حق‌الناس را جدی بگيريد

رعايت نكردن حق‌الناس موجب گرفتاري در دنيا و عذاب در آخرت مي‌شود. حق الناس حقوقي است كه انسان در رابطه با ديگران بايد رعايت كند و رعايت نكردن حقوق ديگران باعث گرفتاري انسان هم در دنيا و هم در قيامت مي‌شود. صريح‌ترين آيه شريفه آيه 29 از سوره مباركه نساء است كه مي‌فرمايد: « اي اهل ايمان! اموال يكديگر را از راه باطل نخوريد، مگر آنكه تجارتي از روي رضايت انجام دهيد. رسول خدا (ص) مي‌فرماید هر كه ثروتي از غير حلال به دست آورد، آن ثروت، او را به آتش جهنم رهنمود مي‌نمايد.

3 نوع حق

حق‌الناس حقوقي است كه انسان در رابطه با ديگران بايد رعايت كند، حق‌الله حقوقي است كه انسان در رابطه با خداوند بايد رعايت كند مانند انجام عبادات و برخي از مسائل كه خداوند ما را از آن نهي كرده است. مثلاً خداوند امر فرموده كه ما نماز بخوانيم و اين جزو حقوق خداوند است و حق‌النفس هر چيزي است كه به نفس انسان ضرر برساند ظلم است بر نفس، مثلاً استعمال دخانيات كه براي سلامتي ضرر دارد. در ميان اين سه حقوق بنا بر آيات و روايات حق‌الناس مهم‌تر است. امام علي (ع) مي‌فرمايند: «خداوند حقوق بندگانش را مقدم بر حقوق خود قرار داد و كسي كه حقوق بندگان را رعايت كند حقوق خدا را نيز رعايت خواهد كرد. » پيش فرض رعايت حق‌الله رعايت كردن حق‌الناس است و رعايت نكردن حقوق ديگران باعث گرفتاري انسان در قيامت مي‌شود حتي اگر انسان صالح‌ترين انسان‌ها باشد باز اين گرفتاري وجود دارد.

موارد حق‌الناس

موارد زيادي درباره حق‌الناس بيان شده مانند احترام به جان و مال مردم به اين معنا كه به جان و مال مردم ضرر نرسانيم و كاري نكنيم كه ضرري به جان مردم وارد شود يا ديگران از رفتار ما آسيب ببينند مثلاً سيگار كشيدن در محيط جمعي ضرر رساندن به جان مردم است. احترام به آبروي مردم هم از موارد حق‌الناس است؛ يعني انسان به گونه‌اي رفتار كند كه آبروي ديگران از دست و زبان او محفوظ بماند، كاري نكنيم كه حرمت ديگران شكسته شود و آبروي ديگران نزد مردم پايين بيايد. بنابراين بايد از هر كاري كه باعث هتك حرمت ديگران مي‌شود پرهيز كرد مانند پرهيز از غيبت كردن، پرهيز از دروغ بستن به ديگران يعني كسي كاري را انجام نداده، گناهي نكرده اما ما به دروغ او را متهم به آن كار كنيم. تهمت زدن به ديگران، افشاگري اسرار ديگران چون به هر صورت ممكن است انسان مسائل مخفي و اسرار گونه‌اي داشته باشد كه نمي‌خواهد كسي از آنها باخبر شود، برملا كردن اين اسرار سبب ريختن آبروی آنها مي‌شود. از موارد ديگر حق‌الناس احترام به حق بهره‌مندي مردم است يعني به گونه‌اي رفتار كنيم كه همه انسان‌ها به آن حقوق مشتركشان برسند و رفتار ما به گونه‌اي نباشد كه بعضي از انسان‌ها از حقوق خودشان باز بمانند يعني مانع ايجاد كنيم براي آنها در رسيدن به حقشان، برای مثال در مسائل استخدامي مثلاً براي يك شغل پنج نفر نياز هست و مثلاً 100 نفر ثبت نام كرده‌اند در اينجا اعمال نفوذ و به تعبير امروزي پارتي بازي سبب ضايع شدن حقي از افراد مي‌شود و اين از مصاديق ظلم بر ديگران حساب مي‌شود و رعايت نكردن حق‌الناس.

آثار رعايت كردن حق‌الناس

رعايت كردن حق‌الناس آثار و تبعاتي براي انسان دارد؛ در حديث آمده است که كساني كه حق ديگران بر گردن آنها مانده است جز با اداي حق ديگران يا رضايت گرفتن از آن اشخاص گناهان بخشوده نمي‌شود. ظلم در حق مردم از مواردي است كه انسان در همين دنيا آثار شومش را در قالب انواع بلاها و بيماري‌ها و گرفتاري‌هاي زندگي خواهد ديد و در واقع ظلم به ديگران و رعايت نكردن حقوق مردم، هم در اين دنيا ما را گرفتار بلا خواهد كرد و هم در آخرت به عذاب الهي دچار خواهد نمود.

حركت به سوی نجات

گناه و معصيت، مانند لجن زار متعفني است كه انسان، هر چه بيشتر در آن فرو مي‌رود، خود را به نابودي نزديك مي‌كند، اما توبه و تصميم جدي انسان به ترك گناه حركت به سوي نجات و خود يك پيروزي بزرگ است كه درهاي رحمت الهي را به روي انسان مي‌گشايد. كسي كه به اين مرحله (توبه) رسيده به پيروزي بزرگي دست يافته است و بايد سعي كند انگيزه خود را براي مبارزه با گناه، قوي‌تر نمايد و براي هميشه اين حالت را در خود حفظ كند. نكته بسيار مهم در اين راه، استعانت از لطف و عنايتي است كه خداوند نسبت به توبه‌كنندگان دارد؛ زيرا توبه واقعي همه مبغوضيت‌هاي گناه و عقوبات اخروي و آثار منفي آن را در پيشگاه خداوند از بين مي‌برد، همانطوري‌كه خداوند فرموده است: «اى بندگان من كه بر خود اسراف و ستم كرده‌ايد! از رحمت خداوند نوميد نشويد كه خدا همه گناهان را مى‌آمرزد، زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است. » [زمر، 53، ] البته تمام سعي شيطان اين است تا با ايجاد وسوسه و يأس موجبات دوري بندگان صالح را از خداوند متعال، مهربان و بخشنده فراهم نموده و آنها را چنان غرق در گناه و معصيت نمايد كه از رحمت و هدايت خداوند دور شوند. در حالي كه خداوند خواهان هدايت و سعادت همه بندگان است. به همين جهت بهترين و عزيز‌ترين بندگان خود يعني انبياء و ائمه (علیهم‌السلام) را براي راهنمايي و هدايت آنان فرستاده و به همين دليل است كه دراين زمان يكي از عزيزترين اولياء خود يعني حضرت مهدي (عج) را زنده و در حال غيبت نگه داشته تا بتواند فارغ از مكر و توطئه دشمنان از طريق نائبان و نمايندگان خود آنان را در يافتن مسير هدايت ياري رساند پس هيچ گناهكاري در هيچ شرايطي هر چند گناهان او زياد باشد حق ندارد از رحمت پرودگار مأيوس باشد چرا كه يأس از رحمت خداوند، سوء ظن به او و بزرگ‌ترين گناه است. اميد به رحمت پرودگار و ندامت و پشيماني از گناهان و در نهايت توبه واقعي و خالصانه گامي مهم به سوي محبوب خدا شدن و راهي است هموار به سوي هدايت كه شيطان از آن نگران و ناراحت است.