دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فلسفه خلقت انسان

پرسش: حکمت و فلسفه آفرینش انسان در این عالم چیست به تعبیر دیگر چگونه می‌توان از پوچ گرایی نجات یافت؟
فلسفه خلقت انسان
فلسفه خلقت انسان

پرسش: حکمت و فلسفه آفرینش انسان در این عالم چیست به تعبیر دیگر چگونه می‌توان از پوچ گرایی نجات یافت؟

پاسخ: در بخش نخست پاسخ به این سوال، به دو حکمت و فلسفه آفرینش انسان شامل: شناخت آفریدگار و آزمایش انسان اشاره کردیم. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.

3- عبادت خداوند: عال حکمت دیگر آفرینش انسان، که در قرآن بدان تصریح شده، عبادت آفریدگار است. «و ما خلقت الجن والانس الالیعبدون» جنیان وانسیان را نیافریدم، مگر برای عبادت. (ذاریات-56)به کارگیری اندیشه و شناخت آفریدگار، در واقع، مقدمه شکوفایی استعدادهای انسان است و شکوفایی استعدادهای وی، درگرو فرمانبری او از خداوند متعال و عبادت اوست، چنانکه اما حسین(ع) می‌فرماید: ما خلق العباد الا لیعرفوه، فاذا عرفوه عبدوه. خداوند بندگان را نیافرید مگر برای اینکه او را بشناسند. و هر گاه او را بشناسند،او را می‌پرستند.

4- رحمت الهی: چهارمین حکمت آفرینش انسان که در آیات و روایات بدان تصریح شده است، رسیدن به رحمت آفریدگار جهان است. چنانکه از امام صادق(ع) روایت شده است: خلقهم لیفعلوا مایستوجبون به رحمته فیرحمهم. آنها را آفرید تاکارهایی را که موجب رحمت خداوند است انجام دهند و (به خاطر آن کارها) برایشان رحمت آورد.

5- بازگشت به خدا: از نگاه قرآن، حکمت غایی و فلسفه نهایی آفرینش انسان و جهان، بازگشت به خداوند متعال است. و اگر این هدف نباشد، نه تنها آفرینش انسان، بلکه آفرینش جهان، باطل و بیهوده است. لذا در تبیین هدفدار بودن خلقت انسان می‌فرماید: «افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لاترجعون» آیا گمان برده‌اید که ما شما را بیهوده آفریده‌ایم و به سوی ما باز نمی‌گردید؟ (مومنون-115)

همچنین در سوره ص آیه27 می‌فرماید: ما آسمان و زمین و میان آن دو را پوچ نیافریدیم، این گمان کسانی است که کافر شدند.

بنابراین حکمت آفرینش انسان، این است که با به کارگیری اندیشه و عقل، با آفریدگار خود آشنا شود و با بکاربستن برنامه هایی که او از طریق پیامبران خود برای سعادت دنیا و آخرت انسان، ارائه کرده است، به سوی رحمت مطلق خداوند متعال رهسپار گردد و برای همیشه از بهترین زندگی‌ها برخوردار شود. اما اگر فرمان عقل را نادیده گرفت و به جای پیروی از آن، تسلیم هوس‌های حیوانی خود شد، آینه دلش زنگار می‌گیرد، خدا را فراموش می‌کند و بدین سان، از رحمت واسعه او دور می‌گردد و بدترین زندگی‌های ابدی را برای خود رقم می‌زند. نکته قابل توجه این که انسان کامل، هیچ گاه خود را کامل نمی‌داند، زیرا هر چه انسان کامل تر گردد، بهتر می‌فهمد که کمال مطلق، تنها آفریدگار جهان است، و با عنایت به اینکه کمال او بی‌نهایت است، غیر او به هر درجه‌ای از کمال که برسد بی نهایت ناقص خواهد بود. لذا از امام علی(ع) روایت شده است: من کمال الانسان و وفور فضله، استشعاره بنفسه النقصان. از کمال انسان و فراوانی فضیلتش، همین بس که کاستی نفس خود را بداند. و نیز به آن حضرت منسوب است که فرمود: «اتم الناس اعلمهم بنقصه» کامل‌ترین مردمان، داناترین آنها به کاستی شان است. و بدین سان انسان کامل، به دلیل اینکه از یک سو خود را بی‌نهایت ناقص می‌بیند و از سوی دیگر، کمالاتش را از مبدا کمال مطلق می‌داند، هیچ گاه گرفتار عجب و خودپسندی نمی‌گردد و از فلسفه غایی و حکمت خلقت خود نیز غافل نمی‌شود.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS