آداب ورسوم صوفیه

دراین که آیا تصوف اسلامی از عقائد مسیحیت بخصوص رهبانیت آن تأثیر گرفته یا نه، سخنان فراوانی گفته شده است .

دکتر قاسم غنی در کتاب تاریخ تصوف در اسلام می‌نویسد: دسته‌ای سرچشمه تصوف در اسلام را، مسیحیت و رهبانیت شمرده‌اند. مدت‌ها قبل از ظهور اسلام افکار عرفانی در دیانت مسیح و یهود تمکن یافته بود. افکار و تعبیرات فیلون حکیم یهودی در سال‌های اول قرن میلاد، با تورات همان تأویلات و تفسیرات عارفانه‌ای را کرد که بعدها صوفیان با قرآن کردند. جماعتی از مسیحیان به نام مرتاضین و توابین و تارکین دنیا درهمه جا می‌گشته‌‌اند.[1]و همچنین جامی در نفحات الانس می‌نویسد.پشمینه پوشی (که به احتمال قوی) کلمه صوفی از آن ناشی است از عادات راهبین مسیحی است که بعد درصوفیه شعار زهد محسوب شده است؛ زندگی در صوامع و خانقاه نیز تا اندازه‌ای تقلید به مسیحیان و راهبین است حتی در کتب تراجم اولین خانقاهی که برای صوفیه بنا شد؛ بدست یکی از امرای مسیحی بود.[2]

روزی امیری ترسو به شکار رفته بود؛ در راه دو تن را دید از این طایفه که وقتی به هم می رسند یکدیگر را در آغوش می گیرند ودر جائی می نشینند. گفتند شما را جائی هست که در آن گرد هم آئید گفت خیر . گفت: من برای شما جائی بنا میکنم تا با یکدیگر در آنجا گرد هم آئید سپس خانقاه را ساخت.[3]

همه خوب می‌دانیم که برخی از مسائل تصوفدقیقاً از رهبانیت و مسیحیت گرفته شده و بعد رنگ و لعاب اسلامی خورده است مثل مبحث عشریه که در این رابطه ملا سلطان گنابادی می‌گوید:

اگر یک عشر از ارباج مکاسب و زراعات داده شود کفایت از زکات زکوی و از خمس خواهد بود.[4]

این عشریه دقیقاً از دین یهود و مسیح اخذ شده است و آیاتی در تورات و انجیل داریم که به عشریه تصریح دارد. مثلاً: عشریه بنی اسرائیل که آن را به عنوانهدیه به لاویان جهت ملک می بخشیدند. به ایشان بگو همچون عشریه ای که از بنی اسرائیل به شما برای ملکیت داده ایم. از ایشان بگیرید. آنگاه عشری از عشر آن را بدهید.[5]

و نمونه دیگر: وای بر شما کاتبان و فریسیان ریاکار که نعناع و زیره را عشر می‌دهید و اعظم احکام شریعت یعنی عدالت و رحمت و ایمان را ترک کرده‌اید.[6]

برای عزیزان این اشکال مطرح نشود که ما از عقاید مسیحیت حرف زدیم. پس چرا از تورات مطالب آورده‌ایم. زیرا طبق انجیل[7] مسیحیان ملزم به رعایت قوانین تورات هستند.

عشریه از نظراسلام :

برخلاف نظر ملاسلطان[8]،مراجعتقلید،عشریه رامکفی از خمس ندانسته‌اند ودراستفتائاتذیلبه این نکته اشاره شده است::

«گرفتن و پرداختن عشریه به جای خمس اصل شرعی ندارد و کفایتاز اداء خمس نمی‌کند و علاوه عمل به چنین برنامه‌ای حرام و بدعت است.»

لطف‌الله صافیو الله العالم 2420 / 1416 ه‍ .ق

« عشریه دراویش ریشه اسلامی ندارد و عشریه تنها مربوط به غلات چهارگانه است به شرط اینکه با آب باران و قنات و مانند آن آبیاری شود.»

قم ـ ناصر مکارم شیرازی، 25/4/74

«عشریه مشروع نیست و کفایت از خمس نمی‌کند.»

جواد تبریزی

این چند مورد از باب نمونه بود، علاقه‌مندان برای دیدنفتاوی دیگر به کتب مربوطه مراجعه نمایند.[9]