌فرمايد:«وَ اَعْلَموُا اَنْ الاْءَمَلَ يُسْهِي الْعَقْلَ؛ بدانيد که آرزوهاي خام و منفي، عقل را دچار غفلت مي‌سازد.» آرزوهاي دور و دراز در امور دنيوي، نه تنها انسان را محتاج ديگران مي‌سازد، بلکه به تدريج معنويت از زندگي او گرفته مي‌شود و چه بسا به پايين‌ترين مرتبه انساني تنزل مي‌يابد. از امام علي(ع)، در اين‌باره روايت است: «مَنْ اَطالَ الاْءَمَلَ اَساءَ الْعَمَلَ؛ کسي که آرزوهايش طولاني و منفي است، به اعمال زشت و ناروا دچار مي‌شود».

صبر و بردباري

عامل اصلي موفقيت و رستگاري، بردباري است. انسان بايد در برابر ناملايمات شکيبا و صبور باشد و سختي محروميت‌ها را تحمل کند و در نتيجه، مشکلات اقتصادي و اجتماعي را با تحمل و بردباري، به خوشي‌ها و موفقيت تبديل سازد. در حقيقت، هرگونه شتابزدگي و بي صبري ما را به سقوط مي‌کشاند. امام علي(ع) در اهميت صبر مي‌فرمايد: وَ عَلَيْکُمْ بِالصَبْرِ فَاِنَ الصَبْرَ مِنَ الاْيمانِ کالرَاْسِ مِنَ الْجَسَدِ. بر شما باد که بردباري را در هر کاري پيشه کنيد که صبر نسبت به ايمان، مانند سر است نسبت به تن آدمي. بي گمان، هر کسي در زندگي خود به مشکلات و ناراحتي‌هايي گرفتار مي‌شود. اگر انسان در اين مواقع بي‌تابي کند، تمرکز فکر و عمل خود را از دست مي‌دهد و خود را به راحتي مي‌بازد و مشکلات بزرگ‌تر گريبان او را مي‌گيرد. امام علي(ع) در اين باره فرموده است:«مَنْ عَظَمَ صِغارَ الْمَصائِبِ اِبْتَلاهُ اللهُ بِکِبارِها»؛ کسي که حوادث کوچک را بزرگ بشمارد، به مصيبت‌هاي بزرگ‌تر گرفتار مي‌شود. بردباري در برابر ناملايمات و تحمل مشکلات، نه تنها ثواب اخروي دارد، بلکه انسان را از نگراني و ناراحتي دور مي‌سازد. خداوند بندگان خويش را براي بخشيدن توفيق و امتياز صبر مي‌آزمايد تا خود آنان نيز مقام خويش را درک کنند. در قرآن مجيد آمده است: «ما شما را آزمايش مي‌کنيم تا تلاشگران و بردباران شناخته شوند.» (محمد: ??) در حديثي از اميرمؤمنان علي(ع) مي‌خوانيم: «الصَبْرُ صَبْرانِ صَبْرٌ عَلي ما تَکْرَهُ وَ صَبْرٌ عَما تُحِبُ»؛ صبر دو نوع است: يک نوع در برابر ناملايمات و نوع ديگر صبر در برابر آنچه به آن تمايل داري.