دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تقوا، مايه اصلاح عمل و جلب مغفرت

No image
تقوا، مايه اصلاح عمل و جلب مغفرت

 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلًا سَدِيداً (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمالَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ....: «1»

اى اهل ايمان از خدا پروا كنيد و گفتارى حق و استوار و پاك و خالص از دروغ بگوئيد، تا خدا كردارتان را به اصلاح آورد، و گناهانتان را بيامرزد.تقوا و گفتار حق مايه جلب رحمت و لطف و احسان خدا به سوى انسان است، انسان چون به رحمت حق وصل شود، اين اتصال سبب مى‌شود كه انسان كه از هر جهت نيازمند به تربيت است، در دامن مربى و پرورش دهنده‌اى چون حضرت حق قرار گيرد و آن مربى دلسوز، اين موجود نيازمند به تربيت را مراقبت و مواظبت كند تا به رشد و كمال برسد و در اين مسير از گناهان و تقصيرات گذشته‌اش در گذرد.

  ولايت و دوستى و سرپرستى خدا

وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ: «2»و بى‌ترديد ستمگران دوست و سرپرست يكديگرند و خدا سرپرست و يار اهل تقواست.ولايت حضرت حق ولايتى است كه هر كس در حيطه تصرف آن قرار گيرد گره از مشكلاتش باز مى‌شود، و قفل مهماتش گشوده مى‌گردد، و از ظلمات به سوى نور مى‌آيد، و از فتنه دشمنان در امان مى‌ماند، و در قيامت در حصن حصين امان خدا از عذاب قرار مى‌گيرد.

 شكسته شدن بن‌بست‌ها

وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً (2) وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ: «3»و كسى كه در همه امورش به ويژه در امور مالى و خانوادگى و اجتماعى از خدا پروا كند، و تقواى الهى را به كار گيرد براى او راه نجات از مشكلات و شدائد و بن‌بست‌ها را قرار مى‌دهيم و از جائى كه گمان نمى‌برد به او روزى فراوان و پيوسته مى‌دهيم.

 تقوا در روايات‌

از حضرت حق در روايات قدسى آمده است:«انما الحسب عندى هو التقوى:» «4»جز اين نيست كه شرافت و اصالت نزد من فقط تقوا و پرهيزكارى است.«خير الحكمة خشية الله تعالى، و خير الغنى و القناعة، و خير الزاد التقوى:» «5»بهترين دانش استوار بيم از عظمت خداى بزرگ است، و بهترين ثروت قناعت به داده خداست، و بهترين توشه براى دنيا و آخرت تقوا است.از پيامبر بزرگوار اسلام در رابطه با تقوا روايات مهمى نقل شده است از جمله:«من التقى الله عاش قويا، و سار فى بلاد عدوه آمنا:» «6»

كسى كه تقوا پيشه سازد نيرومند زندگى مى‌كند، و در حال امنيت در سرزمين‌هاى دشمنش حركت مى‌كند.

«ايها الناس ان العربية ليست باب والد، و انما هو لسان ناطق فمن تكلم به فهو عربى الا انكم و لد آدم و آدم من تراب و اكرمكم عند الله اتقاكم:» «7»اى مردم عربيت پدر فرزند آور نيست، و جز اين نيست كه زبانى گوياست هر كس با اين زبان سخن بگويد عرب است، آگاه باشيد همه شما فرزند آدم هستيد و آدم از خاك است، و بزرگوارترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست.عباس عموى پيامبر در گفت‌وگویى از پيامبر اسلام پرسيد: «فما الكمال؟ قال: تقوى الله عزوجل و حسن الخلق:» «8»اى رسول خدا كمال چيست؟ حضرت فرمود: پروا از خداى عزوجل و اخلاق نيكو.«من احب ان يكون اكرم الناس فليتق الله، و من احب ان يكون اتقى الناس فليتوكل على الله:» «9»كسى كه دوست دارد بزرگوارترين مردم باشد، بايد تقواى الهى پيشه كند، و كسى كه دوست دارد پرهيزكارترين مردم باشد بايد در همه امورش به خدا اعتماد و توكل كند.«المتقون سادة، والفقهاء قادة، والجلوس اليهم عبادة:» «10»پرهيزكاران سروران مردم‌اند، و فقيهان فرمانروايان جامعه‌اند، نشستن نزد اينان عبادت است.

