دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نظریه جامعه شناسی Sociological Theory

نظریه جامعه شناسی Sociological Theory
نظریه جامعه شناسی Sociological Theory

كلمات كليدي : نظريه، انديشه اجتماعي، نظريه اجتماعي، پارادايم، فرانظريه

نویسنده : مهدي بختياري

در تحلیل پیچیدگی اقتصاد، جامعه و فرهنگ نوینی که در حال پدید آمدن است، از انقلاب تکنولوژی اطلاعات سخن می‌گویند. این پارادایم در سال 1970 بر محور تکنولوژی اطلاعات عمدتاً در آمریکا سازمان‌دهی شد که البته تنها بخش خاصّی از جامعه آمریکا، در تعامل با اقتصاد جهانی و جغرافیای سیاسی جهان، شیوه‌ای نوین از تولید، ارتباط، مدیریت و زندگی را برگزید. این پارادایم تأثیرات عمیقی بر شکلها و تکامل تکنولوژی جدید اطلاعاتی داشته است. به عبارتی، گسستن از الگوهای رفتاری ریشه‌دار و مستقرّ و ارزشهای اجتماعی(خواه در جامعه به طور کلی و خواه در جهان تجارت)، نقش بسزایی در رشد نظام جهانی اطلاعات داشته است. تأکید بر ابزارهای فردی، تعامل،‌شبکه سازی و جستجوی سرسختانه پیشرفتهای جدید تکنولوژیک، روحیه‌ آزادی‌خواهانه‌ای را رواج می‌دهد که در جنبشهای 1960 شکوفا شده بود. با این وجود به محض اینکه تکنولوژی نوین اطلاعات رواج یافت و توسط کشورهای مختلف، فرهنگهای متفاوت سازمانهای متنوع و اهداف گوناگون به خدمت گرفته شد، در همۀ کابردها و استفاده‌ها، رشدی انفجارگونه یافت و تبدیل به الگویی مسلط در مدیریت و خصوصاً سیستم علمی کشورها و تولید، توزیع و آموزش دانش شد.[1]

نظام جهانی که عبارت از یک نظام اجتماعی با ابعاد جهانی است و همۀ جوامع را در چارچوب یک نظام جهانی به هم پیوند می‌دهد، می‌توانی آن را بعنوان یک جامعۀ واحد جهانی تصوّر کرد که از حدود قرن هفدهم بوجود آمده[2] و در حوزه‌های مختلف، فرآیندی را با نام جهانی شدن بسط و توسعه داده است. مثل جهانی‌سازی اقتصاد یا دهکدۀ جهانی که ناظر به سیطرۀ امپریالیسم بر کل جهان است، ولی نظام جهانی ارتباطات که مؤلفه اصلی آن سیطرۀ تکنولوژی اطلاعات بر کل جهان است(که از طریق ارتباطات ماهواره‌ای، شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی و ارتباطات تلفنی و کامپیوتری عمل می‌کند)، یکی از حوزه‌های نظام جهانی است.[3]

جهان معاصر و نظام جهانی اطلاعات

امروزه در جهانی زندگی می‌کنیم که اشتراکات زیادی پیدا کرده‌ایم. این امر تا حدّ زیادی نتیجۀ برد جهانی رسانه‌های ارتباطی است. امروزه انسانها از طریق تلویزیون، خبرهای فوری جهان را می‌بینند؛ گزارش وقایع جدید را مشاهده می‌کنند؛ نمایش برخی رویدادهایی که همان روز یا اندکی پیش از آن در بسیاری از نقاط مختلف دنیا اتفاق افتاده؛ فروش فیلمها و برنامه‌های تلویزیونی در بازارهای بزرگ بین‌المللی، که صدها میلیون نفر این‌گونه برنامه‌ها را تماشا می‌کنند؛ این فرآیند بخشی از توسعۀ نظام جهانی اطلاعات است. یعنی یک نظام بین‌المللی تولید، توزیع و مصرف اطلاعات. این نظام جدید اطلاعات، مانند جنبه‌های دیگر جامعۀ جهانی به طور نامتوازن توسعه یافته و اختلافات میان جوامع توسعه‌یافته و کشورهای جهان سوم را منعکس می‌سازد.[4] به عبارتی بسیاری معتقدند که چون کشورهای صنعتی موقعیت برتری در نظام جهانی اطلاعات دارند کشورهای جهان سوم در معرض شکل جدیدی از امپریالیسم رسانه‌ای قرار گرفته‌اند.[5]

