وزن كشی در قيامت

در قرآن سخن از ترازو و ميزان است که به وسيله آن، اعمال انسان سنجيده می شود. بر اساس آيات قرآن انسان ها در قيامت دو دسته هستند:

1. کسانی که وزن کشی نمی شوند؛ اينها خود به دو گروه دسته بندی می شوند:

الف: مؤمنان صالح، چون دارای حسن فاعلی و حسن فعلی هستند؛ يعنی چون اين افراد مؤمن صالح بوده اند به طوری که ايمان و عمل صالح جزو سرشت و سيره و ملکه وجودی‌شان شده و ايمان و عمل صالح مقوم ذات وجودی آنان شده است، چنين افرادی در روز قيامت بی آنکه از آنان حساب و کتابی بشود، به بهشت می روند. خداوند می فرمايد: وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَکَرٍ اَوْ اُنثَي وَهُوَ مُوْمِنٌ فَاُوْلَئِکَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ؛ و هر که کار شايسته کند- چه مرد باشد يا زن- در حالی که ايمان داشته باشد، در نتيجه آنان داخل بهشت می شوند و در آنجا بی حساب روزی می يابند. (غافر، آيه 40) يعنی همان طوری که بی حساب وارد می شوند، روزی بی حساب نيز می خورند. در حقيقت ورود ايشان در بهشت و بهره مندی آنان، ديگر نيازی به ترازو ندارد تا ميزان آن سنجيده شود، بلکه چنان هستند که همه درجات و مراتب بهشت برای آنان است نه درجه ای از بهشت؛ چنانکه خداوند درباره مؤمن عالم فرموده است: يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنکُمْ وَالَّذِينَ اُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ؛ تا خدا [رتبه] کسانی از شما را که گرويده و ايمان آورده اند درجه ای، و کسانی را که دانشمندند به درجاتی، بلند گرداند و خدا به آنچه می کنيد آگاه است. (مجادله، آيه 11)

ب: کسانی که کافر بوده اند و هيچ توشه ای برای آخرت نيندوخته اند؛ زيرا آنچه به عمل صالح و حسن فعلی ارزش می دهد همان نيت و حسن فاعلی است که ايمان است. کسی که مؤمن نيست، اگر عمل صالح داشته باشد، خداوند در همين دنيا پاداش عمل صالح او را می دهد و در آخرت برايش چيزی نيست.(بقره، آيات 120 و 200؛ آل عمران، آيه 77؛ زخرف، آيات 33 تا 35) خداوند درباره اين گروه دوم می فرمايد: اُولَئِکَ الَّذِينَ کَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا؛ آنان کسانی اند که آيات پروردگارشان و لقای او را انکار کردند، در نتيجه اعمالشان تباه گرديد و روز قيامت برای آنها قدر و ارزشی نخواهيم نهاد و ميزانی برای سنجش اعمالشان برپا نمی کنيم.(کهف، آيه 105)

2. گروه ديگر کسانی هستند که بايد وزن کشی شوند. اينان کسانی هستند که ايمان و عمل صالح دارند، ولی مخلوط عمل کرده اند. خداوند می فرمايد: وَآخَرُونَ اعْتَرَفُواْ بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُواْ عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا؛ و ديگرانی هستند که به گناهان خود اعتراف کرده و کار شايسته را با کار بد ديگر درآميخته اند. (توبه، آيه 102) اين افراد هر چند در نهايت رستگار می شوند ولی بايد درجات آنان در بهشت تعيين و معلوم شود و به همان ميزان که در ترازو برايشان مشخص می شود درجه گرفته و بهره مند از بهشت می شوند. البته ممکن است دورانی را نيز در دوزخ برای پاکسازی بگذرانند. به هر حال، اين افراد هستند که بايد وزن‌کشی شوند و ترازويی که برای آنان نهاده می شود، چيزی جز حق نيست. خداوند می فرمايد: وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَاُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ و سنجش اعمال در آن روز- رستاخيز- حق است پس هر که کردارهای سنجيده او سنگين باشد، ايشانند رستگاران.(اعراف، آيه 8)

روزنامه كيهان، شماره 21570 به تاريخ 5/12/95، صفحه 8 (معارف)