رجعت

رجعت از جمله مباحث و معتقدات ضروری شیعۀ امامیه است که به معنای بازگشت ارواح و اجساد به دنیا پس از مرگ و پیش از آخرت می‌باشد. رجعت امری عمومی نیست، بلکه به مؤمنان محض و یا مشرکان محض اختصاص دارد، بنابر احادیث موجود، اولین رجعت کننده، امام حسین علیه‌السلام است.

رجعت در قرآن و روایات

شماری از علمای شیعه حدود 60 آیۀ قرآن را بر رجعت دلیل آورنده‌اند، به عنوان نمونه:

« أَفَغَیرَ دِینِ اللّهِ یبْغُونَ و َلَهُ أَسْلَمَ مَن فِی السَّمَاوَاتِ و َالأَرْضِ طَوْعًا وَ کَرْهًا وَ إِلَیهِ یرْجَعُونَ » (آل‌عمران/83)

« آیا کافران دینی غیر ازدین خدا را می‌طلبند و حال آن‌که هر که در آسمان و زمین است خواه ناخواه مطیع فرمان خدا است و همه به سوی او رجوع خواهند »

و در روایات بسیاری نیز به مسئله رجعت اشاره شده است چنانچه امام صادق علیه‌السلام می فرماید:

« به خدا قسم این دنیا سپری نگردد تا این‌که خداوند مردگان را زنده سازد و زنده‌ها را بمیراند و حق را به اهلش بازگرداند و دین خود را آن‌چنان که می‌خواهد بر پا دارد.»

رجعت از دیدگاه بزرگان شیعه

از متکلمان شیعه، شیخ مفید در باب این مسئله در کتاب اوائل المقالات می‌نویسد:

«پیش از روز رستاخیز، در زمان حضرت مهدی (عج) خداوند دو گروه از مردگان را به زندگی و به جهان فانی باز می‌گرداند هم از نیکانی که از گناهان کبیره دوری جسته‌اند، و هم از مردمان بسیار بد. خداوند گروه اول را بر گروه دوم پیروز می‌کند تا از آن‌ها انتقام گرفته باشند. آن‌گاه هر دو دسته می‌میرند و روز رستاخیز، ثواب یا عقاب ابدی خود را انتظار می‌کشند.»

علّامه حکیم، آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی معتقد است ‌که روح را با بدن عنصری، علاقه و ربطی تمام است و به همین دلیل هم با بقای نفس، علاقه و ربط مزبور باقی مانده و هرگز زایل نمی‌شود. لذا هرگاه نفس به بدن دنیوی خود توجه تام و کاملی داشته باشد، زندگی جدید بدن مادی در دار دنیا از طریق براهین عقلی، امری محال نیست. افزون بر این، در نظام عالم کبیر، هر موجودی باید بتواند با بروز دادن خاصیت و اثر خویش به کمال طبیعی پیش آید، چون قسر و منع دائم و اکثری نمی‌باشد، بنابراین، آن موجود باید بتواند با رفع قسر و منع، پس از مرگ به دار دنیا باز گردد و در این عالم مادی به کمال خود برسد، و سپس فوت کند و رجعت ارواح و نفوس ناطقۀ حضرت رسول صلی‌الله علیه‌و‌آله و حضرت ائمه علیه‌السلام به بدن‌های مادی خود، با توجه به قاهریت سنخ روحانی بر جسمانی ممکن بوده و روح و نفس قوی آنان قادر به بازگشت به بدن‌های عنصری خود در دار دنیا می‌باشند و براساس مصالح حکیمانۀ حق تعالی در عرصۀ نظام طبیعی، باید دوره و زمانی پدید آید که نفوس معصومین علیه‌السلام به بدن‌های خود توجه کرده و خود را در جامعۀ بشری دوباره نمایان کنند و به تهذیب و تعلیم همۀ نفوس انسانی همت گمارند تا هر کسی به مرتبۀ کمال و تمام فعلیت خود نایل آمده و چهرۀ خود را از پردۀ خفا بنماید و هرگاه چنین عصر و دورانی پدیدار نشود، قرار دادن قوۀ عالی تعلیمات عمومی و تهذیب نفوس بشری در نهاد روح مبارک حضرت رسول صلی‌الله علیه‌وآله و حضرت ائمۀ اطهار علیه‌السلام از جانب حق تعالی کار لغو و باطل خواهد بود و حضرت حق از امور لغو و باطل مبرّا می‌باشد.