پرسش و پاسخ: بازدارندگی حسادت

پرسش:

مفهوم حسادت، انگيزه ها و راهکارهاي درمان اين بيماري قلبي را توضيح دهيد؟

پاسخ:

در بخش نخست پاسخ به اين سؤال به مباحثي همچون مفهوم حسد، حسد در آيات و روايات و انگيزه هاي حسد پرداختيم. اينک در بخش پاياني دنباله مطلب را پي مي گيريم.

درمان حسد

دانشمندان علم اخلاق به پيروي از غزالي، براي درمان بيماري حسد، دو روش علمي و عملي ذکر کرده اند. اما برخي مانند ابن عربي حسد را صفتي جبلي و ذاتي مي دانند که نابود شدن آن امکان ندارد.

در روايتي از امام صادق(ع) حسد ممتزج با خون و گوشت آدمي معرفي شده است، (بحارالانوار، ج 70 ص 253)، که احتمالاً به ذاتي بودن اين صفت اشاره دارد.

موضوع چشم زخم با حسد پيوند تنگاتنگ دارد. در برخي روايات به اين ارتباط اشاره شده و مفسران آيه، پنج سوره فلق را که در آن حسادت حسودان ياد شده است، در اين باره می‌دانند. در اينجا نتيجه گيري بحث را با کلامي راهگشا از شهيد والامقام استاد مرتضي مطهري به پايان مي بريم.

شهيد مطهري(ره) در کتاب انسان کامل صفحات 26 تا 29 مي نويسد:

«آدم حسود وقتي خير و نعمتي را در ديگران مي بيند، همه آرزويش اين است که از او سلب نعمت شود، درباره خودش فکر نمي کند. انسان سالم، غبطه دارد نه حسد. او هميشه درباره خودش فکر مي کند که جلو بيفتد. اگر يک انسان هميشه در فکر اين باشد که خودش جلو بيفتد، سالم است. اين دليل بر عيب نيست، اما کسي هميشه در اين انديشه است که ديگري عقب بيفتد، بيمار است، مريض است.

حتي شما مي بينيد که گاهي آدمهاي حسود، به مرحله اي مي رسند که حاضرند به خودشان صددرجه صدمه بزنند، بلکه به ديگري پنجاه درجه صدمه وارد شود.

پس اين يک حقيقتي است که واقعاً انسان به بيماري حسد مبتلا مي شود. قرآن کريم مي فرمايد: «قد افلح من زکيها و قد خاب من دسيها» هرکس نفس خود را پاک و تزکيه کرده، رستگار شده، و آن کسي که نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده ساخته، نوميد و محروم گشته است. (الشمس - 9 و 10)

بنابراين اولين برنامه قرآن، تهذيب نفس است، تزکيه نفس است، پاکيزه کردن روان از بيماري ها، عقدها، تاريکيها، ناراحتيها، انحرافها و بلکه از مسخ شدن ها است.»

روزنامه كيهان، شماره 21150 به تاريخ 15/6/94، صفحه 6 (معارف)