تدریس ملا فتح الله کاشانی

عطر حضور (شاگردان)

حضور مفسرى بزرگ، پرهیزکار و پرتلاش، فرصتى مغتنم بود براى عالمان جویاى دانش و معرفت. از این روى شاگردان زیادى گرد وجود ملا فتح الله کاشانى جمع شدند و از خرمن دانش و معرفت و نیز سلوک و زهد وى خوشه چیدند. هر چند گذر ایام (بیش از یک قرن) نام خیلى از آن ها را از کتاب تراجم و تاریخ زدوده است، با این حال مى توان از شخصیت هاى زیر نام برد:

1 ـ رضى الدین شاه مرتضى. وى فقیه، متکلم، مفسر و ادیب بود. در کاشان حوزه تدریس داشت. در سال 950 متولد و در 1009 هـ .ق. در 59 سالگى وفات یافت. رضى الدین پدر ملامحسن فیض کاشانى بود.^([70]) شاه مرتضى همچنین از شاگردان داراى اجازه روایت از ملافتح الله است.^([71])

2 ـ ملا محسن کاشانى. محمد بن شاه مرتضى بن شاه محمود، ملقب به محسن و معروف به فیض کاشانى از عالمان بزرگ قرن یازده هجرى است. وى فقیه، محدث، مفسر، محقق، حکیم، متکلم، ادیب و همچنین شاعرى توانا بود. وى در طول عمر خود بیش از 150 کتاب تألیف کرد. این همه در سایه استفاده هاى علمى از محضر پدر سید ماجد بحرانى، ملاخلیل قزوینى، محمدتقى مجلسى، میر فندرسکى، بهاءالدین محمد عاملى، میرداماد، ملاصالح مازندرانى، ملاصدرا و همچنین ملافتح الله کاشانى بود.

وى با الهام از استادان خود از جمله ملافتح الله به نوشتن «صافى»، «اصفى» و «مصفى» روى آورد و راه استاد را این گونه ادامه داد. فیض در سال 1007 متولد و در 1091 هـ .ق. یعنى 84 سالگى در کاشان وفات یافت. از جمله امورى که نشان مى دهد او در تفسیر از ملا فتح الله الهام گرفته، این است که گرایش فلسفى استاد دیگرش ملاصدرا را در تفسیرش راه نداده و تفاسیرش معمولاً جنبه اجتماعى و روایى دارد.^([72])

3. ملا مرتضى. وى دانشورى ادیب و برادر فیض کاشانى است. در بین راه مکه وفات یافت و همان جا دفن شد. ملا مرتضى که در سال 1010 ـ 1029 هـ .ق. وفات یافت، از شاگردان ملا فتح الله و صاحب کتاب «خلاصة الاقوال» است.^([73])

4. محمد علم الهدى. (1039 ـ 1115 هـ .ق.) وى محمد، فرزند ملا محسن، کنیه اش «ابى الخیر» و ملقب به «علم الهدى» است و در کاشان متولد شد. علاوه بر مکتب ملا فتح الله، نزد پدر و عموهایش نیز تحصیل کرد و از ملاصدرا پدربزرگش و شیخ بهایى اجازه اجتهاد گرفت. وى بر وافى، کافى، صافى و شافى... تعلیقاتى دارد و کتاب هاى متنوّعى نیز از خود برجاى گذاشت. علم الهدى در 76 سالگى درگذشت و در کنار پدرش در کاشان به خاک سپرده شد.

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه