ارزش و دشواری نیّت

امامان معصوم (علیهم السلام) فرموده اند: «نیة المؤمن خیر من عمله»[1]و یا : «أفضل الأعمال أحمزها»[2]. نیّت روح عمل، و کار دشواری است. چون اصل کار را بسیاری از انسانها انجام می‌دهند، امّا همه قدرت نیّت صحیح ندارند. اوّلاً:می‌شود کار ناپسند را «قربة الی الله»، انجام داد. بنابراین، باید کار، شایستگی نزدیک ساختن انسان به خدا را داشته باشد؛ یعنی، «حُسن فعلی» داشته باشد و ثانیا: باید کار، از «حُسن فاعلی» برخوردار باشد. در این صورت اگر این عمل از هر پیرایه‌ای منزّه باشد، نیت آن بهتر از خود عمل است و البته این بسیار دشوار است و به همین جهت هم نیّت، بهترین اعمال است؛ مثلاً، کسی که کتابی می‌نویسد طبیعتاً علاقه دارد که نام او روی جلد آن نوشته شود؛ یا اگر کسی مسجد یا مؤسسه خیریه‌ای می‌سازد، علاقمند است که نام او در چهره تابلو آن ثبت شود و یا در محافل برده شود و بعضی هم علاقه مندند که نامشان برده نشود تا دیگران بگویند: او بدان حد رسیده که حتی حاضر نشده مردم نامش را ببرند که این هم یک نوع ریاست؛ یعنی، گاهی انسان ریا می‌کند و نمی‌داند که ریا کار است، که البته این ریای مرموزی است و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و شیطان هم هر کسی را از راه مخصوص او فریب می‌دهد. برخی هم برای این که دیگران نگویند فلان کس ریاکاری می‌کند کار خیر را انجام نمی‌دهند که در حقیقت، سخن مردم انگیزه ترک کار خیر، است.

برگرفته از تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی ج11/ ص245

اصول کافی، ج 2، ص 84.[1]
.بحار، ج 67، ص 237[2]