اصول کلی مدیریت در کلاس

اصول كلي مديريت در كلاس

حسین بهروش

سازمان‌دهی عناصر انسانی و ایجاد جوّ مناسب، نقش مهمّی در تحقق اهداف یادگیری دارند در این باره مدیریت مدرسه، مدیریت در کلاس و در کل، مدیریت آموزشی از تغییرهای مهمی هستند که در یادگیری و شکل‌دهی رفتار مطلوب در فراگیران نقش مهمّی را ایفا می‌کنند.

آدیر (1983) معتقد است که عناصر اصلی مدیریت در سه عامل فرد، گروه، وظیفه (یا هدف) قابل بررسی است.

کاربرد نظریه جان آدیر برای مدیران مدارس این است که باید به اهداف آموزش و پرورش آگاه باشند و بتوانند معلمان را از کم و کیف آن آگاه سازند و اهداف را تبیین کنند از طرف دیگر در مواقع مناسب معلمان را گردآورند و آنان را از مشکلات مدرسه و مسائل آموزشی آن، مطلّع و در تمام آن موارد بحث کنند مدیران باید کاری انجام دهند که یکایک معلمان احساس ارزشمندی کرده و به تدریج به همکاری گروهی در راستای برآوردن اهداف مدرسه سوق داده شوند در ادامه به علل بی‌نظمی در کلاس درس و اصول کلی مدیریت در کلاس اشاره می‌گردد.

علل بی‌نظمی در کلاس

1) علل مربوط به معلم: گفتار و کردار معلم، یکی از تغییرهای مهم و قابل کنترل در برقراری نظم و انضباط در کلاس می‌باشد راتر و دیگران (1979) طی پژوهش‌هایی دریافتند وقتی در کلاس‌های درس از طرف معلم تأکید شدیدتری بر اصول نظم و ترتیب شود رفتارهای ناشایست و مغشوش‌ کننده بیشتری نیز از طرف فراگیران به وجود می‌آید از رفتارهایی که باعث بهتر شدن جوّ کلاس می‌شود تشویق مناسب و کافی در جریان تدریس می‌باشد.

2) علل مربوط به فراگیر: برخی بی‌نظمی‌های متداول را در کلاس‌های درس، می‌توان در عدم شناخت فراگیران و برخورد غیراصولی با آنان جستجو کرد از این‌رو آگاهی از چگونگی رشد ویژگی‌های دوره نوجوانی می‌تواند معلم دبیرستانی را در امر مدیریت کمک شایانی نماید.

3) علل مربوط به همکلاسی‌ها و گروه‌های دانش‌آموزی: گرایش گروه نسبت به موضوع درسی و معلم، تأثیر زیادی در یادگیری و مدیریت دارد اگر تعامل بین گروه حالت طبیعی نداشته باشد تنفّر، انزجار و حتی دعوا و کشمکش در آن حاکم می‌شود و وضعیت کلاس متزلزل می‌گردد.

4) علل مربوط به مدرسه و مدیریت آن: مدرسه و کلاس درس، ساختار اصلی سیستم تعلیم و تربیت را تشکیل می‌دهد.

در این محیط است که تعامل بین فراگیر، معلم، مدیر و عوامل برنامه‌ریزی درسی به وجود می‌آید و محلّی است که یادگیری در آن صورت می‌گیرد.

5) علل مربوط به خانواده: جوّ خانواده از لحاظ تعداد اعضاء، شرایط زندگی، بهداشت و سلامتی..... در زندگی یکایک اعضای خانواده تأثیر به‌سزایی دارد.

6) علل اجتماعی: جامعه در شکل کلی، تأثیر زیادی در نظم و انضباط کلاس توسط دانش‌آموزان دارد این تأثیرات را می‌توان در شکل‌های مختلفی چون ارزش‌های زندگی در جامعه، محتوای موضوعات درسی دربارة ارزش‌های اجتماعی، هنجارها و قواعد و الگوی رفتاری، سرعت تغییرات زیاد، فشارهای مختلف اجتماعی و امثال آن‌ها مطالعه نمود.

الف) اصول کلی مدیریت در کلاس

1ـ ایجاد انگیزه 2ـ طرح‌ریزی درسی 3ـ تدوین اصول مدیریت در کلاس و روشن نمودن آن 4ـ آگاهی از وضعیت کلاس 5ـ چشم‌پوشی از مسائل جزئی

ب) اصول مقطعی برطرف کردن بی‌نظمی

1ـ برخورد غیرمستقیم

تماس چشمی ـ سکوت مختصر ـ حرکت به منطقه شلوغ ـ طرح سؤال ـ تغییر در شدّت گفتار ـ دعوت به همکاری به صورت غیرمستقیم.

2ـ برخورد مستقیم

دعوت به همکاری به صورت مستقیم ـ انجام نصیحت‌گذرا ـ سؤال از علت بی‌نظمی ـ تذکر نهایی ـ تعویض جا ـ استفاده از آخرین روش کار.