دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

مدارس ایرانی پس از حمله مغول

بعد از حمله ویرانگر مغول به ایران بسیاری از مراکز دینی و علمی از میان رفت و توسعه و رشد فرهنگ اسلامی مدت زمانی کوتاه دچار رکود و وقفه شد.
مدارس ایرانی پس از حمله مغول
مدارس ایرانی پس از حمله مغول

بعد از حمله ویرانگر مغول به ایران بسیاری از مراکز دینی و علمی از میان رفت و توسعه و رشد فرهنگ اسلامی مدت زمانی کوتاه دچار رکود و وقفه شد. با تمامی این احوال تلاش در بازسازی و بنای مراکز دینی و علمی دگربار آغاز شد، چندان که در سال 631 ه.ق در شهر یزد، مدرسه‌ای تحت عنوان مدرسه ضیائیه بنا شد. مدرسه ضیائیه دارای گنبدی از خشت خام است، اعتبار گنبد مدرسه بیشتر بدان سبب است که با توجه به شیوه‌های ماهرانه‌ای که در ساخت گنبد به کار گرفته شده است، سرفصل نوینی در بنای مدارس اسلامی دوره مغول گشوده می‌شود. مدرسه ضیائیه دارای گچ‌بری و نقاشی مفصلی در داخل بنا است که در نوع خود از اهمیت خاصی برخوردار است. در سال 720ه.ق دگربار در یزد بنای مدرسه‌ای تحت عنوان مدرسه کمالیه به اتمام می‌رسد. این مدرسه دارای گنبد خشتی با روکش آجری است، تزئینات سر در این مدرسه که دارای نقش و نگار فراوان است نشانگر رشد و تحول هنر تزئینی اسلامی در این زمان است.

مدرسه رکنیه در یزد از دیگر مدارس معتبری است که در سال 725 ه.ق ساختمان آن به اتمام می‌رسد و امروز تمام گنبد آن برجا مانده که به نام گنبد سید رکن‌الدین مشهور است و از دیگر بناها که شامل مدرسه و رصدخانه و کتابخانه مدرسه رکنیه است، آثاری برجا نمانده است. هم فاصله دو قرن هفتم و هشتم هجری قمری مدارس دیگری در شهر یزد بنا می‌شود که از جمله باید از مدرسه و خانه حسینیان یاد کرد. بنای این مدرسه که متعلق به قرن هفتم هجری قمری است با همت شر‌ف‌الدین حسینی و فرزندش معین‌الدین اشرف از سادات حسینی برپا شد. گنبد خشتی مدرسه همراه با تزئینات داخلی گنبد تا به حال باقی مانده است. در این دوران سوای شهر یزد که از اهمیت علمی ویژه‌ای برخوردار است، در سایر شهرهای ایران مدارس معتبر و عمده‌ای بنا می‌شود که از آن جمله می‌توان به مدرسه امامی در شهر اصفهان اشاره کرد، مدرسه قدیمی امامی از دو طبقه ساخته شده و دارای چهار ایوان است.

در طرفین ایوان‌ها طاق‌نماهای دو طبقه برپا شده، از ویژگی‌های عمده مدرسه امامی اصفهان کاشیکاری‌های معرق مدرسه است که از نفاست و زیبایی چشمگیری برخوردار است. قدر مسلم در فاصله این دو قرن بنای مدرسه دینی در بسیاری از نقاط ایران ادامه داشته که با کمال تأسف از اغلب این مدارس تنها نامی باقی مانده است. از ورای توصیفاتی که در کتاب‌های تاریخی به نگارش درآمده می‌توان دریافت که در بیشتر مدارس کاریزهایی جریان داشته و هر مدرسه‌ای دارای کتابخانه‌ای بزرگ با کتب نفیس بوده است. از این گذشته، وجود «بیت‌الادویه» و دارالشفا در بعضی از مدارس دارای اهمیت خاصی بوده، در این داروخانه‌ها و درمانگاه‌ها طبق شیوه بیمارستان‌های اسلامی پزشکان ضمن مداوای بیماران به تدریس علم طب نیز همت می‌گماشتند. مدارس اسلامی غالباً همراه با مسجد، حمام و بازار بنا شده که حکایت از اعتبار مدارس اسلامی دارد.

  منبع: مدارس اسلامی ایران، میعادگاه دین و هنر، فصلنامه هنر، 1362.

روزنامه دنیای اقتصاد

تاریخ: 2/7/1396

مدرسه ضیائیه در یزد

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

از میان کارهای تلویزیونی حسن فتحی، مجموعه روشنتر از خاموشی که به شرح زمانه و اندیشه ملاصدرا می‌پردازد، چندان اسباب شهرت این کارگردان نیست. با آن‌که زمان پخش سریال نامناسب نبود و با آمدن شبکه IFilm هم پخش آن به دفعات تکرا شد، اما این سریال همواره در قیاس با هم‌نژادان خود- یعنی شب دهم، مدار صفر درجه و البته پهلوانان نمی‌میرند- کم‌رنگ و مهجور مانده است!
منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

خندوانه هر چند وقت یک بار دچار رکود می‎شود و در رقابت با همسایه‌اش در شبکه نسیم (دورهمی) گاهی بالا رفته و گاهی پایین می‌افتد و این خودش موضوعی مستقل برای تحلیل است. اما هدف این متن تمرکز بر قسمت خنداننده شو این برنامه بوده و تحلیل محتوای خندوانه و نقادی رفتار مجری و مبتکر آن‌را شاید در جایی دیگر دنبال کنیم.
کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

خندوانه یکی از عجیب ترین پدیده‌های رسانه‌ای کشور است که در عرض سه سال حضور نسبتا مداوم خود به یکی از پر طرفدارترین برنامه‌های تاریخ تلویزیون ایران بدل شده است. تنها برنامه‌هایی مانند خبر ساعت 14 یا خبر بیست و سی را از حیث جذب مخاطب بتوان با این برنامه مقایسه کرد که البته همه می‌دانیم که این مقایسه از جنس قیاس مع الفارق است.
از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

سریال زیر پای مادر از سری چندگانه‌های تلوزیون است که می‌‌کوشد مضمون خانواده را مد نظر خود قرار دهد. با مراجعه به حافظه خود به عنوان مخاطب برنامه‌های تلوزیونی می‌‌توان به سادگی دریافت که موضوع بسیاری از سریال‌ها و مجموعه‌های تلوزیونی در یکی دو دهه اخیر خانواده است.
هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

پاورچین آغازی بر طنزهای دنباله‌دار (یا به اصطلاح جریان‌ساز) دهه هشتاد بود که تاثیر آن در نقطه چین ادامه یافت و البته در شب‌های برره به اوج رسید. طنزی پراستعاره که ذهن مخاطب را در تعمیم دادن آزاد می‌گذاشت.
Powered by TayaCMS