8 آذر 1396, 13:1
شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده، که جمیع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعیین مى‌شود، شاهد این معنى در آیات 3 و 4 سوره «دخان» است که مى‌فرماید: إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَةٍ مُبارَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرینَ* فیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکیم:[1]
«ما این کتاب مبین را در شبى پر برکت نازل کردیم، و ما همواره انذار کننده بوده‌ایم* در آن شب که هر امرى بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین مى‌گردد».
این بیان، هماهنگ با روایات متعددى است که مى‌گوید: در آن شب، مقدرات یک سال انسان‌ها تعیین مى‌گردد، و ارزاق و سرآمد عمرها، و امور دیگر، در آن لیله مبارکه، تفریق و تبیین مى‌شود.
البته، این امر هیچگونه تضادى با آزادى اراده انسان و مسأله اختیار ندارد، چرا که تقدیر الهى به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگى‌ها و لیاقت‌هاى افراد، و میزان ایمان، تقوا، پاکى نیت و اعمال آنها است.
یعنى: براى هر کس آن مقدر مى‌کنند که لایق آن است، یا به تعبیر دیگر:
زمینه‌هایش از ناحیه خود او فراهم شده، و این نه تنها منافاتى با اختیار ندارد، که تأکیدى بر آن است.
بعضى نیز گفته‌اند: آن شب را از این جهت شب قدر نامیده‌اند که: داراى قدر و شرافت عظیمى است (نظیر آنچه در آیه 74 سوره «حج» آمده است: ما
قَدَرُوا اللَّه حَقَّ قَدْرِهِ[2]: «آنها قدر خداوند را نشناختند»).
گاه نیز گفته‌اند: به خاطر آن است که، قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والا قدر، و به وسیله فرشته صاحب قدر نازل گردید.
یا این که: شبى است که مقدر شده قرآن در آن نازل گردد.
یا این که: کسى که آن شب را احیا بدارد، صاحب قدر و مقام و منزلت مى‌شود.
یا این که: در آن شب، آن قدر فرشتگان نازل مى‌شوند، که عرصه زمین بر آنها تنگ مى‌شود- چون تقدیر به معنى تنگ گرفتن نیز آمده است- مانند: «وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُه».[3]
جمع میان تمام این تفسیرها در مفهوم گسترده «لیلة القدر» کاملًا ممکن است، هر چند تفسیر اول از همه مناسب‌تر و معروف‌تر است.[4]
منبع:تفسیر نمونه تالیف حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
کتابخانه هادی
پژوهه تبلیغ
ارتباطات دینی
اطلاع رسانی
فرهیختگان