اميرالمؤمنين (ع) درباره‌ تقوا روايات بسيار مهمى دارند از جمله:«ان لاهل التقوى علامات يعرفون بها: صدق الحديث، واداء الامانة، و وفاء بالعهد، و قلة العجز و البخل، وصلة الارحام، ورحمة الضعفاء و بذل المعروف، وحسن الخلق، و سعة الحلم، واتباع العلم فيما يقرب الى الله، طوبى لهم و حسن مآب.» «11»بى‌ترديد براى اهل تقوا نشانه‌هائى است كه با آنها شناخته مى‌شوند: راستى گفتار، اداء امانت، وفاى به پيمان، كمى ناتوانى و بخل، صله ارحام، مهربانى با ناتوانان، بذل نيكى، اخلاق خوب، بردبارى‌ گسترده، پيروى از دانش در آنچه آدمى را به خدا نزديك مى‌كند، خوشا به حال اينان، و قيامت خوبى براى آنان است.«اتقوا الله الذى ان قلتم سمع، وان اضمرتم علم:» «12»

از خدا پروا كنيد خدائى كه چون سخن گوئيد مى‌شنود، و چون پنهان نمائيد مى‌داند.

«التقى رئيس الاخلاق:» «13»

 تقوا سالار و رئيس اخلاق است

«فان تقوى الله دواء داء قلوبكم، و بصر عمى افئدتكم، و شفاء مرض اجسادكم، و صلاح فساد صدوركم، و طهور دنس انفسكم، و جلاء غشاء ابصاركم، و امن فزع جأشكم، و ضياء سواد ظلمتكم:» «14»

بى‌ترديد تقواى الهى داروى بيمارى دل‌ها، و بينا كننده كور دلى و درمان كننده مرض بدن‌ها، و اصلاح كننده فساد سينه‌ها، و پاك كننده آلودگى جانها، و روشنى بخش پرده ديدگان، و امن كننده ترس و اندوه اضطراب آور، و سپيد كننده سياهى تاريكى وجود شماست.«لا كرم اعز من التقوى و سئل (ع) اى عمل افضل؟ قال: التقوى:» «15»هيچ كرم و بزرگوارى گرانمايه‌تر از تقوا نيست، و از آن حضرت از بهترين عمل پرسيدند، پاسخ داد: تقوا.«لا يقل مع التقوى عمل، و كيف يقل ما يتقبل؟» «16»

عملى كه همراه تقواست اندك نيست، و چگونه چيزى كه در پيشگاه حق مورد پذيرش است اندك است.

حضرت صادق (ع) فرمود:«ما نقل الله عزوجل عبداً من ذل المعاصى الى عز التقوى الا اغناه من غير مال، و اعزه من غير عشيرة، وآنسه من غير بشر:» «18»خداى عزوجل بنده‌اى را از خوارى گناهان به عزت تقوا انتقال نداد مگر آن كه او را از طريق غير ثروت غنى كرد، و بدون عشيره بزرگوارى و عزت داد، از حضرت صادق (ع) از تفسير تقوا پرسيدند، فرمود:

«ان لا يفقدك الله حيث امرك، و لا يراك حيث نهاك:» «19»وجودت را در محل طاعت و عبادت مفقود نبيند، و تو را در محل گناه مشاهده ننمايد.از امام ششم(ع) روايت شده است:

«القيامة عرس المتقين:» «20»قيامت بزم شادى پرهيزكاران است.

ابوبصير مى‌گويد از حضرت صادق از معناى آيه:اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ‌

پرسيدم، حضرت در پاسخ فرمود:«يطاع فلا يعصى، و يذكر فلا ينسى، و يشكر فلا يكفر:» «21»

از اوامرش اطاعت شود، و از منهياتش سرپيچى نشود، يادش كنند و فراموشش ننمايند، و به شكر و سپاسش برخيزند، و از كفران نعمتش بپرهيزند.

  فقط تقوا سبب نجات است‌

ابوحمزه مى‌گويد: خدمت حضرت على‌بن‌الحسين(ع) بودم كه مردى به محضر آن حضرت آمد و گفت: اى ابامحمد من گرفتار زنایم، يك روز زنا مى‌كنم و ديگر روز به روزه گرفتن پناه مى‌برم، آيا روزه دارى من كفاره زناى من است؟! امام به او فرمود: چيزى نزد خداى عزوجل محبوب‌تر از اين نيست كه در فرمان‌هايش اطاعت شود، و در منهياتش از او سرپيچى نكنند، بنابراين نه زنا كن و نه روزه بگير. «22»

مقاله

نویسنده استاد حسین انصاریان
جمع آوری و تدوین رسول غفارپور

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.
Powered by TayaCMS