دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فتح قم

No image
فتح قم

كلمات كليدي : فتح قم، احنف بن قيس، ابوموسي اشعري، 23 هجري

نویسنده : يدالله حاجي زاده

شهر مذهبی قم که امروزه، در 145 کیلومتری جنوب شهر تهران بر سر جاده اصفهان واقع است،[1] از نواحی قدیمی ایالت ماد یا جبال بوده است. در دوره ساسانی، قباد (531م) اصلاحات مذهبی و عمرانی زیادی در این منطقه انجام داد.[2] که باعث توسعه کشاورزی و فرهنگی و سیاسی ناحیه قم شد.

بیشتر مورخان فتح قم را به دست مسلمانان در سال 23 هجری و در زمان عمر ذکر کرده‌اند.[3] در تاریخ قم آمده است: «در اوایل قرن اوّل در سنه 23 هجری، هنگام حمله اعراب به ایران، شهر قم توسط ابوموسی اشعری فتح گردید».[4] برخی فتح قم را به «احنف بن قیس» نسبت می‌دهند؛ اما، به نظر می‌رسد با توجه به همراهی احنف بن قیس با ابوموسی اشعری و اینکه احنف یکی از سرداران ابوموسی بوده است، این فتح به او نسبت داده شده، و در واقع فتح توسط سپاهی به فرماندهی ابوموسی اشعری بوده است. حسن بن قمی می‌نویسد:

«احنف بن قیس از امرای تحت فرمان ابوموسی اشعری بوده است»[5]

بلاذری نیز در فتوح البلدان آورده است:

«چون ابوموسی عبدالله بن قیس اشعری از نهاوند بازگشت، به اهواز رفت سپس به قم آمد و ایامی شهر را درمحاصره گرفت سپس آن را فتح نمود و احنف بن قیس را که نامش ضحاک بن قیس تمیمی بود به کاشان فرستاد...»[6]

به نظر می‌رسد فتح شهر قم با جنگ و به قهر و غلبه بوده نه با صلح. در این رابطه در تاریخ قم آمده است:

«راویان فتح‌های سرزمین‌های اسلام روایت می‌کنند که بیشترین نواحی اصفهان را که ابوموسی اشعری و امیران لشکر او فتح کردند، به جنگ و قهر بود و به تیغ و شمشیر بر ایشان غلبه کردند. به نظر می‌رسد فتح ناحیه قم نیز به جنگ بوده است، هر چند برخی فتح آن را به صلح دانسته‌اند اما فتح آن به جنگ و محاربه مشهورتر است».[7]

پس از فتح این منطقه اعراب بنی‌اسد از اولین رسته‌های عرب بودند که در جمکران قم سکونت گزیدند.[8]

به نظر می‌رسد قم نیز از جمله شهرهایی است دو بار فتح شده است که مرتبه دوم در سال 85 ه.ق ذکر شده است. این فتح توسط اعراب اشعری صورت گرفت و آن‌ها از این زمان به بعد در قم ساکن شدند. مؤلف تاریخ قم می‌نویسد:

«هجوم گسترده اعراب اشعری به قم همراه با اقداماتی بود که آن‌ها را برای کسب سلطه کامل بر همه منابع مالی و اقتصادی مردم بومی قم انجام دادند. از جمله این کارها قتل عام سران مجوس بود. با توجه به مطالب مزبور می‌توان ورود اعراب اشعری در سال 85 ه.ق. به قم را «فتح دوم» این شهر به حساب آورد».[9]

روند گسترش اسلام در این شهر پس از فتح آن در سال 23 هجری آغاز شده است. البته از همان ابتدا گرایش عمده مذهبی در این شهر به مذهب اهل بیت (علیهم‌السّلام) یعنی مذهب شیعه بوده است.

مقاله

نویسنده يدالله حاجي زاده

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

دین شناسی و عقل وسطایی

دین شناسی و عقل وسطایی

به گواه تاریخ، دین شناسی و دین باوری از آغاز حیات تفکر بشری شکوفا بوده و بشر در چگونه زیستن خود در صدد کشف قوانین طبیعت و شناخت اسرار آفرینش و آفریدگار هستی برآمده است و محصول این کاوش را بعدها دین شناسی و طبیعت شناسی نامید.
پیوند ناگسستنی علم و فلسفه‌

پیوند ناگسستنی علم و فلسفه‌

در تاریخ علم می‌توان انفکاک‌های مختلف از فلسفه و ظهور رشته‌های علمی مجزا را ملاحظه کرد. ولی هریک از این رشته‌ها که بر فلسفه مبتنی هستند،
نسبت عقلانیت و دین

نسبت عقلانیت و دین

«عقل» و «عقلانیت» در طول تاریخ بشر وجوه گوناگونی داشته و در پیدایی، رشد و شکوفایی تمدن‌های بشری نقش بسزایی ایفا کرده به‌ طوری که بدون آن، تمدن‌سازی غیرممکن بوده است.
از دین گریزی تا دین ستیزی!

از دین گریزی تا دین ستیزی!

سکولاریسم‌ ‌که به مفهوم عرفی شدن و مستلزم جدا انگاری دین از سیاست و دنیاست از آنجا شروع شد که اندیشه وران غربی دریافتند که مسیحیت توانایی آن را ندارد در همه عرصه‌های زندگی انسان ایفای نقش نماید و بر این اساس، حوزه دین صرفاً باید محدود به زندگی فردی انسان و رابطه او با خدا باشد.
عقلانیت مسیحی زایده عرفیت سکولار

عقلانیت مسیحی زایده عرفیت سکولار

مفهوم دوم از عرفی شدن، سکولاریسم است که عبارت است از «افتراق ساختاری میان ساخت سیاسی، از نهاد دین و به عبارت دیگر، عرفی شدن به این معناست که نهاد دین که دارای کارکردهای گوناگونی بوده به علت پیچیده شدن مناسبات زندگی اجتماعی و تخصیص نقش‌ها همچون سایر نهادها متمرکز شده و وظایف خود را واگذار می‌کند».
Powered by TayaCMS