حضرت علی (علیه‌السلام) فرمود:

عن علی (علیه‌السلام) قال:

«کَفی ما مضی مَخْبَراً عمّا بّقِیَ وکَفی عَبراً لِذَوی الالباب ما جرَّبْوا»

حضرت علی (علیه‌السلام) فرمود:

«کافی است که وقایع گذشته، ما را بر معیار دیگر قضایا آگاه سازد و کافی است که خردمندان از تجاربی که اندوخته‌اند، عبرت بگیرند و آنها را سرمشق آینده خویش قرار دهند». (شرح ابن ابی الحدید، ج 20، ص 273، کلمه 163)

توضیح:

انسان همیشه به تجربیات گذشتگان و بزرگان نیازمند است تا در رسیدن به اهداف علمی، شغلی، اجتماعی و سیاسی خود موفق باشد؛ چرا که اگر انسان بخواهد همه راههای پیموده شده دیگران را بپیماید قطعاً عمرش کفاف نخواهد کرد.

اگر چه مردم از نظر ساختمان عقلی و درک فطری متفاوت آفریده شده‌اند و با یکدیگر فرق تکوینی دارند، ولی اختلافی که بین بزرگسالان و جوانان از جهت فهم مطالب و تحلیل مسئله مشاهده می‌شود، همه جا معلول تفاوت عقل طبیعی و نامتساوی بودن استعدادهای درونی آنان نیست، بلکه بخش مهمی از این تفاوت، ناشی از کار آزمودگی و تجارب بزرگسالان و خامی و بی‌تجربگی جوانان است.

«جان دیوئی» می‌گوید: ...اختلافات فرهنگی اقوام را نمی‌توان به هوش و استعدادهای ذاتی آنها نسبت داد. بی‌گمان، ذهن مردم علت شئون اجتماعی نیست... در جوامع ابتدائی که محرکات فراوانی وجود ندارد، فرد در برابر تحریکات معدودی قرار می‌گیرد و از این رو ذهن او رشد اندکی پیدا می‌کند، اما جامعه متمدن از هزاران طریق ذهن فرد را تحریک کرده و به فعالیت وادار می‌کند...

تجربه وسیله بهره‌برداری از سرمایه گرانقدر هوش و خرد است، تجربه عقل طبیعی را شکوفا کرده و بسیاری از استعدادهای فطری آدمی را به فعلیت می‌رساند.