با نااميدی مقابله کنید

از مهم‌ترين مشكلاتی كه بشر امروزی با توجه به همه پيشرفت‌های صنعتی و علمی با آن دست به گريبان است، يأس و نااميدی نسبت به زندگی و آينده خود است. تعريفی كه از يأس و نااميدی می‌توان ارائه نمود، عبارت است از اينكه انسان نسبت به ارزش مندی خود احساس ترديد داشته باشد. همچنين نااميدی به حالتی اطلاق می‌شود كه فرد انگيزه خود را برای پيشرفت، حل مسأله، روابط اجتماعی، موفقيت، تحول، يادگيری، دستيابی به اهداف زندگی و به طور كلی جنبه‌های مثبت از دست می‌دهد. پس بايد با اين مشكل و بلا كه حضرت علی(ع) از آن به عنوان بزرگ‌ترين بلا ياد می‌كند، مقابله و پيشگيری شود. با تمرين و به كارگيری روش‌های زير می‌توانيد بذر اميد و اعتماد به نفس را در خويش تقويت نماييد:

توانايی‌ها و استعدادهای خويش را در نظر آوريد؛ اگر در برخی موارد ناتوان هستيد و احساس می‌كنيد كه نسبت به ديگران ناموفق تريد، يقيناً در موارد ديگر نسبت به دوستان و هم كلاسی‌هايتان موفق‌تر هستيد شايد از نظر ورزش نسبت به ديگران عقب هستيد، اما از لحاظ درس نسبت به آنها موفق‌تر هستيد. بنابراين، فقط ابعاد منفی و ناتوانيهای خود را در نظر نگيريد. بلكه زمينه‌های موفقيت و توانايی‌های خويش را نيز لحاظ كنيد. صحنه‌هايی را كه در گذشته موفق شده‌ايد هميشه به خاطر داشته باشيد، ليستی از نقاط قوت خود حتی كوچك‌ترين آنها تهيه كنيد و پيوسته مرور كنيد.

اگر اشتباهی انجام داديد يا دوباره شكست خورديد، به جای سرزنش خود، عمل خود را سرزنش كنيد. مثلاً نگوييد: «من آدم بدی هستم»، يقين داشته باشيد كه اشتباه لازمه انسانيت است و هر انسانی ممكن است اشتباه كند. بلكه درباره رفتار خود قضاوت كنيد و بگوييد: فلان رفتارم مناسب نبود و بايد اصلاح شود.

برای خود هدفی مناسب از زندگی داشته باشيد و با انتخاب اهداف بلندمدت و كوتاه‌مدت و برنامه ريزی مناسب از ناامیدی رهايی يابيد.

در ابتدا هدف‌های كوچك‌تر را در نظر بگيريد تا بتوانيد آسان‌تر به آنها برسيد. افرادی كه اهداف بزرگ و ايده‌آل در نظر می‌گيرند و عملاً نمی توانند در وقت محدودی به آن دست يابند، دچار نااميدی می‌شوند. اما وقتی انسان اهداف جزيی‌تر و دست يافتنی‌تر در نظر بگيرد و در آن زمينه موفق شود، احساس خوشحالی می‌كند و در آينده در ديگر موارد هم موفق می‌شود.

مثبت‌انديش باشيد و واژه‌ها و جملات منفی نظير «من هميشه شكست می‌خورم»، «آدم ضعيفی هستم»، «هيچ كاری از من بر نمی‌آيد» را هرگز بر زبان نياوريد.

بيش از اندازه توان خود، انتظار نداشته باشيد. همه افراد مثل هم نيستند، شرايط زندگی و امكاناتی كه در اختيار دارند هم يكسان نيست. افرادی كه موفق هستند و در هر زمينه می‌توانند خود را نشان دهند، شايد امكانات بيشتری در اختيار دارند كه اگر شما هم آن امكانات را می‌داشتيد، موفق می‌شديد.

از ارتباط طولانی و همنشينی با افراد مأيوس، افسرده و مضطرب اجتناب نماييد.

با افراد موفق دوست شويد و به جای مقايسه كردن خود با آنها، سعی كنيد از تجارب آنها استفاده نماييد.

به خداوند توكل نماييد. توكل به خدا از ترس، اضطراب و نااميدی شما می‌كاهد. وقتی انسان به خدا توكل می‌كند، همان خدايی كه همه جا حاضر و بر همه‌ چيز قادر و توانا است، اميدوار می‌شود و هيچگاه خود را ناتوان نمی‌بيند. اگر كسی خود را در برابر دشمن تنها ببيند، هر قدر نيرومند و قوی باشد، به زودی روحيه و اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهد ولی اگر احساس كند لشكر نيرومندی پشت سر او است، احساس توانمندی و قدرت می‌كند، هر چند خودش ضعيف و ناتوان باشد. در روايتی از امام علی (ع) آمده است: «چگونه بترسم در حالی كه تو (خداوند) اميد من هستی و چگونه مقهور شوم در حالی كه تو تكيه گاه من باشی». امام باقر (ع) نقش توكل را در موفقيت و خودباوری و افزايش عزت نفس اينگونه بيان می‌كند: «كسی كه به خدا توكل كند، مغلوب نمی‌شود و كسی كه به دامن لطفش چنگ زند و به او اميدوار شود شكست نمی‌خورد». پس علاوه بر راهكارهای علمی كه در تقويت اعتماد به نفس و خودباوری انسان نقش دارد، توكل به خدا بسيار مهم و ارزشمندتر است و می‌تواند عزت نفس و احساس كارآمدی فردی را در انسان تقويت كند.

اراده، اعتماد به نفس و عزت به نفس خود را تقويت كنيد و در تصميمات خود قاطع باشيد.

بدانيد كه هميشه سختی‌ها و ناگواری‌ها با زندگی دنيوی عجين است و بايد با سخت‌كوشی و تلاش خود آنها را پشت سر گذاشته و رو به خوشبختی و كمال گام برداريد.

از تفريحات سالم، گردش در طبيعت و ورزش كردن غافل نشويد.

عفت کلام

زبان وسیله بدبختی و خوشبختی انسان را فراهم می‌آورد. اگر زبان در اختیار آدمی قرار گیرد و وی با نیروی تعقل و تدبیر، آن را به کنترل خویش درآورد، از بسیاری مفاسد و گناهان در امان می‌ماند. زبان تنها عضوی است که منشأ بسیاری از گناهان و انحراف‌ها است. از زبان می‌توان برای شهادت حق و ناحق، حفظ آبرو و بی آبرویی، دروغ و صداقت، غیبت و سکوت، تهمت و واقعیت استفاده کرد. با این وصف، سعادت انسان در گرو آن است که از شر زبان به خدا پناه ببرد و آن را به کنترل خود درآورد. پیامبر گرامی اسلام می‌فرمایند: إَحْفِظْ لِسانِکْ. زبانت را حفظ کن.