ذکر خدا

قال الصادق (ع): «من کان ذاکراً لله علی الحقیقهٔ فهو مطیع و من کان غافلاً عنه فهو عاص و الطاعهٔ علامهٔ الهدایهٔ و المعصیهٔ علامهٔ الضلالهٔ: هر کس به معنای واقعی یاد خدا باشد، او مطیع است و هر کس غافل از او باشد، پس او گناهکار است و طاعت علامت هدایت و گناه علامت گمراهی است.»

ذکر خدا
ذکر عبارت است از یاد خدا در همه شئون زندگی و آگاهی از حضور در محضر الهی و نظارت وی بر اعمال و رفتار آدمی؛ به این معنی که هنگام روبهرو شدن با تکالیف واجب به یاد خدا بوده، آنها را انجام دهد و هنگام روبهرو شدن با محرمات و معاصی از خدا غافل نباشد، و از انجام آن پرهیز نماید.
در فضائل ذکر، آیات و روایات فراوانی وارد شده است، البته ذکری که با حضور قلب و فراغ بال و توجه تام به ذات اقدس خداوند باشد، در کتاب گرانقدر جامع السعادات آمده است: "برای ذکر اول و آخری است، اول آن موجب انس و حب الهی است، و آخر آن نیز همان. وقتی انس به خداوند متعال با ذکر حاصل شد، ذاکر را از غیر خدا منقطع می کند و در روزی که دست آدمی از هر چیز و هر کسی کوتاه است به فریاد وی خواهد رسید.
عبارات نورانی فراوانی در قرآن کریم در مورد ذکر و اثرات آن به میان آمده است؛ مثلاً نزدیکترین راه برای رشد " ذکر خدا بیان شده است: «اذ گر ریک اذانسیت

و قلل عسی آن یهدین رئی لاقرب من هذار شداً: پروردگات را یاد کن و بگو: امید است پروردگارم مرا به چیزی که از این به صواب و مصلحت نزدیک تر باشد، راهنمایی کند.» همچنین قرآن کریم ذکر را در جهت نیل به یک هدف والا که آرامش قلبی" می باشد، تبیین می کند؛ آنجا که می فرماید: «الا بذکر الله تطمئن القلوب: همانا با ذکر خدا دل ها آرام مییابد.»
البته در مقابل، پیامد اعراض از ذکر خداوند نه تنها بدبختی دنیوی را در پی دارد، بلکه آخرت انسان نیز دچار خسران است. در سوره طه می فرماید: «و من آغرض غن ذگری فنلهٔ معیشهٔ ضنکاً و نخشرهٔ یوم القیامهٔ آغمی: و هر کس از یاد من روی گردان شود، زندگی (سخت و) تنگی خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور می کنیم.»" آنچه در باب ذکر بسیار مورد تأکید است، ذکر قلبی است؛ هرچند که ذکر زبانی خالی از ثواب نیست، ولیکن توانایی مقابله با سپاه شیاطین و دفع وسوسه های شیطان با ذکر زبانی ممکن نیست؛ چون اگر وسوسه های شیطانی با ذکر زبانی قابل رفع بود، هر کسی در نماز حضور قلب داشت و خیالات باطل به سراغ او نمیآمد؛ زیرا که منتهای هر ذکر و عبادتی نماز است، حال آنکه چنین نیست.

امام خمینی قدس سره می نویسد: "پس ای عزیزا در راه ذکر و یاد محبوب، تحمل مشاق هر چه بکنی، کم کرده ای. دل را عادت بده به یاد محبوب، بلکه به خواست خدا، صورت قلب، صورت ذکر حق شود و کلمه طیبه لااله الاالله صورت اخیره و کمال اقصای نفس گردد که از این زادی بهتر برای سلوک الی الله و مُصلحی نیکوتر برای معایب نفس و راهبری خوبتر در معارف الهیه یافت نشود. پس اگر طالب کمالات.... و مهاجر الی الله هستی، قلب را عادت بده به تذکر محبوب

. نراقی، محمدمهدی؛ جامع السعادات، قم، اسماعیلیان، ج۲، ص۵۱۰. ". نراقی، محمدمهدی؛ جامع السعادات، قم، اسماعیلیان، ج۲، ص ۵۰۹-۵۱۰.
قرائتی، محشسر؛ تهمسایر نور تهران، مرکز فرهنگی درسهایی .3 قران، ص ۱۶۱.
. سوره مبارکه کهف، آیه ۲۴.
. سوره طه، ایه ۱۲۴. . نراقی، ملا احمد؛ معراج السعاده، قم، انتشارات قائم آل محمد، چاپ هفتم، ص ۱۰۰.
. خمینی، روح الله؛ چهل حدیث، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ ۳۹، ۱۳۸۶،ص ۲۹۰.