عبودیت راهی برای متاله شدن

کلمات کلیدی :عبوديت راهي براي متاله شدن

نویسنده :علی مددی

فلسفه آفرینش در خدایی شدن انسان نهفته است. از آنجایی که انسان مسیر خدایی شدن و بازگشت به کمال مطلق را از مهبط و قرارگاه زمین آغاز می‌کند، مسیری سخت و دشوار را می‌بایست بپیماید که گاه از آن به دوزخ دنیوی یاد می‌شود. انسان از پست‌ترین عنصر در هستی یعنی خاک آفریده شده است. این پست ترین درعین حال قابل ترین عنصر نیز به شمار می‌آید، از این رو پذیرای روح الهی شده و توانایی آن را دارد تا مقام خلافت الهی بر همه کائنات، خود را بالا بکشد.

راه رسیدن به خدایی شدن و لقای الهی، مسیری از عبودیت تا متاله شدن است. اما این تمام مسیر بشر نیست، چون پس از خدایی شدن تا ربوبیت یافتن در مقام خلافت الهی، راهی بس کوتاه و شیرین باید پیموده شود.

از این رو در آموزه‌های قرآنی فرصت عمر کوتاه دنیوی، فرصتی بی نظیر و بی بدیل است که هرگز تکرار نخواهدشد و انسان هر آنچه را ساخته برای ابدیت خود ساخته است.

این مسیر تا مظهریت ربوبیت، نیازمند بسترهایی است که از آن به اهداف ابتدایی، میانی و غایی تعبیر می‌شود. این گونه است که آبادانی زمین، برپایی عدالت، تعلیم و تزکیه، جامعه مدنی و امت و مانند آن به عنوان فلسفه آفرینش و اهداف خلقت انسان معرفی می‌شود؛ چرا که هریک بستری برای دیگری است. انسان در این مسیر است که شدن‌های کمالی را بواسطه ابتلاو مانند آن تمرین می‌کند و در کوره دنیا برای عبودیت و خلافت و ربوبیت آبدیده می‌شود.

هستی در خدمت انسانیت

انسان اشرف آفریده‌های خداوندی است. شرافت انسان را می‌بایست در روح الهی او دید. انسان به گونه ای آفریده شده که می‌تواند به عنوان ظرفی کامل از همه اسمای الهی باشد و مظهر همه صفات خداوندی شود. از این رو از اراده و اختیاری استثنایی برخوردار است و به او فرصت می‌دهد تا خود را چنان بسازد که درمقام مظهر ربوبیت خداوندی تجلی کرده و بر کائنات فرمان راند و هریک از آفریده‌های الهی را پرورش داده و به کمال شایسته و بایسته خودشان برساند.

زمین، قرارگاه آدمی است و دنیا گذرگاه استثنایی برای بشر است که می‌تواند دراین گذرگاه با هر گامی، خود را چنان دگرگون کند که هیچ موجودی را توانایی آن نیست. البته شدن‌های انسان می‌تواند در دو مسیر متقابل هم باشد که درنهایت به حکم دایره به یک منشا باز می‌گردد. لذا بازگشت همه به سوی اوست؛ با این تفاوت که یکی از مسیرشدن‌های کمالی به سوی او باز می‌گردد و آن دیگری از مسیر سقوط، به سوی خداوند می‌رود. در نهایت هر یک، دو وجه متقابل از خداوندی را دیدار خواهندکرد: یکی وجه جمالی الهی را زیارت کرده و خود وجه آن می‌شود و آن دیگر وجه جلالی خداوند را در برابر خویش می‌یابد. خداوند در این باره می‌فرماید: «چهره هایی در آن روز شاداب و خرم است که به پاداش پروردگار خود چشم دوخته اند و چهره هایی که در آن روز گرفته است.» (قیامت، آیات 22 تا 24)

کسی که در مسیر کمالی شدن، قرارمی گیرد، متاله (خدایی) می‌شود. خدایی شدن، عامل اصلی دستیابی به خلافت مطلق خداوندی است؛ چرا که شخص در آن مقام می‌تواند مظهر ربوبیت الهی و پروردگاری خداوندی باشد. این مسیر متاله شدن نیز تنها از گذرگاه و مسیر عبودیت می‌گذرد. از این رو امام صادق می‌فرماید: العبودیه جوهره کنهها الربوبیه؛ عبودیت گوهری است که باطن آن ربوبیت است. برهمین اساس خداوند درباره فلسفه آفرینش انسان و جنیان این گونه می‌فرماید: «و جن و انس را نیافریدم، جز برای آنکه مرا بپرستند.» (ذاریات، آیه65)

پرستش و عبادت به معنای اطاعت از خداوند است (آل عمران، آیه23) و مصادیقی بسیار برای اطاعت است که از جمله آن ماموریت در آبادسازی زمین و کشاورزی است. (هود، آیه16)