دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اجازت / اجازه

No image
اجازت / اجازه

كلمات كليدي : اجازه، اجازت، حرف رویّ، قریب‌ المخرج

نویسنده : (تليخص)هیئت تحریریه سایت پژوه

این مقاله به صورت تلخیص ارائه شده است و نسخه کامل آن به زودی ارائه می گردد.


اجازه در شعر آن است که شاعر مصراعی را که دیگری گفته است تمام کند؛ یعنی برای آن مصراع دومی بیاورد، تا بیتی ساخته شود. نمونۀ اجازه آن است که شاعری نزد صائب تبریزی این مصراعِ مهمل را عرضه کرد:

از شیشۀ بی‌ می، می بی‌شیشه طلب کن

و صائب بی‌درنگ گفت:

حقّ را زدلِ خالی از اندیشه طلب کن

و آن مصراع مهمل را به بیتی پر معنی بدل کرد.

در علم قافیه نیز، عنوان یکی از عیب‌های موسیقایی قافیه است. خواجه نصیرالدّین طوسی «اجازه» را اختلافِ حرفِ رَویّ دانسته به شرط آن‌که دو حرفِ روی مختلف دارای مخرجی یگانه یا متقارب باشند. مانند:

رو به جای آر اندر این کار احتیاط

زآن که جز بر تو ندارم اعـــــتماد

که در قافیۀ مصراع اوّل (احتیاط) حرف «طاء» و در قافیۀ مصراع بعد (اعتماد) حرف «دال» در محلّ رَوی واقع شده است.

برخی دیگر اختلافِ حرکتِ حرف پیش از روی مقید را اجازه نامیده‌اند. مانند:

از غــصّۀ هـــــجران تو دل پُر دارم

پیوسته از آن دیده به خون‌تر دارم

و اختلاف دو روی قریب المخرج را «اِجازه» نامیده‌اند.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

راه درمان فحش و ناسزاگویی

راه درمان فحش و ناسزاگویی

از جمله عادات رایج در میان برخی از افراد جامعه، بر زبان آوردن الفاظ نادرست و رکیک است که از آن تعبیر به «فحش» می‌شود.
No image

روان شناسی در عصر عبور از تجدد

در دوره پست مدرن، عوامل اجتماعی اهمیت بیشتری نسبت به ویژگی‌های بیولوژیک دارند
نقش عوامل فردی و اجتماعی در امیدواری

نقش عوامل فردی و اجتماعی در امیدواری

آیا امید و انگیزه افراد برای فعالیت و پیشبرد امور خود و جامعه شان امری است فردی که تنها در ویژگی‌های روانی و شخصیتی افراد ریشه دارد یا فرهنگ و شرایط اجتماعی هم بر آن موثر است؟
نماز و کارآمدی چرخش خون در مغز

نماز و کارآمدی چرخش خون در مغز

عبادت‌های اسلامی فواید جسمی روشنی برای بدن انسان دارد. این پژوهش به دنبال بیان تاثیرات مثبت حرکات نماز در چرخش خون در مغز و مقارنه‌ی تاثیرات نماز با تاثیر جایگزین‌های آن در اثر انجام ورزش است.
فقر و بهداشت روانی از دیدگاه دین و روان شناسی

فقر و بهداشت روانی از دیدگاه دین و روان شناسی

این مقاله، به پیامدهای گوناگون جسمی، فرهنگی ـ اجتماعی و روانی فقر بر بهداشت روانی می‌پردازد. فقر فرهنگی، انزوا، پرخاشگری، ضعف اخلاقی و دینی، کاهش عزت نفس، اضطراب و اختلالات روانی از جملة این آثار مخربند.
Powered by TayaCMS