مصادیق امپریالیسم رسانه‌ای

بعضی از مصادیق امپریالیسم رسانه‌ای عبارتند از:

1) سینما: در دهۀ 1920 هنگامی که فیلمهای سینمایی برای نخستین بار به نمایش گذاشته شد، هالیوود، چهارپنجم مجموع فیلمهایی را که در جهان نشان داده می‌شد، می‌ساخت و آمریکا همچنان آشکارا بیشترین نفوذ را در صنعت سینما داشته و پخش فیلمهای آمریکایی تقریباً در سراسر جهان شیوع دارد.

2) تلویزیون: درآمدهای صادرات تلویزیون انگلیس و آمریکا تقریباً برابر است و حضور جهانی مهمی در کنار هم دارند.

3) آگهی‌های تبلیغاتی: 9 شرکت از میان شرکت‌های بزرگ تبلیغاتی جهان، آمریکایی هستند. این شرکت‌ها، شرکتهای بزرگ تبلیغاتی فراملیتی هستند که نقش عمده‌ای در نظام جهانی اطلاعات دارند.

4) ارتباطات الکترونیکی: نفوذ آمریکا در کانالهای الکترونیکی(که به منظور انتقال بسیاری از اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرند و دولتها و شرکتهای بزرگ به آن وابسته‌اند)، بسیار نیرومند است. حلقه‌های ارتباطی راه دور که اکنون برای بانکداری، معاملات پولی جهانی و برخی از انواع پخش برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی ضروری است، اکثراً در دست شرکتهای آمریکایی است.[6]

مقاله

نویسنده مهدي بختياري

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

اقتصاد اسلامی، اصالت فرد و جامعه

در شماره‌های قبل به تبیین و بررسی مقوله‌های بنیادین ذیل از نگاه اسلام و نظام لیبرال سرمایه داری مبادرت ورزیدیم: 1- خداشناسی؛ 2- جهان شناسی؛ 3- انسان شناسی.‌
ژان باتیست سه و قانون بازار

ژان باتیست سه و قانون بازار

اشاره: ژان باتیست سه، اقتصاددان، اندیشمند و نویسنده قرن هجدهم اروپاست که آثار و کتب قابل توجهی در باب اصول علم اقتصاد و روش‌های موفقیت در فعالیت‌های اقتصادی دارد.
شاخص های فعالیت های اقتصادی

شاخص های فعالیت های اقتصادی

پرسش: در آموزه‌های اسلامی چه شاخص‌هایی برای فعالیت‌های اقتصادی پربرکت معرفی شده است؟
No image

اختلاس چیست؟

کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مقابله با فساد در ماده 17 هرگونه برداشت، استفاده و تصرف غیرمجاز از مال یا وجوه دولتی یا شخصی یا اوراق بهادار و هرچیز دیگر با ارزش توسط مقام دولتی جهت منافع خود یا هر شخص یا هر نهاد دیگری را که بنا به موقعیت شغلی به وی واگذار شده است چنانچه با عمد صورت گرفته باشد تحت عناوین اختلاس Embezzlement Misappropriation و یا persion جرم دانسته است.
نقش تجارت در اقتصاد مقاومتی

نقش تجارت در اقتصاد مقاومتی

اقتصاد مقاومتی، اقتصادی است که بتواند ضمن قوامیت برای جامعه، هرگونه فشار و بحران‌های داخلی و بیرونی را به سادگی پشت سربگذارد و با قدرت، اقتصاد پویا و شکوفایی را به نمایش بگذارد و بامقابله با هر بحرانی اجازه ندهد استقلال جامعه با خطر مواجه شود.
Powered by TayaCMS