آثار جسمی و روانی بزه

بزه، آثار جسمي و رواني

لیلا نعمتی

بزه دیده کسی است که یک خسارت قطعی به تمامیت شخصی او وارد آمده است واکثر افراد جامعه هم به این مسئله اذعان دارند. براساس نظر سازمان ملل متحد بزه دیدگان کسانی هستند که به طور فرد ی یا گروهی متحمل خسارت شده‌اند. این خسارت بویژه در زمینه‌های مربوط به آسیب به تمامیت جسمی یا روانی، رنج روحی ،خسارت مادی و وارد شدن لطمه بزرگی به حقوق اساسی افراد می‌باشد. برخی آثار وقوع بزه بر بزه دیده را می‌توان به شرح ذیل بر شمرد.

اثر جسمی- آثار جسمانی یک حادثه متعدد می‌باشد و اندیشه‌های متخصصان «ترمیم خسارات جسمی» یعنی قضات، پزشکان، کارشناسان دادگستری و بیمه در اطراف این مسئله به بحث گذارده می‌شود. ترمیم یک خسارت جسمی در مرحله اوّل به صورت مراقبت و پرستاری از بزه دیده می‌باشد.

این کار تقریباً ناممکن است، ولی بسیار جالب است که در پاره‌ای از موارد بزه دیدگان، مرحله قبل و بعد از تحمل بزه را با هم مقایسه کرده، مرحله قبل از تحمل بزه را بهشتی می‌دانند که آن را از دست داده‌اند. بدن اشخاص در اغلب موارد مورد تعرض و آسیب قرار می‌گیرد. وظیفة پزشک در این موارد آن است که نه تنها از بزه دیده مراقبت و پرستاری کند؛ بلکه تغییرات احتمالی یا خیالی بدن بزه دیدگان را دنبال کرده و آنها را از طریق تبیین و گفتگو در مورد بدن جدیدی که به ناچار باید با آن زندگی کنند، کمک و همراهی نماید.(ما این مسئله را بیشتر در مواردی متذکر می‌شویم که بزه موجب نقض بیشتری در بدن بزه دیده شده باشد).

علم پزشکی، در اغلب موارد، پاسخ راه حلی متناسب و سازگار را ارائه می‌دهد. آنچه که این افراد را به عنوان بزه دیده نزد پزشک می‌کشاند، توقعات اجتماعی است. دادگستری نه تنها از پزشک می‌خواهد که از بزه دیده مراقبت کند بلکه از وی می‌خواهد که او (بزه دیده) را در برقراری مجدد نظم اجتماعی یاری دهد. دادگستری به گونه‌ای از پزشک می‌خواهد که «یک پل ارتباطی» میان بزهی که بزه دیده متحمل آن شده است، نشانه‌ها و علائم بزه در بدن بزه دیده (اغلب این نشانه‌ها در مرحله اثبات، عنصری قابل توجه می‌باشند)، دادگستری و اجتماع ایجاد کند.شیوه هایی که پزشک از آنها استفاده می‌کند عبارتند از : گواهی پزشکی که به توصیف جراحتها می‌پردازد و گواهی از کار افتادگی.

آثار روانی - اختلالهای پس از ضربه استرس زا

(پست تروماتیک‌PTSD‌). بعد از تمام موقعیت‌های استرس زا اشخاص صرف نظر از شخصیت آنها ، ممکن است به دو صورت زیر از خود واکنش نشان دهند :

1/ حالت اضحمال ناگهانی قوا همراه با دلهره (یک مکانیسم دفاع اولیه که معادل استتار در محیط طبیعی می‌باشد.

2/ حالت عکس حالت قبلی یعنی واکنش و تحریک ناسازگار (این حالت معادل بازتاب یک فرار ناکام می‌باشد).واکنش شخص چندین ساعت و گاه چندین روز طول می‌کشد.حالت فراموشی کلی یا جزئی وقایع، در بزه دیدگان بسیار دیده می‌شود. این امر برای تحقیقات مقدماتی پلیس یا پزشک یک نقص محسوب شده، علاوه بر این موجب ایجاد اختلالهای روانی بعدی می‌شود. هرگاه که موقعیت فشار آور از بین برود، شخص نیز تعادل خود را پیدا می‌کند.اختلالهایی که استرس‌های مربوط به بعد از ضربه استرس زا(‌PTSD‌) را مشخص می‌سازند همیشه بعد از یک دوره نهفتگی گاهی طولانی (چندین ماه)پدیدار می‌شوند. گزارشهای بالینی یک سندرم (مجموعه علائم) رایج تکرار می‌باشند: بزه دیده در اثر خاطرات تکراری و مزاحم، کابوسهای مربوط به بزه، بیداری‌های شدید شبانه، دوباره دچار تروماتیسم( اختلالهای پس از ضربه) می‌شود. بزه دیده بویژه بعد از تاثیریک محرک بیرونی یا خیالی (همانند یک فیلم خشونت بار، سر و صدای ناگهانی یا فکری ناگهانی) احساس می‌کند که ارتکاب بزه دوباره از سر گرفته می‌شود. موقعیت فشار آور در رویاهای متعدد نیز تکرار می‌شود بزه دیده از تمام عناصری که موجب یادآوری بزه می‌شود، دوری می‌گزیند. تمام اختلالهای نامبرده بعد از مرحله ظهور و پیدایش، شدت پیدا می‌کنند. علاوه بر سندرم(مجموعه علائم) تکرار می‌توان علائم دیگری چون کاهش روابط بیرونی و عواطف، اضطراب دائم، اختلال در خواب، آشفتگی‌های شناختی (حافظه، تمرکز حواس) را در بزه دیده مشاهده کرد. گاهی بعد از چندین ماه، این اختلالها بر اساس یک حالت مزمن سازمان پیدا می‌کنند.