احسان و نیکی

احسان و نیکی

قال علی (ع) :«عَلَیْکَ بِالإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ»(تصنیف غررالحکم و دررالکلم ، حدیث 8714 ، ص383)

یکی از علامت‌ها و ویژگی‌هایی که در روایات برای انسان مؤمن بر شمرده شده احسان و نیکوکاری نسبت به دیگران است. حضرت علی (ع) می‌فرمایند:

«الْمُؤْمِنُ صَدُوقُ اللِّسَانِ بَذُولُ الإِحْسَانِ»[1]

انسان مؤمن بسیار راستگو و بسیار احسان‌گر است.

در روایات بر این نکته تأکید شده است که انسان مؤمن باید احسان و نیکی به دیگران را از شعار و لقلقه زبان فراتر، بلکه آن را نصب العین و شعار جان خود قرار دهد. حضرت علی(ع) می‌فرمایند:

«أشعر قلبک الرّحمة لجمیع النّاس و الإحسان الیهم»

رحمت و بخشندگى به همه مردم و نیکى کردن در حق ایشان را شعار جان خود قرار ده.[2]

اگر انسان در زندگی احسان و نیکی به دیگران را سرلوحه زندگی خود قرار دهد و تا حد توان به دیگران کمک کند، خداوند نیز در زندگی به او کمک خواهد کرد، از همین رو در روایات احسان و نیکوکاری به عنوان بالاترین و سود آورترین سرمایه معرفی شده است. از امام کاظم(ع) روایت شده که در بنی اسرائیل مرد نیکوکاری بود که دارای همسر نیکوکاری بود روزی در خواب مشاهده کرد که خداوند مدت معینی را برای عمر او قرار داده به طوری که نصف عمرش در وسعت و گشایش و نصف دیگر عمرش در تنگ دستی قرار داده است؛ پس در نتیجه مخیّری تا برای خودت یا نصف اول را انتخاب کنی یا نصف دوم را ، آن مرد گفت: من در زندگی همسری دارم که باید با او مشورت کنم. فردای آن روز، آن مرد قضیه خواب خود را برای همسرش تعریف کرد. همسرش به او گفت: نصف اول را انتخاب کن و عافیت و سلامتی را مقدم بدار، شاید خداوند به ما ترحم کند و نعمتش را بر ما تداوم بخشد. در شب بعد آن مرد در خواب کسی را دید و به او گفت: نصف اول را انتخاب کردم از آن به بعد دنیا از هر جهت به آن مرد رو کرد. هر زمان که نعمتی به او می‌رسید همسرش به او می‌گفت: اقوام و نیازمندان را نیز فراموش نکن و به آنها نیز بده و به آنها احسان و نیکی کن و به همسایه و برادرت نیز ببخش. زمانی که نصف اوّل عمر آن مرد گذشت و زمان نیمه دوم عمر آن مرد فرا رسید. آن مرد نیکوکار همان کسی را که در خواب دیده بود باز در خواب مشاهده کرد که به او گفت: خداوند به خاطر کارهایی که انجام دادی از تو راضی است و تمام عمرت را مانند نیمه اول عمرت در وسعت و نعمت قرار داد.[3]

بنابر این اگر انسان در زندگی به فکر دیگران باشد و به آنها کمک کند و نسبت به دیگران احسان و نیکی داشته باشد، این احسان و نیکی او سرمایه‌ای سود آور برای او خواهد بود و خداوند نیز در زندگی همواره او را کمک خواهد کرد.