دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نشانه های تکبّر

«و لاتصعر خدک للناس و لاتمش فی الارض مرحا ان الله لایحب کل مختال فخور؛ پسرم! با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد»(لقمان:18)‌
نشانه های تکبّر
نشانه های تکبّر
نویسنده: علی خانی

«و لاتصعر خدک للناس و لاتمش فی الارض مرحا ان الله لایحب کل مختال فخور؛ پسرم! با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد»(لقمان:18)‌

تواضع و فروتنی و پرهیز از هر گونه رفتار تکبرآمیز و کردار مغرورانه از مهمترین بخش های آداب معاشرت اسلامی و انسانی است؛ چرا که برخوردهای مغرورانه و خودپسندانه، موجب ناهنجاری روابط، و عکس العمل های ناموزون و پیامدهای شوم و کینه توزانه و قطع روابط دوستانه خواهد شد. تکبر یک حالت انحرافی درونی است که نشانه های آن به شکل های مختلف در زندگی انسان آشکار می شود، در آیه فوق، که بخشی از نصیحت حضرت لقمان به فرزندش است، به دو نشانه از نشانه های تکبر و خودپسندی، اشاره شده که باید از آن پرهیز کرد: 1ـ روی گردانی از مردم با بی اعتنایی به آنان2ـ راه رفتن مغرورانه و تکبرآمیز در کنار مردم.

این دو خصلت که از حالت زشت تکبر نشات می گیرد، آسیب شدیدی بر روابط انسانها و آداب صحیح معاشرت می رساند و چه بسا دوستی ها را به دشمنی و صفا و صمیمیت را به کدورت و خشونت تبدیل نماید.نصیحت جناب لقمان به فرزندش بیانگر آن است که حالات درونی انسان، به طور ناخودآگاه در چهره و رفتار و کردار انسان آشکار خواهد شد، چنان که امیرمومنان علی(ع) در سخنی فرمودند: «ما اضمر احد شیئا الاظهر فی فلتات لسانه و صفحات وجهه؛ هر کس آنچه را در دل پنهان کند از زبانش فرو ریزد و در سیمایش خوانده شود»(نهج البلاغه حکمت26) . بنابراین اگر این نشانه ها در رفتار کسی آشکار شد باید بلافاصله نسبت به درمان و رفع آن اقدام نماید. البته ناگفته پیداست که منظور لقمان از نصیحت فوق، پرهیز از هرگونه مظاهر تکبر و غرور است، اما از آنجا که صفت تکبر قبل از هر چیز خود را در رفتار و حرکات عادی و روزانه انسان نشان می دهد، لذا به این دو نشانه اشاره شده است.پیامبراکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نهایت تواضع را در راه رفتن و سایر شئو ن زندگی مراعات می کردند و پیروان خود را از تکبر و خودبرتر بینی برحذر می داشتتند. از رسول خدا (ص) روایت شده: «من مشی علی الارض اختیالالعنته الارض و من تحتها و من فوقها؛ کسی که از روی تکبر و غرور بر روی زمین راه رود، زمین و آنان که در زمین خفته اند، و بر روی زمین هستند او را لعنت می کنند»(ثواب الاعمال؛ ص 245). نیز نقل شده: «روزی پیامبر اکرم (ص) در حین عبور از کوچه ای جمعیتی را دید که اجتماع کرده اند، نزد آنها رفت و فرمود: چه خبر است؟ آنها شخصی را نشان دادند و گفتند: این دیوانه ای است که حرکت ها و گفتار خنده آورش، مردم را متوجه خود ساخته است، مردم به تماشای او پرداخته اند، پیامبر(ص) آنها را به سوی خود فرا خواند و به آنها فرمود: این شخص دچار بیماری است آیا می خواهید دیوانه حقیقی را به شما معرفی کنم؟ آنها عرض کردند: آری. فرمود: المتبختر فی مشیته الناظر فی عطفیه المحرک جنبیه بمنکبیه فذاک المجنون؛ دیوانه حقیقی کسی است که با تکبر و غرور راه می رود، هنگام راه رفتن پیوسته به دو طرف خود نگاه می کند و پهلوهای خود را با شانه اش تکان می دهد ( تنها خودش را می نگرد) این است دیوانه حقیقی»(بحارالانوار، ج 76، ص 303).

مقاله

نویسنده علی خانی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

خنده بر ریشه‌های فرهنگ: نگاهی به کمدی‌های تلویزیونی

خنده، شوخ‌طبعی و طنز پردازی، از نظرگاه فلسفی، مقوله هایی هم گستره و دامنه هایی نزدیک به یکدیگر دارند. اگرچه تلاش فلاسفه و نظریه پردازان برای بیان و ارائه تعاریفی مرزبندی شده؛ به سرانجامی در خور رهنمون نشده است؛ اما ...
No image

نقد سریال‌های نوروزی؛ آنچه فراموش کرده‌ایم

آیا استراتژی مقابله با شبکه‌های ماهواره‌ای، لاجرم به افزایش تعداد شبکه‌های داخلی و تکثّر برنامه‌های همزمان می‌انجامد؟ آن هم در شرایطی ‌که در تأمین برنامه‌های مناسب و کیفی برای همان شبکه‌های قدیمی نیز با چالش‌های جدّی روبه‌رو هستیم. و آیا جذب مخاطب داخلی به سمت تولیدات رسانه ملّی به معنای استفاده از فاکتورهای جذّابیت برنامه‌های رقیب است؟
No image

«طنز» در مصاحبه با استاد منصور براهیمی

منصور براهيمي متولد سال 1335 در خاش و ليسانس ادبيات دراماتيك و نمايشنامه‌نويسي است. او علاوه بر كار در مقطع ابتدايي در زمينه تئاتر كودك و تدريس در دانشكده سينما تئاتر، از سال 1362عضو موسس گروه سينما تئاتر آيين (س.آيين) است كه از سال 1368 هر ساله نمايشي را بر صحنه برده است.
No image

ماجرای طنز و کمدی

طنز، هنری است که انسان در تلاش برای دگرگون ساختن جهان به‌دست می‌آورد و همیشه به‌شکل کنش و واکنش و در نتیجه نگاه وی به محیط و واقعیت (به‌طور خاص)نمود پیدا می‌کند.طنز راستین که از حوادث واقعی زندگی نشأت گرفته و مبتنی‌بر واقعیت‌های زندگی بوده..
No image

این همه خنده برای چیست؟

ارسطو در مقایسه تراژدی و کمدی به نگرش متفاوت این دو به انسان اشاره می‌کند و می‌گوید «این یکی (کمدی) مردم را فروتر از آنچه هستند نشان می‌دهد و آن یکی (تراژدی) برتر و بالاتر بنابراین می‌توان چنین نتیجه گرفت که در کمدی تماشاگران همواره در موقعیتی فراتر از برتر از اشخاص نمایش قرار می‌گیرند و بالعکس...
Powered by TayaCMS