دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

آثار عجب

پرسش: عجب که یکی از رذایل اخلاقی به حساب می‌آید چه آثار و تبعاتی در حیات فردی و اجتماعی انسان دارد؟
آثار عجب
آثار عجب

پرسش: عجب که یکی از رذایل اخلاقی به حساب می‌آید چه آثار و تبعاتی در حیات فردی و اجتماعی انسان دارد؟

پاسخ: در بخش نخست پاسخ به این سوال به مسائلی همچون: مفهوم عجب، تفاوت عجب و تکبر و آثار عجب از منظر قرآن شامل عجب و خوشحالی نابجا و گمراهی آوردن عجب اشاره شد. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.

3- نادیده گرفتن حق: قرآن کریم در سوره غافر آیه 83 می‌فرماید: آنگاه که پیامبرانشان برای آنان پدیده های روشنگر آوردند از آن مقدار علمی که داشتند، شادمانی کردند و (تبعات) آنچه ریشخندش می‌کردند آنان را فرو گرفت.

مراد از «بما عندهم من العلم» آن چیزی است که دل های آنان و نفس آنان را به خاطر زینت های دنیا مشغول نموده و منظور تدبیری است که برای رسیدن به لذایذ و مطامع دنیا می‌کنند و قرآن این فن تدبیر دنیوی را علم خوانده و آگاهی آنان را تنها در این دانسته است. (المیزان، ج 17، ص 356)   

4- عذاب نتیجه آخرتی عجب: خداوند در سوره آل عمران آیه 188 می‌فرماید: هرگز کسانی را که به خاطر آنچه کرده اند شادمانی می‌کنند و دوست دارند برای آنچه نکرده اند ستوده شوند، رسته از عذاب نپندار و عذابی دردناک در پیش دارند...

بنابراین، عجب از رذایل اخلاقی بوده و زمینه ساز دور ماندن از خوبی‌ها و باقی ماندن بر بدی هاست. کسی که گرفتار عجب باشد به سبب غرور و خودپسندی، تکامل نخواهد داشت. قرآن خودپسندی را منشا دلبستگی های بی ارزش، گمراه کننده، گره زننده به علم باطل و در نهایت سبب عذاب دردناک معرفی می‌کند.

امام خمینی(ره) در کتاب شرح چهل حدیث، صفحه 61 می‌نویسد: عجب بنا به فرموده حکما (رضوان الله علیهم) عبارت است از بزرگ شمردن عمل صالح و کثیر شمردن آن و مسرور شدن و ابتهاج نمودن به آن و خود را از حد تقصیر خارج دانستن است.

آثار عجب از دیدگاه روایات:

علی(ع) در مذمت عجب و خودپسندی می‌فرماید: اوحش الوحشه العجب: وحشتناک ترین وحشت خودپسندی است. (نهج البلاغه، کلمات قصار، ح 83) همچنین آن حضرت در جای دیگر می‌فرماید: لاوحده اوحش من العجب: هیچ تنهایی وحشت آورتر از خودپسندی نیست.

امام رضا(ع) در روایتی چگونگی گرفتار شدن در عجب را اینگونه بیان می‌فرماید: علی بن سویه می‌گوید از حضرت ابی الحسن(ع) راجع به خودبینی و عجبی که عمل را فاسد می‌کند، پرسیدم، حضرت فرمود: خودبینی چند وجه دارد: بعضی از آن درجات این است که کردار زشت بنده به نظرش جلوه کند و آن را خوب پندارد و از آن خوشش آید و گمان کند کار خوبی می‌کند و بعضی از درجاتش این است که بنده به پروردگارش ایمان آورد و بر خدای عزوجل منت گذارد. در صورتی که خدا بر او منت گذاشته (که به ایمان هدایتش فرموده).

علی(ع) در حدیثی می‌فرماید: سیئه تسوک خیر عندالله من حسنه تعجبک: آن بدی که تو را بد آید بهتر است از آن خوبی که تو را به عجب درآورد.

بنابراین عجب از این جهت مذموم است که انسان را از خود و اعمالش غافل می‌کند، در حالی که اولین قدم خودسازی، بیداری و رهایی از غفلت است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پرسش و پاسخ چگونگی مقابله با فتنه‌ها

پرسش و پاسخ چگونگی مقابله با فتنه‌ها

از منظر امام علی(ع) روش‌ها و راهکارهای برخورد و مقابله با فتنه‌های زمانه چگونه باید باشد؟
پناهگاه امن خدا

پناهگاه امن خدا

از نظر قرآن، هر کسی در هر مشکل و مصیبتی قرار گرفت، باید چاره کار خویش را در ایمان به خدا بداند و به محل امن و امانی برود که همان خدا است.
پنج عنصر پیام‌رسانی در فرآیند تبلیغی معصومین (ع)

پنج عنصر پیام‌رسانی در فرآیند تبلیغی معصومین (ع)

هر مکتب و جریان فکری پیامی را داراست که بی‌شک هر مکتب یا جریان اجتماعی نیز پیامی دارد که در واقع روح تبلیغ است و فرآیند تبلیغ بدون وجود آن بی‌معنی است.
پنج ویژگی رفیق خوب

پنج ویژگی رفیق خوب

صداقت (به معنای دوستی) مرزهائی دارد که اگر این خطوط اصلی و این مرزها وجود داشت، صداقتی که آثار فراوان شرعی و برادری شرعی بر آن مترتب است، مترتب خواهد شد؛ والاّ نه.
پیامبر اکرم(ص)؛ مظهر رحمت الهی

پیامبر اکرم(ص)؛ مظهر رحمت الهی

خداوند در قرآن پیامبر اکرم(ص) را به عناوین و نام‌هایی چند ستوده و صفات بسیاری را برای او برشمرده است.
Powered by TayaCMS