آثار و کارکردهای اجتماعی شورا

آثار اجتماعي شورا

زینب علویان راد

زندگی اجتماعی انسان بیانگر این مسئله است که حیات بشری در گرو اندیشه، تجربیات و مهارت دیگر افراد جامعه است و در سایه این هم اندیشی و تبادل آراء جریان حیات انسان، روندی متداوم و پیشرفته به خود گرفته است. زندگی اجتماعی بشر نوعی شورا و مشورت در امور و مسائل مختلف است، تا از این طریق به بهترین ابزار و وسایل لازم برای رشد و ترقی حیات خود دست یافته و بتواند موانع و مشکلات را از طریق استفاده از نیروی فکری و جسمی دیگر انسان‌ها از میان بردارد. مشورت و هم اندیشی از جوانب مختلف بر حیات بشر تاثیرات مثبت دارد.

نوآوری‌ها و اختراعات و اکتشافاتی که زندگی انسان را با رفاه و آرامش همراه می‌سازد، ترقی و رشد علم و دانش که مشکلات و سختی‌های حیات بشر را از میان بر می‌دارد، تکنولوژی و فناوری‌های مختلف در عرصه حیات اقتصادی و اجتماعی تماماً مدیون مشورت، تبادل نظر و همفکری انسان‌های مختلف می‌باشد. پیشرفت و توسعه‌ای که امروزه جهان شاهد آن است، حاصل قرن‌ها هم اندیشی جمعی و تبادل تجریبات دانشمندان جوامع مختلف است. برای بیان نقش مشورت در زندگی اجتماعی به بیان و تحلیل مفهوم شورا و مشورت پرداخته می‌شود.

شورا در لغت به معنای مشورت و رایزنی و کنکاش است. مشورت به معنای بیان رای و نظر و اندیشه در مسائل و جریان‌های اجتماعی است. تبادل نظر و کنکاش نظرات افراد مختلف در باب یک موضوع مشخص جهت ارائه راه حلی معین یا بیان منطقی ترین اندیشه مشورت نامیده می‌شود. معمولاً مشورت با کسانی انجام می‌شود که مهارت، تجربه و کارایی او در امور مورد نظر برای همگان آشکار است. هدف انتخاب و گزینش بهترین نظر از میان اندیشه و آرای مطروحه صاحب نظران جهت ارائه راهکاری اساسی است.

مشورت و شورا عبارت است از بیان نظرات و رویکردهای گروهی از افراد خبره و کاردان در زمینه فرایند یک رویداد و گزینش بهترین و صحیح ترین نظر از میان آرای مطروحه. در جریان مشورت استفاده از وجود افراد شایسته و عالم و انتخاب رای صواب دو عامل اصلی هستند. البته گزینش بهترین نظر به معنا عدم وجود خطا نمی‌باشد، بلکه از طریق مشورت، احتمال خطا و اشتباه کاهش می‌یابد. شورا زمانی صورت می‌گیرد که پدیده و مسئله مورد نظر بدیهی نبوده و زوایا و جوانب پنهان آن مانع از اتخاذ روشی مناسب در باب آن می‌گردد، لذا در زمینه مسائل و اموری که حقانیت و درستی آن مشخص و بارز بوده و احکام مربوط به آن در متون دینی موجود می‌باشد، مشورت صورت نمی‌گیرد.

زمانی جریان شورا و مشورت می‌تواند نتیجه مطلوب و مناسبی داشته باشد که نظریات مختلف، بدون پرده پوشی و از روی مصلحت اندیشی بیان گردد، هر کس با در نظرگیری تجارب و آگاهی‌های خود از مسئله مورد نظر، اندیشه ای صواب را بیان ساخته و از بین آرای ارائه شده، نظریه صواب انتخاب شود.

زمانی که در یک مسئله از نظرات و اندیشه‌های دیگران استفاده می‌شود، علاوه بر آنکه آن امر به نحو احسن انجام می‌شود، در صورت بروز مسائل و مشکلات احتمالی و شکست طرح، مسئولیت جبران بر عهده و دوش یک نفر نمی‌افتد، بلکه تمامی افراد در آن شرکت کرده و احساس مسئولیت جمعی و همکاری اجتماعی افزایش می‌یابد.

صرف نظر از اینکه مشورت در زندگی اجتماعی باعث پیشرفت و توسعه اقتصادی و علمی می‌شود، از لحاظ همفکری اجتماعی و افزایش همکاری و تعاون و انسجام اجتماعی نیز اهمیت دارد. تشکیل شورا و مشورت، اعضای جامعه را در کنار هم قرار داده و آنها را نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماع آگاه تر و متعهدتر می‌سازد. مشورت و تبادل نظر جامعه را در مسیر انسجام و اتحاد قرار می‌دهد و آنها را در برابر مسائل مشکلات مقاوم و متحد می‌سازد.