دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

انکار بعد از اقرار در حدود

No image
انکار بعد از اقرار در حدود

اقرار، انكار بعد از اقرار، جرايم حدي، حد رجم، حد جلد، سقوط حد، ماده 71 قانون مجازات اسلامي

نویسنده : سيد احمد موسوي

انکار به معنای حاشا کردن و اظهار نا آشنایی است.[1] اقرار در اصطلاح عبارت از اخبار به حقی است، برای غیر به ضرر خود. (ماده 1259 قانون مدنی) انکار بعد از اقرار یعنی کسی اقراری بکند، سپس از اقرارش بازگردد و آن را رد کند.[2]

با توجه به حاکم بودن "نظام ادله قانونی" در حدود و "موضوعیت داشتن" اقرار در حدود، آیا انکار اقرار بعد از ادای آن، در داخل یا خارج از دادگاه مسموع است؟ آیا می‌توان برای انکار اقرار بعد از ادای آن این اهمیت را قایل شد که موجب سقوط حد گردد؟ در فرض امکان موارد آن در قانون و فقه کدام است.

جایگاه انکار بعد از اقرار

در امور مدنی

به موجب ماده 1277 قانون مدنی در امور مدنی اصولاً انکار بعد از اقرار مسموع نیست، مگر اینکه مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنی بر اشتباه یا غلط بوده که در این صورت انکار مسموع است.

در امور کیفری

بر خلاف امور مدنی در امور کیفری اقرار قابل انکار است و اگر متهمی در دادگاه اولیه اقرار به امری کند، می‌تواند در مراحل بعدی از آن رجوع کند. دادگاه می‌تواند در صورتی که انکار بعدی مطابق با قراین و اوضاع و احوال باشد آن را بپذیرد.[3]

در جرایم حدی قانون‌گذار با توجه به اصل اولی پذیرش انکار بعد از اقرار در امور کیفری، قایل به پذیرش انکار شده و بر آن اثر حقوقی بار کرده است. همچنین در فقه هم فقها قائل به پذیرش انکار بعد از اقرار شده‌اند.

موارد انکار بعد از اقرار در حدود

فقط در دو حد سرقت و زنا انکار بعد از اقرار بحث شده است.

1- انکار اقرار در سرقت حدی

فقها در سرقت مستوجب حد که سارق از اقرار خود رجوع کند، در رابطه با سقوط یا عدم سقوط مجازات حد قایل به دو دیدگاه شده‌اند.[4]

دیدگاه اول: حد سرقت ساقط می‌شود ولی سارق ضامن مال مسروقه می‌باشد.

دیدگاه دوم: انکار اقرار اثری ندارد و حد سرقت اجرا می‌گردد.

امام خمینی در تحریرالوسیله از میان دو قول فوق نظریه سقوط حد را قول قوی می‌دانند و نظر دوم را نزدیک به احتیاط می‌دانند.[5]

لازم به ذکر است که در قانون مجازات اسلامی، انکار بعد از اقرار در مورد سرقت حدی ذکر نشده و قانون‌گذار ساکت است و با سکوت قانون می‌توان گفت که در این مورد انکار بعد از اقرار مسموع نمی‌باشد. [6]

2- انکار بعد از اقرار در زنا

به موجب ماده 68 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 جرم زنا با چهار مرتبه اقرار در نزد حاکم ثابت می‌گردد.

در صورتی که زانی یا زانیه بعد از چهار بار اقرار به زنای مستوجب حد رجم یا قتل، آن را انکار کنند، مشهور فقهای امامیه انکار را مسموع و حد رجم را ساقط می‌دانند.[7]

قانون‌گذار کیفری به تبع قول مشهور فقها، از میان دو مورد فوق، انکار بعد از اقرار به زنا را در مواردی که اقرار موجب ثبوت حد رجم و یا قتل باشد مسموع و اثر حقوقی بر آن بار می‌کند. ماده 71 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 به این مسأله و حکم آن تصریح دارد. در نتیجه به گفته برخی از حقوقدانان این تنها موردیست که در قوانین کیفری ما انکار پس از اقرار در حدود رامسموع دانسته شده، و موجب سقوط حد می‌گردد.[8]

اثر انکار بعد از اقرار

انکار بعد از اقرار در حدود در مواردی که مسموع باشد، موجب سقوط حد می‌گردد. ماده 71 قانون مجازات اسلامی انکار بعد از اقرار را در زنای موجب حد رجم و قتل، مسموع، و موجب سقوط مجازات حد می‌داند. این ماده در این رابطه مقرر می‌دارد: "هر گاه کسی اقرار به زنا کند و بعد انکار نماید در صورتی که اقرار به زنایی باشد که موجب قتل یا رجم است با انکار بعدی حد رجم و قتل ساقط می‌شود در غیر این صورت با انکار بعد از اقرار حد ساقط نمی‌شود."

سوال اینکه آیا انکار بعد از اقرار در این مورد موجب سقوط حد بطور مطلق می‌گردد یا اینکه فقط حد رجم و قتل ساق می‌شود و متهم یا متهمه به حد جلد محکوم می‌شوند؟ قانون مجازات اسلامی در ماده 71 فقط به سقوط حد رجم و قتل اشاره دارد و نسبت به اینکه آیا متهم از حد جلد هم معاف است تصریحی ندارد و ساکت است. لیکن مشهور فقها حد رجم و قتل را ساقط و زانی یا زانیه را به حد جلد محکوم می‌کنند.[9]

با توجه به اصل 167 قانون اساسی جمهوری اسلامی به رجوع به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتیر در یافتن حکم قضیه در موارد سکوت قانون، می‌توان به قول مشهور فقها در این مسأله رجوع و حد جلد را ثابت دانست و فقط حد رجم و قتل ساقط می‌شود. دادنامه شماره 1565 مورخه 2/9/1371 شعبه 26 دیوان عالی کشور با توجه به این مطلب است: "رای دادگاه مبنی بر رجم قابل ابرام نیست چون...... مشارالیه در جلسه دادگاه منکر اقرار شده و انکار بعد از قرار موجب سقوط رجم است، و فقط حد جلد قابل اجرا است لذا رای نقض می‌شود."

شرایط استماع انکار بعد از اقرار

همانگونه که ذکر شد انکار بعد از اقرار در حدود در حقوق ایران فقط در زنای مستوجب حد رجم و قتل پذیرفته شده و موجب سقوط حد رجم و قتل می‌شود و ماده 71 قانون مجازات اسلامی در این رابطه ذکر شد.

با توجه به این مورد و ماده مذکور در این زمینه شرایط زیر را می‌توان برای مسموع بودن این نوع انکار برشمرد:

1. اقرار به زنایی باشد که مستوجب حد قتل یا رجم باشد. اگر مقر به زنایی اقرار نماید که موجب ثبوت حد رجم یا قتل باشد و بعد به دلایلی آن را انکار نماید موجب سقوط حد می‌گردد. ولی اگر اقرار به زنایی باشد که موجب حد جلد است و بعد از اقرار آن را انکار نماید موجب سقوط حد نمی‌گردد.

2. انکار بعد از چهار مرتبه اقرار و ثبوت حد باشد. در صورتی که انکار اقرار قبل از تکمیل ادله و اثبات حد زنا باشد مشمول ماده 68 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 قرار می‌گیرد و مرتکب تعزیر می‌شود. مرتکب به دلیل عدم اثبات حد بر او و کامل نبودن ادله اثبات حد زنا حد نمی‌خورد، نه به این خاطر که انکار موجب سقوط حد گردد.

3. انکار اقرار لازم نیست که مانند اقرار در نزد حاکم باشد بلکه اگر در نزد بازپرس یا دادیار تحقیق هم انجام شود مؤثر است.[10]

مقاله

نویسنده سيد احمد موسوي
جایگاه در درختواره حقوق جزای اختصاصی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS