دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

شرح حدیث؛ دوستی خداوند در آشکار و پنهان

در ظاهر و آشکار، خودت را دوست خداوند نشان مده، [‌در حالی که] در پنهان و در درون، دشمن خدا باشی.
شرح حدیث؛ دوستی خداوند در آشکار و پنهان
شرح حدیث؛ دوستی خداوند در آشکار و پنهان
نویسنده: آیت‌الله مجتبی تهرانی

قال مُحمَّدِ بن علیٍ الجَواد(ع):

لَا تَکُنْ وَلِیّاً لِلَّهِ فِی الْعَلَانِیَه عَدُوّاً لَهُ فِی السِّرّ .

در ظاهر و آشکار، خودت را دوست خداوند نشان مده، [‌در حالی که] در پنهان و در درون، دشمن خدا باشی.

شرح حدیث: گاهی در مقابل عَلَن، خِفاست. معنای خفا و علن، عرفی است. خفا، جایی است که انسان تک و تنها باشد و کس دیگری نباشد. علن، یعنی غیر از خودِ شخص، کس دیگری هم حضور داشته باشد. گاهی در مقابل علن، سر است که این با قبلی متفاوت است. سر، یعنی درون؛ یعنی در دلت یک چیزی باشد، اما به زبانت چیز دیگری بگویی.

ما در روایات هر دو را داریم؛ هم «علن در مقابل خفا» و هم «علن در مقابل سر» که در این روایت، علن در مقابل سر مطرح شده است. و آن این است که پیش روی مردم، خودت را دوست خدا و فردی متشرع و متدین جلوه دهی ‌ولی در آنجایی که کسی نیست، معصیت کنی؛ یعنی کارهایی انجام دهی که مورد رضای خدا نیست.

در اینجا نکته‌ای را تذکر بدهم که «حفظِ ظاهر» با «ظاهرسازی» تفاوت دارد و عده‌ای هم اینها را با هم اشتباه می‌کنند. حفظِ ظاهر، یعنی کسی که از نظر درونی، آدم معتقدی است، اما ایمانش به آن درجه‌ای نرسیده که روی تمام اعضا و جوارحش، اثر بگذارد تا به تمام دستورات ظاهری اسلام مقید شود، ظاهر خود را اصلاح نماید و کارها و اعمالش را طبق دستورات شرع تنظیم کند. به این سنخ از افراد گفته می‌شود که حفظ ظاهر کن! تویی که از نظر درونی انسان معتقدی هستی، ولی ضعف ایمانی داری، از نظر ظاهر، اعمالت را درست کن تا با این کارهای خوب، درونت هم خوب شود و ایمانت قوی گردد.

این کار بسیار خوبی است و روی انسان، نقش سازندگی دارد. انسانی که معتقد و مؤمن است ولی ایمانش ضعیف است، می‌تواند از راه حفظِ ظاهر، باطنش را هم اصلاح کند. اما «ظاهرسازی» یعنی چه؟ معنای ظاهرسازی این است که انسان، صورت ظاهرش را متشرع جلوه بدهد ‌ولی در همان ظاهر، خلاف شرع هم مرتکب شود؛ در جایی متشرع است و در جایی دشمن خداست. او دارد «ظاهرسازی» می‌کند نه «حفظ ظاهر»! در این روایت از «حفظِ ظاهر» نهی نشده است بلکه کسی مورد نظر است که در باطن به این کارها اعتقاد ندارد ولی در ظاهر، ‌ظاهرسازی می‌کند و خودش را متشرّع جلوه می‌دهد.

او ادعا می‌کند که خدا و ‌قیامت سَرَم می‌شود، اما باطنا ‌این طور نیست. این را هم بدان که این رفتار، از شاخه‌های نفاق است! چه بسا کسانی که از نظر باطن مشکل دارند و ‌ظاهرشان هم مثل باطنشان است، از این آدم بهتر هستند. چه بسا ‌اگر اینها توبه کنند، بیشتر مورد ‌مغفرت الهی قرار بگیرند (نسبت به کسانی که ظاهرسازی می‌کنند و با ظاهرسازی دیگران را فریب می‌دهند).

مقاله

نویسنده آیت‌الله مجتبی تهرانی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.
Powered by TayaCMS