دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فلسفۀ امامت

No image
فلسفۀ امامت

نویسنده : مهدي جدي

امامت در لغت به معنی «پیشوایی» و «رهبری» است و هر کسی که متصدّی رهبری گروهی شود «امام» نامیده می‌شود خواه در راه حق باشد یا در راه باطل.چنان‌که در قرآن کریم واژۀ «ائمة الکفر» (توبه/12) دربارۀ سران کفّار به کار رفته است.(1)

در اصطلاح علم کلام، امامت: «منصب الهی جانشینی پیامبر (ص)‌ در راهبری دینی و دنیوی امّت اسلامی است و امام انسانی معصوم و برخوردار از علوم خدادادی است که از سوی خدا و پیامبرش به این مقام برگزیده و به مردم معرّفی می‌شود تا پس از پیامبر (ص) عهده دار تداوم وظایف او (به جز مسئولیت دریافت و ابلاغ وحی) گردد» (2)

مهم‌ترین استدلال بر «لزوم وجود امام» بر پایۀ حکمت الهی است که می‌توان آن را به صورت زیر بیان کرد:

دین مقدس اسلام، دین خاتم است و پیامبر گرامی اسلام خاتم انبیاء‌ است. خاتمیت دین اسلام دو مدّعای اساسی را در خود جای داده است:

الف) این دین تا روز قیامت پاسخ‌گوی همۀ نیازهای بشر است؛

ب) این دین به گونه‌ای تنظیم شده است که مصون از تحریف است، زیرا لازمۀ تحریف پذیری، وجود پیامبر بعدی است تا تحریفات صورت پذیرفته را از بین ببرد و این با خاتمّیت دین اسلام سازگار نیست.

با این وجود می‌دانیم که:

الف)‌ قرآن با همه جامعیت و مصونیتش، مشتمل بر همه حقایق و جزئیات معارف و احکام نیست، به عنوان مثال تعداد رکعات نماز و کیفیت انجام و صدها حکم واجب و مستحب آن را نمی‌توان از قرآن کریم به دست آورد، تفصیل کلّیات احکام و تبیین ابهامات قرآن کریم به امر الهی به عهدۀ پیامبر است:

« وَأَنزَلْنَا إِلَیکَ الذِّکْرَ لِتُبَینَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیهِمْ » (نحل/44)

«و ما این ذکر [= قرآن] را بر تو نازل کردیم تا آن‌چه را که به سوی مردم نازل شده است بر آنها روشن‌ سازی»

امّا شرایط دشوار زندگی آن حضرت اجازه نداد که همه احکام و قوانین اسلام را برای عموم مردم بیان کند و همان اندازه هم که اصحاب فرا می‌گرفتند ضمانتی برای محفوظ ماندن نداشت چنان‌چه کیفیت وضو گرفتن آن حضرت که سال‌ها در جلوی دید مردم بود، مورد اختلاف واقع شد و در جایی که چنین احکامِ عملی – که روزانه مورد نیاز همه مسلمانان بود و انگیزۀ چندانی برای تغییر و تحریف عمومی ندارد – در معرض اختلاف باشد، خطر اشتباه در نقل و تحریفات عمدی در مورد احکام دقیق و پیچیده به ویژه احکام و قوانینی که با هوس‌های افراد و منافع گروه‌ها، برخورد می‌کند، به مراتب بیشتر خواهد شد.

ب) تحریفات لفظی و معنوی فراوانی در سنّت پیامبر (ص)‌راه یافته است، علامه امینی نام هفتصد تن از دروغ پردازان و جعل کنندگان حدیث را در کتاب الغدیر آورده‌اند که به بعضی از آنان بیش از یکصد هزار حدیث، نسبت داده شده است.(3)

با توجه به نکات یاد شده، روشن می‌شود که هنگامی دین اسلام می‌تواند به عنوان یک دین کامل و پاسخ‌گوی نیازهای همه انسان‌ها تا پایان جهان مطرح باشد که در متن دین، راهکاری برای تبیین احکامِ بیان نشده و زدودن تحریفات صورت گرفته، وجود داشته باشد و این راهکار، چیزی جز نصب جانشین شایسته برای رسول اکرم (ص) نخواهد بود و در صورت نبودن چنین جانشینی، لازم می‌آید خداوند حکیم غرض خویش از ارسال پیامبر (ص)‌و تشریع آیین اسلام به عنوان آخرین دین را نقض کند حال آن‌که نقض غرض از سوی حکیم، ممتنع است.

حاصل‌ آن‌که: ختم نبوّت هنگامی موافق با حکمت الهی خواهد بود که توأم با نصب امام معصوم باشد امامی که همه ویژگی‌های پیامبر اکرم (ص)‌ به جز نبوت و رسالت را دارا باشد.(4)

مقاله

نویسنده مهدي جدي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پرسش و پاسخ چگونگی مقابله با فتنه‌ها

پرسش و پاسخ چگونگی مقابله با فتنه‌ها

از منظر امام علی(ع) روش‌ها و راهکارهای برخورد و مقابله با فتنه‌های زمانه چگونه باید باشد؟
پناهگاه امن خدا

پناهگاه امن خدا

از نظر قرآن، هر کسی در هر مشکل و مصیبتی قرار گرفت، باید چاره کار خویش را در ایمان به خدا بداند و به محل امن و امانی برود که همان خدا است.
پنج عنصر پیام‌رسانی در فرآیند تبلیغی معصومین (ع)

پنج عنصر پیام‌رسانی در فرآیند تبلیغی معصومین (ع)

هر مکتب و جریان فکری پیامی را داراست که بی‌شک هر مکتب یا جریان اجتماعی نیز پیامی دارد که در واقع روح تبلیغ است و فرآیند تبلیغ بدون وجود آن بی‌معنی است.
پنج ویژگی رفیق خوب

پنج ویژگی رفیق خوب

صداقت (به معنای دوستی) مرزهائی دارد که اگر این خطوط اصلی و این مرزها وجود داشت، صداقتی که آثار فراوان شرعی و برادری شرعی بر آن مترتب است، مترتب خواهد شد؛ والاّ نه.
پیامبر اکرم(ص)؛ مظهر رحمت الهی

پیامبر اکرم(ص)؛ مظهر رحمت الهی

خداوند در قرآن پیامبر اکرم(ص) را به عناوین و نام‌هایی چند ستوده و صفات بسیاری را برای او برشمرده است.
Powered by TayaCMS