دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

رابطه معرفت با ایمان و تقوا

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست.
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
نویسنده: رضا جاودان

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست. پیداست جان و دلی که با ایمان به خدا و محبت او پیوند داشته باشد و به تقوا و پارسایی روی آورد، بی تردید درون را از اوهام و ظنون و باورهای ناصواب و خیال پردازی‌ها پیراسته می‌سازد و حقایق را آن گونه که هست می‌شناسد و به خود اجازه نمی دهد ذره ای از حقیقت و واقعیت کنار رود و خواسته‌ها و هوسها، اندیشه‌ها و معرفتهای او را بسازند و سراب را به جای آب و جهالت را به جای معرفت قالب کنند.

از سوی دیگر، ایمان و تقوا از منظر قرآن کریم علم آفرین و معرفت سازند، زیرا آن گاه که دل از قاذورات دنیا و زنگارها و حجابها پیراسته و تمامی گفتار و رفتار و اندیشه و عمل با مواظبت و مراقبت انجام پذیرفت، بی تردید دل از نورانیت و صفا برخوردار و مجلای تجلیلات حضرت باری تعالی می‌گردد و معرفت‌های سترگ نصیب انسان می‌شود، بنابراین معرفت و ایمان و تقوا در یکدیگر تاثیر متقابل دارند. در قرآن کریم به روشنی ارتباط معرفت با ایمان و تقوا بیان شده است، در یک مورد ایمان به خدا به عنوان نور و روشنایی و روشن بینی و سرمایه ای که بدان می‌توان درست اندیشید، صحیح تصمیم گیری کرد و زندگی شایسته داشت تلقی شده است. ولی در برابر، کسی که ایمان به خدا ندارد اولااو بسان مردگان است و ثانیا پیوسته در تاریکی‌ها به سر می‌برد و نور روشنایی و روشن بینی برای او نیست: «او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها؛ آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش گرداندیم و برای او نوری پدید آوردیم تا در میان مردم در پرتو آن نور راه برود همانند کسی است که در ظلمتها قرار گرفته و از آن خارج نمی‌شود»(انعام: 122).

از این آیه به خوبی استفاده می‌شود که ایمان نور آفرین، معرفت ساز و آگاهی دهنده است و انسان را از اشتباهات در زندگی دنیوی باز می‌دارد. در این باره آیات دیگری نیز وجود دارد اما ارتباط معرفت و تقوا به روشنی در آیات شریفه قرآن کریم بیان شده است از جمله: «یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید اگر از خدا پروا کنید برای شما نیروی تشخیص قرار می‌دهد»(انفال: 29). واژه فرقان به معنای نیرویی است که حق را از باطل و صحیح را از سقیم تشخیص می‌دهد و از آنجا که به صورت نکره و مطلق ذکر شده دال بر گستردگی این نیرو و سعه آن می‌کند و تمامی نورانیت و معرفتها را پوشش می‌دهد. از این رو شجره طوبای تقوا پرمیوه است و از جمله آنها معرفت و علم است، بنابراین رابطه تقوا و معرفت وثیق و عمیق است.

در سوره حدید آیه 28 می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و آمنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم والله غفور رحیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و به پیامبر او بگروید تا از رحمت خویش شما را دو بهره عطا کند و برای شما نوری قرار دهد که به برکت آن راه سپرید و بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است». در این آیه شریفه رابطه تقوا و معرفت به روشنی بیان شده است و در مجموع سه پاداش برای پارسایان قرار داده شده است: رحمت مضاعف، معرفت و مغفرت. بنابراین تقوا با معرفت ارتباط وثیق دارد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.
Powered by TayaCMS