اهميت حقوق همسايگان

فاطمه(س) فرمود: يا بني الجار ثم الدار- پسر جان من! اول همسايه را بايد رسيد و سپس خود را.

    امام حسن(ع) فرمود که در شب جمعه، مادرم فاطمه(س) در محراب خود ايستاده و مشغول بندگي و عبادت حق تعالي گرديد. او پيوسته در رکوع و سجود و قيام و دعا بود تا صبح روشن شد. شنيدم که پيوسته دعايي مي کرد از براي مومنين و ايشان را نام مي برد و دعا براي آنان بسيار مي کرد اما براي خود دعا نمي کرد. گفتم: اي مادر، چرا براي خود دعايي نمي کني؟ در پاسخ عبارت فوق را بيان فرمود. (منتهي الامال، ج 1ص 219)

    انسانها به علت زندگي اجتماعي با يکديگر ارتباطات گسترده اي دارند. از اين رو اسلام براي تقويت و تحکيم حسن روابط اجتماعي به ويژه همسايگان و همجواري صميمانه آنان، تعليمات ارزنده اي دارد. چنانکه در قرآن به نيکي کردن به همسايه ها چنين دستور مي دهد: ... و خدا را بپرستيد و چيزي را شريک او نسازيد و به پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و بينوايان و همسايه نزديک (الجار ذي القربي) و همسايه دور (الجار الجنب) و همنشين (الصاحب بالجنب) و... نيکي کنيد. (نساء/36)

    در اينجا مناسب ديديم از کتاب گرانسنگ مفاتيح الحيات نوشته آيت الله جوادي آملي در خصوص حقوق همسايگي و ضرورت رعايت حال آنان مطالبي را در تفسير سخن حضرت زهرا(س) تقديم خوانندگان عزيز کنيم.

    علي(ع) فرمود: خدا را نسبت به همسايگان در نظر داشته باشيد، زيرا رسول خدا(ص) درباره آنان پيوسته سفارش مي کرد، تا آنجا که ما گمان برديم او مي خواهد آنان را وارث و سهيم سازد. و تاکيد مي فرمود: اي علي: همسايه را گرامي بدار، گرچه کافر باشد. امام باقر(ع) فرمود: در کتاب علي(ع) خواندم: رسول خدا(ص) بين مهاجرين و انصار و اهل مدينه بخشنامه کرد که: همسايه مانند خود انسان است. از هرگونه زيان و گناه بايد مصون باشد و حرمت همسايه بر همسايه همانند حرمت مادر است. (حرمة الجار علي الجار کحرمهًْ امه) امام سجاد(ع) فرمود: همسايه را در غيابش حفظ کن و در حضور، گرامي بدار. در حال ستمديدگي وي را ياري کن. عيبش را شايع نکن. هرگاه از او بدي ديدي، آن را بپوشان. هرگاه دانستي خيرخواهي و نصيحت تو را مي پذيرد در خفا وي را نصيحت کن. هنگام سختي ها تنهايش مگذار. از لغزش او درگذر و گناهش را ببخشاي و کريمانه با او رفتار کن.

    پيامبر(ص) فرمود: چهل خانه از هر طرف (پيش و پشت و راست و چپ و بالاو پايين) همسايه تلقي مي شود. تحديد به چهار طرف به لحاظ سابقه نداشتن بناهاي چند طبقه برجي است وگرنه واحدهاي آپارتمان مرتفع نيز مشمول قانون همسايگي ا ند.

    امام کاظم(ع) فرمود: حسن همجواري به ترک آزار نيست بلکه به شکيبايي و صبوري بر آزار همسايه است. - ليس حسن الجوار کف الاذي ولکن حسن الجوار صبرک علي الاذي-

    امام صادق(ع) فرمود: صله رحم و حسن همجواري (همسايگي خوب) سرزمين را آباد و عمرها را طولاني مي کند. و نيز فرمود: همسايگي خوب موجب افزايش روزي است.

    رسول خدا(س) فرمود: آن که سير بخوابد و همسايه اش گرسنه باشد به من ايمان نياورده است و ساکنان هر مجتمعي سير بخوابند در حالي که در ميان آنان گرسنه اي باشد، خدا در قيامت به آنها نظر رحمت نمي کند. هر کس لوازم مورد نياز زندگي را از همسايه اش دريغ دارد، خدا وي را در قيامت از فضل خود محروم کند و او را به خودش واگذارد. سر کشيدن در خانه همسايه روا نيست. هر کس بر خانه همسايه سرک بکشد و به عورت مرد يا به موي سر زن يا به عضوي از بدنش نگاه کند، حق است که خدا وي را به همراه منافقاني که در دنيا در پي کشف اسرار و زشتي هاي مردم هستند در آتش درآورد و از دنيا خارج نمي شود تا اينکه خدا رسوايش کند و در آخرت زشتي اش را براي مردمان آشکار سازد. (مفاتيح الحيات، ص 341- 345)

             روزنامه كيهان، شماره 21029 به تاريخ 20/1/94، صفحه 6 (معارف)