تاثیر ناسازگاری های والدین بر ساختار شخصیتی فرزندان

کلمات کلیدی: والدين، فرزند، تربيت

نویسنده :

خانه‌ای که از برنامه‌های صحیح حکیمانه بی بهره باشد ویرانه‌ای بیش نیست. (پیامبر اکرم(ص)) اولین نهاد عامل موثر در تربیت انسان‌ها خانواده است و شخصیت افراد در نخستین مرحله از مراحل شکل گیری رشد در کنار اعضای خانواده شکل می‌گیرد. مهم ترین عامل اجتماعی موثر در رشد کودک ارتباطی است که میان او و والدینش برقرار می‌شود.

از مطالعه آثار علمای تربیتی چنین بدست می‌آید که خانواده در امور تربیت فرزندان نقش بسزایی داشته و موثر است، پرورش کودک در خانواده‌هایی که از الگوهای غیراخلاقی پیروی می‌کنند، شالوده نسل آینده را در معرض خطر قرار داده و جامعه را در خطر انحراف قرار می‌دهد. آلکسیس کارل نویسنده کتاب انسان موجود ناشناخته، معتقد است، بازماندگان افراد الکلی و افیونی و کوکائینی در تمام عمر باید کفاره عیوب پدر را بپردازند.

باید توجه داشت، هر یک از اعضای خانواده، بر تفکر و شکل گیری شخصیت دیگر اعضا، جمع دوستان و سایر افراد جامعه آثاری باقی می‌گذارد و به این ترتیب نسل آینده از شیوه تفکرات او ارث می‌برد. از این رو شادابی محیط خانواده و یا اختلافات میان اعضای خانواده، یا خصوصیات اخلاقی و رفتاری هر یک از اعضا در شکل گیری خصایص فردی و اجتماعی فرزندان اثر خواهد گذاشت.

همچنین تاثیر ژنتیک، صفات طبیعی و خصوصیات ذاتی پدر و مادر در پرورش فرزندان قابل انکار نیست. از طرف دیگر محیط سالم خانواده باید با گرمی و تفاهم و صمیمیت توام باشد، اگر بین پدر و مادر اختلاف و ناهماهنگی رفتاری وجود داشته باشد در نتیجه محیط خانواده خسته کننده و کسالت بخش خواهد بود و خود این فاکتورها کافی است که عوامل موثر تربیتی را خنثی کند زیرا فرزند هم از نظر ذاتی و فطری و هم از نظر شرایط زیستی به پدر و مادر علاقه و وابستگی دارد و وقتی درگیری و اختلاف آن دو را مشاهده می‌کند در تصمیم گیری دچار اشتباه می‌شود.

زمانی که پدر و مادر هر دو مقصر هستند و اشتباه می‌کنند یا حق از آن یکی است و دیگری گناهکار است چون فرزند از یک طرف علاقه ذاتی و وابستگی طبیعی را نمی‌تواند از بین ببرد و از طرف دیگر با رفتارهای نادرست والدین مواجه می‌شود، در نتیجه از آنها مایوس شده و تنهایی را احساس می‌کند.

احســاس تنهـــایی و بی پناه بودن برای فرزندان خطرناک اســـت و در ذهن آنها پدیدآورنده نابســامانی و افســــــردگی خواهد شد. کــــــــودکان هنگــــــام درگیری‌های میان والدین، افراد مورد علاقه خود را بی توجه می‌شناسند، از این رو منزوی شده و احساس افسردگی می‌کنند.

اگر ناهماهنگی پدر و مادر به مشاجره و بگومگوی آنها منجر شود و فرزندان شاهد این امور باشند شکل گیری شخصیت آنها در مسیری صحیح هدایت نمی شود.

بسیار مشاهده شده شخصیت فرزندانی شاداب و پرتحرک در اثر اختلافات خانوادگی در مسیری دیگر شکل گرفته و دچار افسردگی و انزوا شده اند. اختلاف پدر و مادر ممکن است زودگذر تلقی شود ولی در ذهن حساس کودکان اثر سوء خود را آنچنان باقی خواهد گذاشت که به آسانی نمی توان آن را محو کرد. از این رو وظیفه هر پدر و مادری است که در صدد ایجاد محیط گرم و صمیمی باشند و از شکل گیری اختلاف و درگیری جلوگیری کنند. امام صادق (ع) فرموده‌اند: خداوند رحمت کند آن بنده ای را که روابط بین او و همسرش نیکو باشد. روابط نیکو زناشویی و رفتار صحیح والدین سبب نشاط و دلگرمی فرزندان خواهد شد.

توجه اسلام به خوش خلقی و روابط صحیح خانوادگی تا حدی است که نقل شده وقتی مادر سعد پس از خاکسپاری فرزندش خطاب به او گفت پسرم تو دارای این مقام شده ای که پیامبر اسلام (ص) با دستان مبارک خود عهده دار غسل و کفن تو شده اند پس اهل بهشتی و نجات یافته ای، پیامبر (ص) فرمودند: ای مادر سعد ساکت باش و در کار پروردگارت اینقدر با قاطعیت حکم مکن، همانا سعد گرفتار کار خود است زیرا او با خانواده خود بداخلاق بود. بنابراین محیط خانواده باید دارای شرایط لازم برای رشد و پرورش فرزندان باشد و برای این کار باید از شکل گیری هرگونه اختلاف جلوگیری کرد.