استطاعت

كلمات كليدي : استطاعت، زاد، توشه، راحله، استطاعت مالي

استطاعت وقدرت وقوت ووسع وطاقت در لغت دارای معانی نزدیکی می‌باشند. فقهای امامیه استطاعت را به زاد (توشه) وراحله (مرکب،وسیلۀ سفر)،تفسیر نموده‌اند.استطاعت یکی از شرائط وجوب حج است،چنانکه فرمود:

« وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلاً » (آل عمران/96)

«و براى خدا بر مردم است که آهنگ خانه (او) کنند، آنها که توانایى رفتن به سوى آن دارند».

طبق نوشتۀ صاحب مستند الشیعة و عروةالوثقی،استطاعت مشتمل بر اقسام ذیل است:

الف) استطاعت مالی یعنی داشتن زاد وراحله (توشۀ سفر ومرکب مناسب حال وبالاخره مخارج رفت وبرگشت).

ب) استطاعت سَربی یا امنیت راه بدین معنی که در رفتن و برگشتن واقامت مکلف در مکه خطری بر مال و جان و ناموسش نباشد.

ج) استطاعت بدنی یا صحت وسلامت بدن، بدین معنی که از رفتن به حج،ضرر ومشقت شدید لازم نیاید.

د) استطاعت زمانی،بدین معنی که وقت کافی برای رفتن به مکۀ معظمه وبه جای آوردن اعمال واجب در آنجا باشد. پس اگر وقت تنگ باشد،حج در آن سال ساقط است.

بسیاری از فقهاء معتقدند «رجوع به کفایت» نیز از شرایط حج است،یعنی مکلف باید درآمدی داشته باشد که پس از برگشتن از حج،بتواند خود و عائلۀ خود را اداره کند و دچار فقر وسؤال نشود.