دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اعتقاد به توحید سرآغاز همه نیکی ها‌

توحید یعنی یکی دانستن و در اصطلاح به معنی یکی دانستن خدا و مبدا هستی است، اعتقاد به یگانگی «او» از هر جهت، از جهت ذات از جهت آفرینش، از جهت اداره و چرخاندن هستی، از جهت بندگی و پرستش یا راز و نیاز و نیایش و از جهات دیگر.‌
No image
اعتقاد به توحید سرآغاز همه نیکی ها‌
نویسنده: محمدعلی لطیفیان

توحید یعنی یکی دانستن و در اصطلاح به معنی یکی دانستن خدا و مبدا هستی است، اعتقاد به یگانگی «او» از هر جهت، از جهت ذات از جهت آفرینش، از جهت اداره و چرخاندن هستی، از جهت بندگی و پرستش یا راز و نیاز و نیایش و از جهات دیگر.‌   

الهیات قرآن بیش از هر چیز روی «یگانگی خدا» تاکید داشته است و شعار قرآن این است که:

«لااله الاالله» غیر از الله خدایی نیست. در قرآن این شعار بیش از شصت بار با عبارتهای گوناگون آمده است نظیر: « لااله الاهو» جز او خدایی نیست، «ما من اله الاالله» جز الله خدایی نیست، «انما الله اله واحد» خدا خدایی یکتا است.‌ در زبان عربی دو کلمه داریم که از نظر معنی بسیار به هم نزدیک‌اند. ولی با این حال باید از یکدیگر باز شناخته شوند، یکی «اله» و دیگری «الله». «اله» اسم عام است که در فارسی کلمه «خدا» را جمع می‌بندیم و می‌گوییم «خدایان»، در عربی «اله» را جمع می‌بندیم و می‌گوییم «الهه». ولی «الله» اسم خاص است و در ترجمه فارسی آن خدا، خداوند، یزدان و ایزد آمده است. ‌بنابراین باید گفت که واژه خدا در فارسی به دو صورت استعمال می‌شود، یکی به صورت عام که دارای جمع است و دیگری به صورت اسم خاص برای آفریدگار جهان و در صورت اخیر جمع نخواهد داشت.آیات توحیدی قرآن بیشتر روی توحید در خلق و امر و توحید در عبادت و اطاعت «یکتا پرستی» تکیه دارد، قرآن نخست توجه انسان را به «یگانگی آفریدگار» و «یگانگی کردکار» جلب می‌کند و پس از روشن کردن اینکه «خلق و امر»، یعنی آفریدن و گرداندن چرخ آفرینش و فرمانروایی بر جهان مخصوص «خدا» است، نتیجه می‌گیرد که: « بنابراین نیایش و پرستش نیز مخصوص او است».‌اهمیت توحید در اسلام به حدی است که نخستین آیات قرآن که بر پیغمبر اسلام (ص) وحی شد با اشاره به «توحید و خلق و امر» بوده است. قرآن نظام یکسره، به هم پیوسته و یگانه‌ای را که در سراسر جهان است دلیلی روشن بر یگانگی آفریدگار و فرمانروای جهان می‌شمرد و از ما می‌خواهد که به این نظام و استواری و همه گیری آن بیندیشیم و از این راه به «توحید» پی بریم. ‌صدر المتالهین در اسفار در زمینه توحید با اشاره به آیاتی چند از قرآن می‌گوید: «راه دیگر برای اثبات یگانگی خدا در خدایی و فرمانروایی اش این است که یگانگی و یکپارچگی جهان دلیل یگانگی خدای فرمانروای جهان است.‌ توحید اولین اصل در پذیرش اسلام و اولین اصل در اصول دین می‌باشد: توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد. توحید در اسلام بیش از هر چیز روی  یکتا پرستی و توحید در عبادت تکیه دارد. اعتقاد به خدای بزرگ، خدای آفریدگار که اساس آفرینش از اوست در بسیاری از ادیان و مکتبهای فلسفی و عرفانی دیده می‌شود، در این ادیان و مکتبها همراه با اعتقاد به وجود خدای آفریدگار، غالباً این اعتقاد نیز وجود دارد که هیچ موجود دیگر در جهان نیست که در مقام و هم عرض خدای بزرگ باشد. ‌ولی توحید قرآن این مقدار از یگانه دانستن خدا را کافی نمی‌داند، از دید قرآن توحید و یکتا دانستن خدا وقتی واقعیت دارد که اثر عملی آن توحید در عبادت، دعا و استعانت، حمد و نیایش باشد. در بسیاری از آیات قرآن بعد از یگانگی خداوند، پرستش و عبادت این خدای یگانه آمده است.«الحمدلله رب العالمین ... ایاک نعبد و ایاک نستعین». این عبادت و پرستش خدای یگانه، تاثیر خود را در زندگی اجتماعی افراد خواهد گذاشت، در جامعه، موقعیت‌های مادی و دنیوی نظیر ثروت، قدرت، شهرت سر خم نخواهد کرد و در مسائل و مشکلات زندگی فقط از خدای صاحب قدرت در جهان، یاری خواهد جست.‌ 

مقاله

نویسنده محمدعلی لطیفیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS