دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حکمت 274 نهج البلاغه : غرور، آفت پند پذیری

حکمت 274 نهج البلاغه موضوع "غرور، آفت پند پذیری" را بیان می کند.
No image
حکمت 274 نهج البلاغه : غرور، آفت پند پذیری

متن اصلی حکمت 274 نهج البلاغه

موضوع حکمت 274 نهج البلاغه

ترجمه مرحوم فیض

ترجمه مرحوم شهیدی

شرح ابن میثم

ترجمه شرح ابن میثم

شرح مرحوم مغنیه

شرح شیخ عباس قمی

شرح منهاج البراعة خویی

شرح لاهیجی

شرح ابن ابی الحدید

شرح نهج البلاغه منظوم

متن اصلی حکمت 274 نهج البلاغه

274 وَ قَالَ عليه السلام بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

موضوع حکمت 274 نهج البلاغه

غرور، آفت پندپذيرى

(اخلاقى)

ترجمه مرحوم فیض

274- امام عليه السّلام (در پيروى از پند و اندرز) فرموده است 1- بين شما و بين (شنيدن و پيروى از) موعظه و پند پرده اى از غفلت و بيخبرى مى باشد (كه هر گاه آن پرده را با پيروى نكردن از شهوات دريده در پايان كار انديشه نمودى از پند و اندرز نتيجه مى گيرى).

( . ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)، ج 6 ، صفحه ی 1223)

ترجمه مرحوم شهیدی

282 [و فرمود:] ميان شما و موعظت پرده اى است از غفلت.

( . ترجمه نهج البلاغه شهیدی، ص 413)

شرح ابن میثم

266- و قال عليه السّلام:

بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

المعنى

استعار لفظ الحجاب لما يعرض للنفوس من الهيئات البدنيّة المغفلة عن النظر في العبر و قبول الموعظة و الانتفاع بها.

( . شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 387)

ترجمه شرح ابن میثم

266- امام (ع) فرمود:

بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ

ترجمه

«ميان شما و پند و اندرز، پرده اى از غفلت و غرور وجود دارد».

شرح

كلمه: حجاب (پرده) را براى آنچه از هيأتهاى بدنى كه عارض بر نفوس مى گردند و باعث غفلت از نگاه عبرت آميز و پذيرش موعظه و بهره مندى از آن است، استعاره آورده است.

( . ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 656)

شرح مرحوم مغنیه

282- بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.

المعنى

المراد بالغرة هنا الغفلة و النسيان.. و نحن نؤمن باللّه و اليوم الآخر بلا شك و تردد.. و مع هذا ننسى اللّه، و نذهل عن الآخرة و حسابها و عقابها، و تغلبنا العاطفة على ما نظن و لا نغلبها على ما نستيقن، كما قال الإمام في الحكمة 149، و قد بيّن سبحانه السبب الموجب لذلك بقوله: بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ تَذَرُونَ الْآخِرَةَ- 21 القيامة و كلمة تحبون تومئ الى ان في طباعنا جواذب الى المنفعة العاجلة و إن صغرت دون الآجلة و إن عظمت.

( . فی ضلال نهج البلاغه، ج 4، ص 387 و 388)

شرح شیخ عباس قمی

96- بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.«» اعلم أنّ الدنيا بشهواتها و لذّاتها حجاب بين العبد و بين الموعظة، لأنّ الإنسان يغترّ بالعاجلة، و يتوهّم دوام ما هو فيه، و إذا خطر بباله الموت وعد نفسه رحمة اللّه و عفوه، هذا إذا كان ممّن يعترف بالمعاد، و إلّا فإنّ كثيرا ممّن يظهر القول بالمعاد فهو في الحقيقة غير مستيقن له.

و بالجملة، الإخلاد إلى عفو اللّه و الاتّكال على المغفرة مع الإقامة على المعصية، غرور لا محالة، و الحازم من عمل لما بعد الموت، و لم يمنّ نفسه الأمانيّ الباطلة.

( . شرح حکم نهج البلاغه،  ، ص83و84)

شرح منهاج البراعة خویی

(271) و قال عليه السّلام: بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة.

المعنى

الغرّة و الغفلة نسيج من الشّهوة و حبّ الدّنيا و اتّباع الهوى و الكسل عن طلب المعالى و غيرها من رذائل الأخلاق، و الغرائز الكامنة في وجود البشر من طبيعته الحيوانيّة، فتغطّى قلبه و تسدّ عين بصيرته فلا يرى الحقيقة و إن علت أصواتها و كثرت دعاتها، و قد تبلغ ضخامة هذا الحجاب إلى خفقان تامّ للقلب فيموت صاحبه و لا يشعر كما قال تعالى في وصف هؤلاء: «إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ- 52- الرّوم».

الترجمة

فرمود: ميان شماها و موعظت پرده ايست از غرور و غفلت چه خوش سروده:

  • بر سيه دل چه سود خواندن وعظ نرود ميخ آهنين بر سنگ

( . منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ج 21، ص 371)

شرح لاهیجی

(317) و قال (- ع- ) بينكم و بين الموعظة حجاب من العزّة يعنى و گفت (- ع- ) ميان شما و ميان پند و نصيحت پرده ايست از جهة غافل بودن شما

( . شرح نهج البلاغه نواب لاهیجی، ص 318)

شرح ابن ابی الحدید

288: بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ قد تقدم ذكر الدنيا و غرورها- و أنها بشهواتها و لذاتها حجاب بين العبد و بين الموعظة- لأن الإنسان يغتر بالعاجلة- و يتوهم دوام ما هو فيه- و إذا خطر بباله الموت و الفناء- وعد نفسه رحمة الله تعالى و عفوه- هذا إن كان ممن يعترف بالمعاد- فإن كثيرا ممن يظهر القول بالمعاد- هو في الحقيقة غير مستيقن له- و الإخلاد إلى عفو الله تعالى- و الاتكال على المغفرة مع الإقامة على المعصية- غرور لا محالة و الحازم من عمل لما بعد الموت- و لم يمن نفسه الأماني التي لا حقيقة لها

( . شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید) ج 19، ص 174)

شرح نهج البلاغه منظوم

[273] و قال عليه السّلام:

بينكم و بين الموعظة حجاب من العرّة.

ترجمه

ميان شما و پند و اندرز پرده از غرور و غفلت حائل است (هر كس آن پرده را دريد گوش دلش بگوهرهاى مواعظ انبياء و بزرگان گرانبار گرديد).

نظم

  • شما را در ميان پيكر و دليكى پرده ز كبر افتاده حائل
  • درونها زان سبب از نور دور استكه پنهان از حجابى در غرور است
  • بروى قلب تا اين پرده باقى استدر آن نقش و اثر از پندها نيست
  • كس ار اين پرده غفلت دراندبدل اندرزها را بشنواند
  • بكوشش پند گردد گوهر پند كند جان از مواعظ شاد و خورسند

( . شرح نهج البلاغه منظوم، ج 10، صفحه ی 61 و 62)

منبع:پژوهه تبلیغ

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS