دوستان چه حقی بر ما دارند

دوستان چه حقی بر ما دارند: 1- عیادت در موقع بیماری 2- شرکت در مجالس جشن و شادی او 3- حضور در تشییع جنازه او 4- کمک مالی در موقع احتیاج 5- استفاده از موقعیت و وجاهت خود برای رها نمودن او از گرفتاری ها 6- تحمل برخوردهای ناراحت کننده او 7- نادیده گرفتن لغزش‌های او. 8- گذشت کردن از او در صورتی که کاری را که لازم بود انجام ندهد. امام صادق (ع) می‌فرماید: «از حقوق مسلمان بر برادران ایمانی و دوستانش این است که: 1. چون با او برخورد کند و ملاقاتش نماید سلام کند. 2. چون بیمار شود عیادتش کند. 3. و چون در غیاب او برای او خیرخواهی نماید. 4. و چون عطسه زند به او بگوید یرحمک اله و اوهم در جواب بگوید یهدیکم اله 5. و چون او را به کاری یا به جائی بخواند (و دعوتش کند) بپذیرد. 6. و چون وفات کند تشییعش نماید.»(1) در میان سخن دوستان سخن گفتن و صحبت آنان را قطع کردن نوعی بی‌ادبی است که باعث رنجش خاطر آنان و کم رنگ‌شدن دوستی و صمیمیت خواهد شد: پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: من عرض لاخیه المسلم فی حدیثه فَکَأَنما خَدَشَ وجهه» «هر کس در میان سخن برادر مسلمانش (که مشغول سخن گفتن است) بدود و سخن او را قطع کند مانند این است که روی او را خراشیده است.»(2) شوخی زیاد و بحث و جدل نیز از استحکام دوستی می‌کاهد و موجب دل‌چرکینی می‌گردد: امام ششم (ع)فرمود: «هر گاه مردی را دوست داشتی پس با او مزاح نکن و ستیزه‌جوئی منما»(3). حضرت علی (ع) نیز فرموده‌اند: مبادا شوخی کنید، چون‌که شوخی کینه می‌آورد، و دشمنی به جای می‌گذارد، و همانند دشنام کوچک است.(4) امامان معصوم در مواقع دوری از دوست هم توصیه‌هایی نموده‌اند چنان‌که امام صادق (ع) می‌فرماید: «پیوند دوستی میان برادران (دینی) آن گاه که پیش هم هستند دیدار و زیارت یکدیگر است و در موقعی که به مسافرت رفتند نامه‌نوشتن به یکدیگر»(5) برگرفته از کتاب آداب النفس 1) کلینی،اصول کافی، ج 1، ص 470، ح 1. 2) همان، ج 4، ص 481، ح 3. 3) همان ، ص 487، ح 9. 4) همان ، ح 12. 5) همان ، ص 495، ح 1

کتاب آداب النفس