29 دی 1395, 7:33
بر اين باوريم كه تفكر مثبت و سازنده نقش مهمي در زندگي انسان ايفا ميكند. انديشه درست مبناي عملكردهاي صحيح است و ميتواند احساسات فرد را به گونه مناسبي با اعمالش همسو كند و انتخابها و تصميمهاي صحيح را به دنبال داشته باشد. به همين جهت به سراغ درياي بيكران معارف قرآن كريم ميرويم و در ميان آيات الهي انديشههاي صحيح را جستوجو ميكنيم.
سوره بقره ـ آيه 78: «و پارهاى از آنان عوامانى هستند كه كتاب خدا را جز يك مشت خيالات و آرزوها نمىدانند و تنها به پندارهايشان دل بستهاند.» در اين آيه انديشهاي ناصحيح مطرح شده است كه از طريق آن به انديشه درست رهنمون ميشويم. خداوند گروهي از دنياطلبان يهود را معرفي ميكند كه قرآن را در حد آرزوهاي خود ميدانستند و درگير وهم و گمان خودشان بودند. طبق اين آيه، صاحبان انديشه ناسالم انسانهايي پندار گرا هستند كه از واقع بيني فاصله گرفتهاند، و با آرزوهاي ظنّي و گمانهايي كه قابل تحقق نيست زندگي ميكنند. اين افراد براي خود دنيايي خيالي ساختهاند و در آن با تصورات باطل خويش دل خوشاند. انديشه صحيح اقتضا ميكند تا به واقعيتها توجه كنيم، به دنبال حقايق باشيم و براي رسيدن به ايده آلهايمان، ابزار و امكاناتي را كه در اختيار داريم در نظر بگيريم. اگر در شرايطی غير از اين به سر ببريم، با گمان ايمان زندگي كنيم و در تخيلاتمان متوقف شويم، دچار چنین تفكری شدهايم و با انديشه و باوري اشتباه درگيريم.
سوره بقره ـ آيه 80 : « و گفتند: «هرگز آتش دوزخ، جز چند روزى، به ما نخواهد رسيد. » بگو: «آيا پيمانى از خدا گرفتهايد؟! -و خداوند هرگز از پيمانش تخلف نمىورزد- يا چيزى را كه نمىدانيد به خدا نسبت مىدهيد؟» اين گروه از يهود به دنبال پندارگراييهاي باطلشان، ادعايي خلاف را مطرح ميكنند. آنها بر اين باورند كه دوره عذابشان محدود است و گرفتار آتش قهر خدا نميشوند، مگر چند روز. اگر انسان گرفتار توهمات و تصورات اشتباه باشد و فرضيهاي نابجا را در ذهنش جاي دهد، دچار خودبيني ميشود و به دنبال اين خودبيني، ادعاهايي نابجا را مطرح ميكند. در انديشه صحيح، به ميزاني كه خلاف انجام ميدهيم، خود را مستحق عقوبت الهي ميدانيم، و قائليم كه بين گناه و عذابمان تلازمي وجود دارد. اين طور نباشد كه تصور كنيم به عنوان محبّ اميرالمومنين (ع) از امتيازي خاص برخورداريم، و خداي ارحم الراحمين ما را مورد قهر و عذاب قرار نميدهد. در انديشه صحيح باور داريم به ميزاني كه خلاف انجام ميدهيم مستحق عقوبت هستيم. از حضرت موسي بن جعفر (ع) نقل است كه فرمودند: إنّ القبيح من كل احد قبيح و منك اقبح لمكانك منّا. إنّ الحسن من كل أحد حسن و منك أحسن لمكانك منّا عمل قبيح: از هر كسي زشت است اما از تو زشتتر است به دليل ارتباطي كه با ما داري، خوبي از هر كسي خوب است اما از تو خوبتر است به دليل ارتباطي كه با ما داري. وقتي به عنوان محبّ اهل بيت (ع) از ما خطايي سرزند، سزاور عقوبت بيشتري هستيم. بايد باور داشته باشيم خداي ارحم الراحمين أشد المعاقبين هم هست. اينكه تنها رحمت خدا را در نظر بگيريم و بگوييم چند صباحي بيشتر مورد عذابش قرار نميگيريم، تصوري اشتباه است. در زندگي ممكن است مرتكب خطاهايي بشويم كه در زماني كوتاه انجام ميشود، ولي تا ساليان سال آثار ماندگار دارد. اگر در يك دقيقه پشت سر كسي نمامي كنيم، يك عمر از من رنجيده خاطر است. با عملكردي كه در يك لحظه دارم، ميتوانم كل زندگي كسي را به آتش بكشم. با يك تصميمگيري در حداقل زمان، ميتوانم براي سالها به جمعي خير برسانم يا خير را از آنها سلب كنم. اگر در اين حد براي خود اعتبار قائل باشم، ميدانم هر لحظه حياتم باارزش است و مراقب تمامي لحظات زندگيم خواهم بود. اگر ما بينش و طرز تفكر خود را اصلاح كنيم و در برخورد با مسائل و رويدادها و بروز هيجانات و احساسات، راه و روش منطقى و تفكر عاقلانه را در پيش بگيريم، دچار رفتار نامتعادل و نابهنجار نخواهيم شد و اگر به محض بروز علائم اين هيجانات، به تفكر و تعقل منطقى بپردازيم، شيوه برخورد صحيح را از ناصحيح، تشخيص خواهيم داد و تنها در اين صورت است كه راه و روش دين را پيمودهايم و در زندگى موفق خواهيم شد؛ زيرا: تمام خوبىها و ارزشها فقط با تفكر و تعقل به دست مى آيند. مهمترين راهحل در هر مساله يا اتفاقى كه براى جوان پديد مىايد، تفكر و تعقل صحيح است كه خود به خود، موجب به دست آوردن مهارت در حل مساله خواهد شد: التفكر يدعوا الى البر و العمل به. (الكافى، ج 2، ص 24) . تفكر، انسان را به سوى نيكى و عمل كردن به آن، فرا مى خواند. تفكر و تعقل عاقلانه به جوانان كمك مىكند تا احساسات خود را صادقانهتر و صميمىتر ابراز كنند و با هيجانات نيز، برخوردى سازندهتر داشته باشند. تجارب هيجانى خوب است، ولى هيجانزدگى منفى و مخرب و مبالغه آميز، به نشاط و شادكامى جوان لطمه مى زند.
کتابخانه هادی
پژوهه تبلیغ
ارتباطات دینی
اطلاع رسانی
فرهیختگان