شاخصه های عزّت سیاسی

شاخصه هاي عزّت سياسي

علی خانی

در بیان دستاوردهای انقلاب

استقلال و عزّت سیاسی یکی از مهمترین موضوعات مربوط به حاکمیت و سیاست خارجی هر کشوری می‌باشد. از ویژگی‌های بارز رژیم پهلوی وابستگی آن به غرب و نداشتن استقلال و عزّت سیاسی بود، امری که بر هیچ صاحب نظر سیاسی پوشیده نبوده و نیست. تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، کشور ایران در طول تاریخ خود، کمتر طعم استقلال و عزّت سیاسی را چشیده بود و عمدتاً به قدرتهای استکباری خارجی مخصوصاً انگلیس و بعد هم آمریکا وابسته بوده است.

- حکام و سلاطین جائر ایران به علت مردمی نبودن حکومتشان و نیز نداشتن غیرت دینی و ملی، به راحتی و حتی بعضاً با افتخار، طوق ذلّت و بندگی و سرسپردگی کشور به بیگانگان را بر گردن خویش می‌انداختند.

- یکی از دستاوردهای عظیم انقلاب اسلامی، دستیابی به استقلال و عزّت سیاسی بود. بدون شک تداوم راه استقلال و عزتمداری انقلاب اسلامی، منوط به شناخت صحیح مولفه‌ها و شاخصه‌های عزّت سیاسی و عمل به آنهاست از این رو در این نوشتار به تبیین اجمالی شاخصه‌های عزت سیاسی می‌پردازیم.

1- صبر و مقاومت: کار و تلاش در هر زمینه‌ای بدون تحمل مشکلات آن به نتیجه نمی‌رسد، بویژه اگر کاری منافع عده‌ای را تهدید کند مشکلات آن بیشتر خواهد بود. در قلمرو سیاست، به دلیل تضاد منافع افراد و گروهها و جاذبه‌های قدرت و حکومت، مشکلات بیشتر است؛ در نتیجه به ثمر رساندن کار و آفرینش عزت و افتخار، نیازمند صبر و مقاومت است و باید هزینه آن را پرداخت. امام باقر(ع) می‌فرمایند: «من صبر علی مصیبته زاده الله عز و جل عزّاً علی عزّه؛ کسی که بر گرفتاریها صبر کند خداوند بر عزتش می‌افزاید».‌ عده‌ای به اشتباه تصور می‌کنند که چون برای خدا کار می‌کنند باید مشکلات کار از کانالهای غیرعادی حل شود و نباید برای کار هزینه پرداخت کنند، در حالی که سیدالشهدا برای بازگرداندن افتخار و عزت اسلام و مسلمانان حاضر شد سنگین‌ترین هزینه را در روز عاشورا بپردازد و پیامدهای آن را که اسارت خاندان رسالت بود به عنوان هزینه سنگین به دست آوردن عزت بپذیرد.

امام حسین(ع) در خطابه مشهورش نسبت به دانشمندان اسلامی این شاخصه عزت را چنین بیان می‌فرماید: «اگر بر مشکلات صبر می‌کردید و هزینه کار برای خدا را پرداخت می‌کردید کارهای الهی در اختیار شما قرار می‌گرفت و اجرای آنها در اختیار شما بود و حل و فصل آنها با شما بود».

‌2- تسلیم نشدن در برابر قدرتها: از ویژگیهای مهم سیاست و مسائل سیاسی تغییر سریع شرایط و پیرو آن، دگرگونی پرشتاب موضوعات سیاسی و موضع‌گیری در برابر آنهاست، به طوری که گاه در کمتر از یک روز به دلیل دخالت عوامل پیش‌بینی نشده و غیرقابل کنترل، شرایط تا 180 درجه دگرگون شده، سیاستمداران را با بحران تصمیم‌گیری روبه‌رو می‌کند. در چنین شرایطی بسیاری از سیاستمداران نیز متناسب با دگرگونی شرایط تغییر موضع داده، آن را درایت و هوشمندی سیاسی قلمداد می‌کنند، بدون اینکه توجه داشته باشند این عقب نشینی از اصول می‌باشد. یکی از شاخصه‌های عزت سیاسی از دیدگاه اسلام و آموزه‌های دینی این است که هر چند شرایط سیاسی علیه انسان تغییر کند، انسان مسلمان باید پایبند به اصول مانده، نشان دهد که حاضر است هزینه سنگین آن را بپردازد حتی اگر هزینه آن فدا کردن جان باشد همچنان که امام حسین (ع) در روز عاشورا چنین کرد.‌

3- جهاد در راه خدا: جهاد در راه خدا باعث سرکوبی دشمنان انسانیت و موجب سرافرازی اسلام و عزت آیین است: «و الجهاد فی سبیله فانه ذروه الاسلام؛ و خداوند متعال جهاد را برای عزت اسلام قرار داده است»؛ «و (افرض الله) الجهاد عزاً للاسلام». در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است: «ذروه الاسلام الجهاد فی سبیل الله لایناله الا افضلهم؛ رفیع‌ترین چشم انداز اسلام، جهاد در راه خداست که جز بهترین مسلمانها به آن دست نیابند». امیر مومنان(ع) در وصف جهاد می‌فرماید: «بعد از اعتقاد به اسلام، اشرف اعمال جهاد است که موجب قوام و استواری دین است و اجر عظیم دارد و در عین حال با عزت و مناعت همراه است».‌

اگر در برهه‌ای از زمان جامعه اسلامی با تهاجم دشمن مواجه شد، بدون تردید جهاد در راه خدا و مقابله با دشمنان دین عزت دنیا و آخرت انسان را به همراه خواهد داشت همچنانکه دفاع هشت ساله ایران در برابر تهاجم همه جانبه دشمنان، سرانجام به عزتمندی ایران منتهی شد.‌