دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

عمل صالح و خلوص نیت

«من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مومن فلنحیینه حیاه طیبه و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون»
عمل صالح و خلوص نیت
عمل صالح و خلوص نیت
نویسنده: علی مهدوی

«من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مومن فلنحیینه حیاه طیبه و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون»

«هر کس عمل صالح انجام دهد چه مرد باشد چه زن، در حالی که ایمان دارد ما او را زنده می‌کنیم به زندگی پاکیزه و پاداش می‌دهیم آنان را به بهتر از آنچه عمل می‌کنند»(فاطر: 29)

از آیات قرآن کریم استفاده می‌شود که بعد از ایمان به خدا و ایمان به پیامبران و کتب آسمانی و فرشتگان و جهان آخرت، عمل صالح، وسیله تکامل نفس و مایه تقرب انسان به خدا و رسیدن به درجات عالی انسانیت و زندگی پاک و پاکیزه اخروی است. از آیه فوق استفاده می‌شود که برای انسان، غیر حیات دنیا، حیات جدید دیگری که پاک و طیب است می‌تواند به وجود آید و آن حیات تازه نتیجه ایمان و عمل صالح می‌باشد.یکی از نکاتی که در عمل صالح بسیار مهم است در نظر گرفتن آن عمل نسبت به مقتضیات زمان، مکان، شان و توانایی فرد، اهمیت موضوع، اولویت و فوریت عملی نسبت به عمل دیگر است. چه بسا عملی در شرایط معمولی صالح باشد، اما در شرایطی دیگر صالح نباشد. مثلاممکن است نجات انسان یا کمک به مسلمانی، بیش از نماز مستحب که خود عمل صالح است اهمیت پیدا کند. روایتی از امام صادق (ع) نقل شده که مربوط به یکی از عابدان بنی اسرائیل در دوران قبل از اسلام است. آن حضرت می‌فرماید: «در گذشته پیرمرد مقدسی در قوم بنی اسرائیل بود که خدا را عبادت می‌نمود. در یکی از مواقع در حالی که به عبادت مشغول بود، نگاه کرد و دید که دو کودک خروسی را گرفته اند و پر و بال او را می‌کَنند و خروس فریاد می‌زند، ولی این پیرمرد عابد همچنان به عبادت خود ادامه داد و به این امر مهم توجه ننمود و آن دو کودک را از این عمل ناروا منع نکرد، خداوند او را مجازات نمود و به زمین وحی فرستاد که این پیرمرد را در خود فرو ببرد و زمین او را در خود فرو برد»(مجموعه ورام، ج2، ص 80).‌نکته دیگر که در انجام اعمال صالح بسیار مهم است، توجه به خلوص نیت است. بی گمان اساسی ترین شرط عمل صالح، خلوص نیت است. این معنا در حدیث امام صادق (ع) با جمله ای کوتاه بیان شده است: «العمل الخالص الذی لاترید ان یحمدک علیه احد الاالله تعالی؛ عمل خالص آن است که در انجام آن توقع نداشته باشی که احدی غیر خدا تو را سپاس گوید و تحسین و تمجید نماید»(اصول کافی، ج2، ص 16 ). پس اگر کسی در عبادت فقط و فقط متوجه خدا باشد و برای اطاعت امر او عبادت نماید، پروردگار آن عمل خالص را می‌پذیرد و به عمل کننده پاداش می‌دهد. نکته مهمی که باید مورد توجه باشد این است که بجا آوردن عمل خالصانه مشکل است، اما اصل عمل یا خلوص نیت در عمل را در طول ایام زندگانی و تا پایان عمر محافظت نمودن بسیار مشکل تر است. از امام صادق(ع) روایت شده: «باقی نگاهداشتن عمل و ابقای خلوص نیت از خود عمل مشکل‌تر است»(اصول کافی، ج2، ص 16). قرآن کریم می‌فرماید: «من جاء بالحسنه...». این تعبیر در سه آیه به کار رفته است و نشان می‌دهد که آنچه در عمل صالح و حسنات مهم است، بردن این عمل تا آستان حضرت دوست است نه نفس انجام دادن آن. چه بسا انسان بهترین هدیه را برای محبوب خود تهیه کند، اما در بین راه از گزند حوادث محفوظ نماند و به آن آسیب رسد آسیبی که به حسنات وارد می‌شود ریا، منت، اذیت و امثال آن است.

مقاله

نویسنده علی مهدوی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS