تالیفات غیاث الدین جمشید زواره ای

مشخصات تفسیر

سید گازر دو تفسیر داشت که یکى از آنها به نام تفسیر میرزا جمشید معروف بود، ولى در دسترس نیست، اما در بسیارى از فهرست هاى نسخه هاى خطى و کتب تراجم معرفى شده است، شیخ آقا بزرگ تهرانى،^[26]، مدرس تبریزى، محیط طباطبایى، دکتر محمد شفیعى و استاد مرتضى شفیعى اردستانى به این نکته تصریح کرده اند^[27].

دومین اثر تفسیرى این دانشور گمنام همان جلاء الاذهاب است که به تفسیر گازر معروف مى باشد و همانگونه که اشاره کردیم با تفسیر دیگرى اشتباه شده است.

از محتواى تفسیر بر مى آید که مؤلف شیعه بوده و تلاش داشته است تفسیر خود را موافق اخبار اهل بیت و خاندان عصمت بنویسد، در مقدمه مى گوید: «از بخشنده دل و جان و بخشانیده انس و جان مدد خواستم به توفیق و یارى وى این کتاب را در تفسیر قرآن تالیف کردم و در آن جمع کردم از تاویل آیات و تفسیر مشکلات آن چه بزرگان دین و پیشوایان اهل یقین بر محک عقل زده اند و از قعر بحر «و الراسخون فى العلم» یافته اند و از سبب نزول آیات آن چه معتمدان روایت کرده اند و سیاق آیات و ظاهر آن را که بر آن دلیل است، اختیار کردم و به هر آیتى و علامتى اخبار و احادیث و مناقب و فضایل اهل بیت(علیهم السلام) آن چه لایق آن بوده باشد نوشتم تا چشم بینندگان را نور بود و دل محبان اهل بیت را سرور و الحمدلله رب العالمین» پس از این مقدمات مولف هفت فصل قبل از شروع تفسیر با کمال اختصار نوشته است.

فصل اول: در تفسیر معانى مطالب قرآنى در چهار قسم فصل دوم: در این که مطالب قرآن از شش طرز بیرون نمى باشدفصل سوم: در بیان نامهاى قرآن فصل چهارم: در معنى سوره و آیه و معانى دیگرفصل پنجم: در بیان آنکه فهم قرآن منوط به دانستن تمام آیات استفصل ششم در معناى لفظ تفسیرفصل هفتم: در بیان و معناى استعاذه.

از امتیازات این تفسیر آن است که در استخراج مفاهیم قرآنى به منابع روایى اعتماد و استناد نموده استزیرا مؤلف بیم آن داشت که در دام تفسیر به راى گرفتار شود. از سوى دیگر به استناد حدیث ثقلین قرآن و عترت از هم تفکیک ناپذیرند و تمسک به قرآن و کسب هدایت از معارف این سرچشمه پر فیض وحى جزاز راه عترت و بیان امامان معصوم میسر نخواهد بود.

در عین حال مؤلف کوشیده است با بهره گیرى از عقل سلیم و اندیشه پاک و در سایه تتبع در منابع تاریخى و کلامى به بیان مقاصد قرآنى بپردازد.

انشاى این تفسیر بسیار خوب است و عبارات آن داراى فصاحت و بلاغت و به دور از لفظ پردازیهاى افراطى است. مطالب تاریخى را متذکر شده و بعضى از قرائتها را تذکر داده است و در مواقعى به اشعار عربى و فارسى تمثل جسته است. در ابتدا مفسر چند آیه از قرآن کریم را نقل و پس از آن به ترجمه و تفسیر آنها روى آورده است. و این تفسیر در غالب بخش ها، دو یا سه یا چهار برابر و در پاره اى جاها چند برابر آیات است^[28].

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه