شاخص های جهاد اقتصادی

شاخص هاي جهاد اقتصادي

پرسش: چگونه می‌توان روایاتی را که مشوق تلاش برای روزی و روایاتی که منع از تلاش برای دنیا می‌کنند را توجیه و با یکدیگر جمع نمود؟

پاسخ: در پاسخ این سوال باید به دو نکته توجه داشت: 1- دقت در منابع اسلامی نشان می‌دهد: آیات و یا روایاتی که در نظر سطحی و ابتدایی- چه در این بحث چه در بحثهای دیگر- متضاد به نظر می‌رسند، هر کدام به یکی از ابعاد مساله‌ای که دارای بعدهای مختلفی است، نظر دارند که غفلت از این ابعاد، موجب توهم تناقض شده است. آنجا که مردم با ولع و حرص هرچه شدیدتر به دنبال دنیا و زرق و برق جهان ماده می‌روند، و برای نیل به آن از هیچ جنایتی فروگذار نمی کنند، دستورات موکد و پشت سر هم وارد می‌شود و آنها را به ناپایداری دنیا و بی ارزش بودن مال و جاه، توجه می‌دهد. و آنجا که گروهی به بهانه زهد، دست از کار و کوشش و تلاش می‌کشند، اهمیت کار و کوشش به آنها گوشزد می‌شود. برنامه رهبران راستین نیز باید چنین باشد که جلوی افراط و تفریط ها را به طرز شایسته ای بگیرند. آیات و روایاتی که تاکید می‌کند: روزی در دست خدا است، و سهم و بهره هر کسی را خدا تعیین کرده در حقیقت برای پایان دادن به حرص و ولع و دنیاپرستی، و فعالیت بی قید و شرط و بی حد و مرز برای کسب درآمد بیشتر است. نه این که: هدف آن خاموش کردن شعله های گرم و داغ نشاط کار و کوشش برای زندگی آبرومندانه و مستقل و خودکفا است. و با توجه به این واقعیت، تفسیر روایاتی که می‌گوید: بسیاری از روزی ها است که اگر شما هم به دنبال آن نروید به دنبال شما می‌آید، روشن می‌شود. 2-از نظر جهان بینی توحیدی همه چیز به خدا منتهی می‌شود، یک خداپرست موحد راستین چیزی را از ناحیه خود نمی داند، بلکه هر موهبتی به او می‌رسد، سرچشمه آن را از خدا می‌بیند و می‌گوید: بیدک الخیر انک علی کل شیء قدیر: «کلید همه خوبیها و نیکی ها به دست تو است و تو بر هر چیزی قادر و توانائی». (آل عمران-26) و به این ترتیب، او باید در هر مورد توجه به این حقیقت داشته باشد که حتی فرآورده های سعی و کوشش و فکر و خلاقیت او نیز- اگر درست بنگرد- از طرف خدا است، و اگر یک لحظه نظر لطفش برگرفته شود همه اینها خاموش می‌گردد. او به هنگامی که بر مرکب سوار می‌شود، سبحان الذی سخر لنا هذا می‌گوید: «منزه است خداوندی که این را مسخر ما ساخت».(زخرف-13) هنگامی که به نعمتی برسد، سرود توحید را سر می‌دهد و می‌گوید: و ما بنا من نعمه فمنک: «هر نعمتی داریم از تو است ای خدا». و حتی هنگامی که یک گام مهم اصلاحی همچون پیامبران در مسیر نجات انسانها برمی دارد، می‌گوید: و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب: «موفقیت من تنها از ناحیه خدا است، بر او توکل کردم، و به سوی او باز می‌گردم.» (هود-88) ولی آنچه مسلم است در کنار همه این بحثها، اساس و پایه کسب روزی، تلاش و فعالیت صحیح، مثبت و سازنده و دور از هرگونه افراط و تفریط است، و اما روزی هایی که بدون تلاش به انسان می‌رسد، جنبه فرعی دارد نه اساسی، و شاید به همین دلیل، علی(ع) در کلمات قصارش در درجه اول، روزی هایی را ذکر می‌کند که انسان به دنبال آن می‌رود سپس آنها که به دنبال انسان می‌آید: یا ابن آدم! الرزق رزقان رزق تطلبه و رزق یطلبک: «ای فرزند آدم روزی دو گونه است یکی آن روزی که تو به دنبال آن می‌روی، و دیگری آن روزی که به دنبال تو می‌آید.»