صبر

قال علی بن الحسین زین العابدین(ع): «الصبر من الایمان بمنزلهٔ الرأس من الجسد و لا ایمان لمن لا صبر له: نسبت صبر به ایمان همچون نسبت سر است به تن، و هر که صبر ندارد ایمان ندارد.» (اصول کافی، ج ۲، ص ۸۹ کتاب)

«صبر
صبر عبارت است از اثبات نفس و اطمینان آن و مضطرب نگشتن در بلایا و مصائب و مقاومت کردن در برابر حوادث و شداید به نحوی که سینه او تنگ نشود و خاطر او پریشان نگردد و طمأنینه ای که پیش از رویداد حادثه داشته از بین نرود و زبان به شکایت نگشاید که در برابر آن جزع و بی تابی است. برای صبر اقسامی را برشمرده اند؛ از جمله صبر بر بیماری، صبر بر مشقت اطاعت و عبادت و صبر در حال غضب که آن را «حلم» نامند؛ بنابراین حلم و بردباری جزئی از صبر است نه مترادف آن، به گونه ای که بعضی به اشتباه می گیرند.

عوامل صبر
۱. اظهار قوت نفس تا در نزد مردم قویدل محسوب شود. معاویه در مرض موت اظهار خوشحالی می کرد و از ناله دوری میجست.
۲. انتظار ثواب الهی که این صبر اهل تقواست و اشاره به این صبر است که فرموده اند: وإنما کوئی الصابرون أجرهم بغیر جساب: صابران اجر و پاداش خود را بی حساب دریافت می دارند!»"
۳. لذت از پیشامد خداوند متعال؛ زیرا هر چه از دوست رسد نیکوست، خواه نعمت و خواه محنت که این صبر اهل معرفت است.
عاشقم بر رنج خویش و درد خویش بهر خشنودی شاه فرد خویش در بیان دلایل اهمیت صبر در باب ایمان آمده است اگر انسان مدتی را در پیشامدهای ناگوار روزگار تحمل سختی نماید، کم کم نفس از چموشی خارج و مغلوب قوه عاقله خواهد شد و به واسطه آن فرد به مقامات عالیه ایمان خواهد رسید؛ از همین روی صبر در معاصی منشأ تقوای نفس شود و صبر بر طاعت منشاً انس به حق و صبر در بلیات منشاً رضا به قضای الهی شود که همه این موارد از مقامات بزرگ اهل ایمان و عرفان است. از دیگر علل اهمیت صبر می توان به هم ردیف بودن آن با نماز در برابر مشکلات اشاره نمود: «استعینوا بالصبر و الصلاهٔ وانها لکبیرهٔ بالا علی الخاشعین:" و از صبر و نماز یاری جویید و این کار جز برای خاشعان، گران و سنگین است.» اگر صبر با عبودیت که متبلور در نماز است همراه شود، مؤمن را تا سر منزل مقصود رهنمون خواهد شد و دفع بلایا را بر وی آسان می نماید. به گفته آیات متعدد قرآن کریم مؤمن همین که بگوید ایمان آوردم رها نمی - شود، بلکه بارها مورد آزمایش و ابتلا قرار می گیرد تا عیار ایمانش بر وی آشکار
گردد؛ یکی از نمونه های آزمایش الهی که حتی دامنگیر پیامبران الهی نیز بوده است، بیماری های جسمانی است، در مورد حضرت ایوب (ع) آمده همسر ایوب یک روز به او گفت: اگر از خدا بخواهی شفا می دهد، ایوب بر او فریاد زد ما به مدت هفتاد سال در نعمت و خوشی بودیم، بر ماست به مدت هفتاد سال در این مصیبت و سختی صبر کنیم؛ مدت زیادی نگذشت مگر اینکه از تمام رنج ها راحت شد. با همه این اوصاف سربلندی در این امتحان الهی مقاماتی بس رفیع را در نزد خداوند متعال داراست؛ حضرت امیر(ع) در این رابطه می فرماید: «بیمار در زندان خدا است و تا زمانی که از بیماری خود نزد عیادت کنندگانش شکایت نکند، سیناتش محو می شود، و هر مؤمنی در بیماری بمیرد شهید است و تمام مؤمنان شهیدند و تمام زنان مؤمنه حورا هستند. به هر مرگی مؤمن بمیرد شهید است.»

نراقی، ملا احمد؛ معراج السعاده، قم، انتشارات قائم آل محمد، چاپ هفتم، صص ۶۷۰-۶۷۱
سنسور ۵ زمر، ایه .
خمینی، روح الله؛ چهل حدیث، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ ۳۹، ۱۳۸۶،
ص ۲۶۲. سوره بقره، آیه ۴۵.
انصاریان، حسین؛ ترجمه و شرح صحیفه سجادیه، قم، دارالعرفان، ج۷، ص ۲۴۰. ". همان، به نقل از بحارالانوار: ۲۱۱/۷۸، باب ۲، ذیل حدیث ۲۹.