ابعاد سوءظن

پرسش: سوءظن که یکی از رذایل اخلاقی به حساب می‌آید در چه ابعاد و گستره‌ای تحقق پیدا می‌کند؟

پاسخ: دربخش‌های قبلی بحث پیرامون «سوءظن» به مفهوم سوءظن از لحاظ لغوی و دیدگاه قرآن در این باره و همچنین اقسام سوءظن و آثار سوءظن به خدا را مورد بررسی قرار دادیم. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب پیرامون ابعاد سوءظن را پی می‌گیریم.

1- سوءظن به علم خدا: قرآن کریم در این زمینه در سوره فصلت آیه22 می‌فرماید: گمان می‌کردید که خداوند بسیاری از کار و کردار آنان را نمی‌داند و این گمان شما بود که در حق پروردگارتان می‌پنداشتید که شما را هلاک کرد و از زیانکاران شدید.

2- بدگمانی به یاری خدا در جهاد: قرآن کریم در این رابطه در سوره فتح آیه12 می‌فرماید: حق این است که گمان می‌کردید که پیامبر و مومنان هرگز به سوی خانواده‌هایشان باز نمی‌گردند.

منافقان و افرادی که در دلشان مرض بود و ضعف ایمان داشتند، به یاری رساندن خدا به مجاهدان در جنگ، سوءظن داشتند و قرآن این بدگمانی را سرزنش می‌کند.

3- سوءظن به یاری کردن پیامبر(ص): افرادی که تنها به اسباب طبیعی فکر می‌کنند، در بسیاری از موارد موفقیت حق را غیرممکن می‌دانند، در حالی که این موفقیت‌ها ممکن می‌شود.

در صدر اسلام، بعضی قدرت محدود پیامبر(ص) را با هیمنه عظیم کفر در شبه جزیره عربستان مقایسه می‌کردند و شکست آن حضرت را حتمی می‌دانستند. آنان به عنایت و نصرت خدا به پیامبرش بدگمان بودند. خدای تعالی آنان را این چنین سرزنش می‌کند: هرکس گمان می‌برد که خداوند هرگز او (پیامبر) را در دنیا و آخرت یاری نمی‌کند، ریسمانی به سقف (خانه اش) ببندد ( و به گردن اندازد) پس (آن را) قطع کند. آنگاه بنگرد آیا این تدبیر او مایه خشمش را از بین می‌برد؟

4- بی توجهی به مواخذه الهی: قرآن کریم در سوره انبیاء آیه 87 می‌فرماید: و ذاالنون (صاحب ماهی- یونس) را (یاد کن) که خشمگنانه به راه خود رفت و گمان کرد هرگز بر او تنگ نمی‌گیریم. این آیه به داستان حضرت یونس اشاره دارد که وقتی حضرت یونس(ع) بعد از مدت‌ها تبلیغ نتیجه ای نگرفت، آنان را نفرین کرد. وقتی آثار عذاب ظاهر شد با غضب از قوم خود دور شد، در حالی که قومش وقتی چنین وضعی را دیدند توبه کردند و خداوند آنان را مورد لطف قرار داد. یونس(ع) توجه نکرد که ممکن است آن مردم مورد رحمت خدا قرار گیرند و از قوم خود دور شد. از این رو خداوند متعال او را با عذاب دنیوی خود گرفتار ساخت.

جدیدترین ها در این موضوع

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد. 8 آبان 1395, 19:34

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید . 8 آبان 1395, 19:32

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است. 8 آبان 1395, 19:29

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟ 8 آبان 1395, 19:27

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟ 8 آبان 1395, 19:25