دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تراکم جمعیت

اصطلاح تراکم جمعیت دلالت دارد بر تعداد مردمی که یک منطقه یا مساحت معینی را در اختیار دارند.
تراکم جمعیت
تراکم جمعیت

تراکم جمعیت ‌(lioliulation density)

اصطلاح تراکم جمعیت دلالت دارد بر تعداد مردمی که یک منطقه یا مساحت معینی را در اختیار دارند. و به این منظور به کار می‌رود تا تعداد متوسط مردمی که یک واحد جغرافیایی را اشغال کرده‌اند، مشخص کنند. از این رو تراکم جمعیت، مهمترین و ساده‌ترین اطلاع درباره جمعیت و شیوه‌ای برای آگاهی از کل جمعیت سرشماری است. دانستن رقم کل جمعیت یک سرزمین، هر چند لازمست، ولی کافی نیست و باید رابطه‌ای میان این رقم و عواملی دیگر، مثل: مساحت منطقه‌ای که این جمعیت در آن زندگی می‌کنند، باشد؛ زیرا جمعیت در همان سرزمین نیز ممکن است، توزیع مکانی متعددی داشته باشد و انبوهی یا پراکندگی آن متفاوت باشد.

انواع تراکم جمعیت

تراکم حسابی: نخستین طریقی که برای محاسبه تراکم جمعیت مورد استفاده قرار می‌گیرد، ایجاد رابطه بین جمعیت و مساحت است؛ به این طریق که از تقسیم کل جمعیت بر روی مساحت منطقه‌ به کیلومتر مربع میزان تراکم حسابی جمعیت به دست می‌آید. ولی این میزان گویا نیست، زیرا در مساحت کل منطقه، همواره مکان‌هایی وجود دارد که برای زیست آدمیان مطلوب و مساعد نیست؛ مانند: صحرا و باتلاق. بنابراین این مناطق باید از کل مساحت منطقه جدا شود و رابطه‌ای میان جمعیت و آن قسمت از سطح منطقه که ارزش اقتصادی برای جمعیت دارد، برقرار گردد.

تراکم زیستی: این تراکم عبارت است از کل جمعیت تقسیم بر مساحت زمین قابل کشت یا زیر کشت. برخی از جمعیت‌شناسان این میزان را نیز دقیق نمی‌دانند؛ زیرا این میزان را نتیجه رابطه بین جمعیت و مواد غذایی می‌دانند، در حالی که زمین تنها عامل تولید مواد غذایی محسوب نمی‌شود و انسان از طریق دریا یا ترکیب‌های شیمیایی هم، مواد غذایی تهیه می‌کند.

بنابراین باید بین جمعیت و منابع اقتصادی ارتباط برقرار کرد. برای این کار یعنی محاسبه میزان تراکم جمعیت در ناحیه، تعداد جمعیت هر ناحیه بخش بر مساحت آن ناحیه به هکتار مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

تراکم جمعیت در ایران

در کشور ایران تراکم حسابی جمعیت در سرشماری‌های متعدد رو به افزایش است و علت آن است که مساحت کشور ثابت است ولی جمعیت رو به فزونی است. میزان تراکم زیستی یا فیزیولوژیک جمعیت نیز همواره بالاتر از تراکم حسابی جمعیت خواهد بود، زیرا مساحت اراضی زیر کشت کشور که مخرج کسر است، همواره کمتر از مساحت کل منطقه است.

    منابع:
  • 1-جمشید، بهنام ؛ جمعیت‌شناسی عمومی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، 1345، چاپ اول، ص 31 و 32.
  • 2- امانی، مهدی؛ مبانی جمعیت‌شناسی، تهران، انتشارات سمت، 1379، چاپ دوم، ص 102 و 103.
  • 3- معزی، اسدالله، مبانی جمعیت‌شناسی، تهران، انتشارات آوای نور، 1371، چاپ اول، ص 31 و 32.
  • 4-نیک‌خلق، علی‌اکبر؛ مبانی جمعیت‌شناسی، مشهد، انتشارات محقق، 1374؛ چاپ اول، صص 45 و 46و 47.
  • 5-گولد، جولیوس وکولب، ویلیام ل؛ فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه از کیا و دیگران، تهران، مازیار، 1376، چاپ اول، ص 234.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.
Powered by TayaCMS