اعتیاد از نوع دیگر

اعتياد، ارتباطات

پوریا اكبر پور

زمانی که از اعتیاد سخن می‌گوییم در نگاه اول مواد مخدر و ... در ذهن ما می‌آید.این در حالی است که با ورود به هزاره سوم اعتیادهای دیگری نیز بشریت را تهدید می‌کند!

علی رغم تمام ویژگی‌های برتری که اینترنت دارد، با این حال نگرانی‌های جدیدی درخصوص استفاده از آن و تاثیراتی که این تکنولوژی بر جسم و روح و روان انسان می‌گذارد وجود دارد. این نگرانی‌ها همچنان گسترش یافته است.

بنابراین باید مسئله اعتیاد اینترنتی را به صورتی جدی مورد توجه قرار داد. کاربران در پی استفاده روزافزون از اینترنت وزندگی در فضای مجازی به مدت طولانی، نوعی وابستگی کاذب نیز به آن می‌یابند که برای برخی از آنها رهایی ازآن امری دشواراست. در اینجاست که موضوع اعتیاد اینترنتی اصالت می‌یابد. در این خصوص لازم است اینترنت در جایگاه خود تعریف شود. اعتیاد به اینترنت که نوعی وابستگی بیش از اندازه وغیر معمول به آ‌ن است، دلایلی دارد که همچنان از منظر علوم ارتباطات و روانشناسی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. بنابر این تنها راه پیشگیری از اعتیاد اینترنتی تعریف دنیای مجازی در جایگاه واقعی و منطقی خود می‌باشد. بر اساس تعاریف ارائه شده از این نوع اعتیاد، اعتیاد اینترنتی، نوعی اختلال و بی نظمی وسواسی است که برخی ویژگیهای آن مشابه شرایط آسیب شناسانه است. در واقع، زمانی می‌توان گفت که فرد دچار اعتیاد به اینترنت شده است که دارای علائم خستگی زودرس، تنهایی، افسردگی و غیره باشد. افرادی همچون اورزاک و یونگ به چنین تعریفی از اعتیاد اینترنتی اعتقاد دارند. روشهای درمان این نوع اعتیاد نیز رفتار درمانی شناختی و تقویت درمانی انگیزش است. در هر صورت ارتباط گسترده فرد و اینترنت منجر به دور شدن وی از فضاهای حقیقی می‌شود.در این میان حتی دوستیابی‌ها نیز حالتی اینترنتی می‌یابد و ارتباط ایمیلی جای ارتباطات سالم دوستانه با دیگران را می‌گیرد.حتی برخی افراد ترجیح می‌دهند با اقوام و آشنایان خود نیز با ایمیل ارتباط برقرار کنند.

بخواهیم یا نخواهیم اعتیاد اینترنتی به یکی از اصلی‌ترین معضلات هزاره جدید تبدیل شده است. تنوع سایتها و مطالب موجود در اینترنت سبب شده است تا مردم دنیا زمان زیادی را صرف استفاده از اینترنت نمایند.در بسیاری از موارد جوانان کنترل خود را بر اینترنت از دست داده و عملا به متغیری وابسته به فضاهای مجازی تبدیل شده‌اند. هر چند بسیاری عقیده دارند که واژه اعتیاد فقط باید در مورد رفتارهایی که شامل تزریق دارو می‌شود به کار رود اما محققان برخی از رفتارها راشناسایی کرده‌اند که به طور بالقوه اعتیادی هستند و با حالات ناشی از استفاده ازمواد یا اختلافات روانپزشکی همپوشانی دارند. به عبارت بهتر دیگر نمی‌توان اعتیاد را به دارو و مواد مخدر ربط داد. در هر صورت اعتیاد اینترنتی نوعی از اعتیاد خطرناک است که می‌تواند انسان و ذهن و جسم او را به طور همزمان تحت تاثیر قرار دهد. معتادان اینترنتی پرخاشگر و منزوی هستند و عملا در دنیایی مجازی سیر می‌کنند و به صورت خواسته یا ناخواسته از حقیقت فاصله می‌گیرند. در دو دهه گذشته روانشناسان ومحققان اعتیاد به تدریج پذیرفته‌اند که اعتیاد به چیزهایی غیر ازمواد نیز می‌تواند به وجود بیاید به عنوان مثال عادت‌هایی مانند پرخوری تماشای تلویزیون واستفاده مفرط از اینترنت رفتارهای اعتیادی محسوب می‌شوند. در این میان اعتیاد اینترنتی نمود بارزی پیدا کرده است.استفاده دائم و بدون محدودیت زمانی از اینترنت، زندگی انسان را نیز از فضای حقیقی به فضای مجازی منتقل می‌کند و شخصیت فرد را دگرگون می‌کند. اعتیاد اینترنتی دیگر از یک مفهوم کلی پا فراتر گذاشته و به یک بیماری تبدیل شده است.

دانشمندان اعلام کرده‌اند افرادی که مدت زمان زیادی از روز خود را صرف استفاده از اینترنت می‌کنند در معرض ابتلابه افسردگی قرار دارند. با این حال دانشمندان هنوز نمی‌دانند آیا اینترنت باعث افسردگی می‌شود یا افراد افسرده به اینترنت گرایش پیدا می‌کنند؟ روانشناسان شواهدی را کشف کردند که نشان می‌داد برخی از کاربران حریص اینترنت، عادات اینترنتی در خود به وجود می‌آورند که طی آن گفتگوی آنلاین در شبکه‌های اجتماعی جایگزین تعاملات اجتماعی زندگی واقعی می‌شود. به گفته محققان مشغولیت بیش از حد به سایتهای اینترنتی می‌تواند با اختلالات روانشناختی از قبیل اعتیاد یا افسردگی در ارتباط باشد و اعتیاد به جستجو در اینترنت می‌تواند ضربات جدی را به سلامت مغزی انسانها وارد آورد. محققان در مرحله اول مطالعات خود میزان استفاده از اینترنت و سطح افسردگی را در هزار و 319 نفر در رده سنی 16 تا 51 سال مورد بررسی قرار دادند که از این میان 2/1 درصد دچار اعتیاد به اینترنت بودند. این معتادان اینترنتی بیشتر زمان خود را به گشت و گذار در سایتهای مختلف، انجام بازیهای آنلاین و اجتماعات آنلاین سپری می‌کردند.

در این خصوص باید استفاده موثر از اینترنت را در دستور کار قرار داد. ایجاد ارتباطات با سایر مردم دنیا و تبادل نظر و افکار خود امری مثبت محسوب می‌شود. اما این مسئله نباید به مناسبات فردی و اجتماعی افراد لطمه‌ای وارد کند. در هر حال مبارزه با اعتیاد اینترنتی نیز مانند مبارزه با اعتیاد از نوع مواد مخدر سخت و دشوار است.