دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نشانه های تکبّر

«و لاتصعر خدک للناس و لاتمش فی الارض مرحا ان الله لایحب کل مختال فخور؛ پسرم! با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد»(لقمان:18)‌
نشانه های تکبّر
نشانه های تکبّر
نویسنده: علی خانی

«و لاتصعر خدک للناس و لاتمش فی الارض مرحا ان الله لایحب کل مختال فخور؛ پسرم! با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد»(لقمان:18)‌

تواضع و فروتنی و پرهیز از هر گونه رفتار تکبرآمیز و کردار مغرورانه از مهمترین بخش های آداب معاشرت اسلامی و انسانی است؛ چرا که برخوردهای مغرورانه و خودپسندانه، موجب ناهنجاری روابط، و عکس العمل های ناموزون و پیامدهای شوم و کینه توزانه و قطع روابط دوستانه خواهد شد. تکبر یک حالت انحرافی درونی است که نشانه های آن به شکل های مختلف در زندگی انسان آشکار می شود، در آیه فوق، که بخشی از نصیحت حضرت لقمان به فرزندش است، به دو نشانه از نشانه های تکبر و خودپسندی، اشاره شده که باید از آن پرهیز کرد: 1ـ روی گردانی از مردم با بی اعتنایی به آنان2ـ راه رفتن مغرورانه و تکبرآمیز در کنار مردم.

این دو خصلت که از حالت زشت تکبر نشات می گیرد، آسیب شدیدی بر روابط انسانها و آداب صحیح معاشرت می رساند و چه بسا دوستی ها را به دشمنی و صفا و صمیمیت را به کدورت و خشونت تبدیل نماید.نصیحت جناب لقمان به فرزندش بیانگر آن است که حالات درونی انسان، به طور ناخودآگاه در چهره و رفتار و کردار انسان آشکار خواهد شد، چنان که امیرمومنان علی(ع) در سخنی فرمودند: «ما اضمر احد شیئا الاظهر فی فلتات لسانه و صفحات وجهه؛ هر کس آنچه را در دل پنهان کند از زبانش فرو ریزد و در سیمایش خوانده شود»(نهج البلاغه حکمت26) . بنابراین اگر این نشانه ها در رفتار کسی آشکار شد باید بلافاصله نسبت به درمان و رفع آن اقدام نماید. البته ناگفته پیداست که منظور لقمان از نصیحت فوق، پرهیز از هرگونه مظاهر تکبر و غرور است، اما از آنجا که صفت تکبر قبل از هر چیز خود را در رفتار و حرکات عادی و روزانه انسان نشان می دهد، لذا به این دو نشانه اشاره شده است.پیامبراکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نهایت تواضع را در راه رفتن و سایر شئو ن زندگی مراعات می کردند و پیروان خود را از تکبر و خودبرتر بینی برحذر می داشتتند. از رسول خدا (ص) روایت شده: «من مشی علی الارض اختیالالعنته الارض و من تحتها و من فوقها؛ کسی که از روی تکبر و غرور بر روی زمین راه رود، زمین و آنان که در زمین خفته اند، و بر روی زمین هستند او را لعنت می کنند»(ثواب الاعمال؛ ص 245). نیز نقل شده: «روزی پیامبر اکرم (ص) در حین عبور از کوچه ای جمعیتی را دید که اجتماع کرده اند، نزد آنها رفت و فرمود: چه خبر است؟ آنها شخصی را نشان دادند و گفتند: این دیوانه ای است که حرکت ها و گفتار خنده آورش، مردم را متوجه خود ساخته است، مردم به تماشای او پرداخته اند، پیامبر(ص) آنها را به سوی خود فرا خواند و به آنها فرمود: این شخص دچار بیماری است آیا می خواهید دیوانه حقیقی را به شما معرفی کنم؟ آنها عرض کردند: آری. فرمود: المتبختر فی مشیته الناظر فی عطفیه المحرک جنبیه بمنکبیه فذاک المجنون؛ دیوانه حقیقی کسی است که با تکبر و غرور راه می رود، هنگام راه رفتن پیوسته به دو طرف خود نگاه می کند و پهلوهای خود را با شانه اش تکان می دهد ( تنها خودش را می نگرد) این است دیوانه حقیقی»(بحارالانوار، ج 76، ص 303).

مقاله

نویسنده علی خانی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

معجزه آرام شدن زلزله به دست امام علی(ع)

معجزه آرام شدن زلزله به دست امام علی(ع)

در عهد ابوبکر زلزله‌ای آمد و مردم فزع‌کنان و با شیون نزد ابوبکر و عمر آمدند، دیدند آن دو نیز با فزع و جزع به محضر علی(ع) آمده‌اند، مردم نیز خود را به در منزل حضرت علی(ع) رساندند، علی(ع) از منزل خارج شد و به طرف مردم آمد، در حالی که از آنچه مردم به خاطرش وحشت زده و محزون بودند، اندوهی نداشت و غمگین نبود.
No image

مقام بصیرت و راه‌های رسیدن به آن

در مطلب حاضر نویسنده با تشریح مفهوم بصیرت از لحاظ لغوی و اصطلاحی راه‌های رسیدن به مقام بصیرت و یقین از دیدگاه قرآن را بررسی کرده است.
نحوه تنظيم قراردادهای اداری

نحوه تنظيم قراردادهای اداری

اشاره: يكي از بارزترين تفاوت قراردادهاي اداري با قراردادهاي پيمانكاري خصوصي منعقده بين اشخاص اين است كه اولاً: طرفين اين قراردادها در تهيه بخش عمده مفاد قرارداد و تعيين آثار آن نقشي ندارند و به عبارت ديگر
نگاه به پایین‌تر از خود رمز آرامش

نگاه به پایین‌تر از خود رمز آرامش

فی‌الکافی، عن‌الصادق (علیه‌السلام) قال لحِمران بن أعین، یَا حُمْرَانُ! انْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ دُونَكَ فِی الْمَقْدُرَةً وَ لَا تَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكَ فِی الْمَقْدُرَةً فَإِنَّ ذَلِكَ أَقْنَعُ لَكَ بِمَا قُسِمَ لَكَ وَ أَحْرَى أَنْ تَسْتَوْجِبَ الزِّیَادَةَ مِنْ رَبِّكَ عَزَّ وَ جَلَّ[1]
نگاهی به رفتارشناسی اهل نفاق از دیدگاه قرآن

نگاهی به رفتارشناسی اهل نفاق از دیدگاه قرآن

نقش منافقان در جامعه اسلامی، نقشی بسیار مخرب و زیانبار است. حساسیت قرآن به این دسته از شهروندان به خوبی نشان می‌دهد که نمی‌توان به صرف شهروندی با همه افراد جامعه یکسان برخورد کرد و حقوق یکسانی را برای همگان به طور مطلق قائل شد؛ بلکه می‌بایست ملاحظاتی در نحوه تعامل با دسته‌هایی از افراد جامعه اعمال کرد.
Powered by TayaCMS