شورای امنیت

سازمان ملل، ملل متحد،‌ شورای امنیت، حق وتو، اركان اصلی

نویسنده : شعبانعلی جباری

یکی از ارکان مهم و اصلی سازمان ملل متحد، شورای امنیت است که 15 عضو دارد، و پنج عضو آن دائمی هستند که عبارتند از چین، فرانسه، انگلستان، روسیه، آمریکا و 10 عضو آن غیردائم، که برای مدت 2 سال از طرف مجمع عمومی انتخاب می‌شوند و نمی توانند بلافاصله مجدداً انتخاب شوند. انتخاب اعضاء غیردائم، با توجه به همکاری و مشارکت آن کشورها در پشتیبانی از صلح و امنیت بین‌المللی و سایر هدف‌های سازمان و هم‌چنین تقسیم عادلانه جغرافیایی صورت می‌گیرد.

وظائف و اختیارات خاص شورای امنیت:

مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین‌المللی مهم‌ترین وظیفه این شورا است، توصیه به راه‌های مسالمت‌آمیز حل اختلافات، توسل به قوه قهریه و اجبار برای اعاده صلح و تأسیس ارکان فرعی که برای انجام وظائف خود لازم می‌داند.شورای امنیت به موجب ماده 34 منشور می تواند هر اختلاف یا وضعیتی را که ممکن است موجب اختلافات بین المللی شود مورد بررسی قرار دهد یا شرایط حل وفصل آن را توصیه نماید. هر عضو سازمان ملل می تواند توجه مجمع عمومی وشورای امنیت را نسبت به اختلافاتی که ممکن است صلح وامنیت بین المللی را به مخاطره اندازد، جلب نماید.

وظائف مشترک با مجمع عمومی:

پذیرش عضو جدید، اخراج و تعلیق حق رأی اعضای متخلف، انتخاب دبیرکل، انتخاب قضات دیوان بین‌المللی دادگستری، تجدید نظر در منشور سازمان ملل متحد، اداره مناطق سوق الجیشی در سرزمین های تحت قیمومت.

نهادهای وابسته به شورای امنیت:

کمیته ستاد نظامی، کمسیون خلع سلاح، کمیته کارشناسان، کمیته پذیرش اعضاء جدید.

تصمیمات شورا:

در مورد مسائل مربوط به نظام‌نامه و طرز کار شورا مثل دعوت شورا، دستور جلسه، انتخاب قضات. رأی شورا با اکثریت 9 رأی در مقابل 15 رأی معتبر است، ولی سایر موارد با اکثریت 9 به 15 می‌باشد مشروط بر این‌که پنج رأی اعضاء دائم شورا، مثبت باشد. بنابراین در صورت رأی منفی یکی از اعضاء دائم، تصمیم 14 عضو دیگر خنثی خواهد شد، حتی اگر همگی مثبت باشد. به این نحوه عمل و استفاده از رأی منفی، اصطلاحاً حق وتو گفته می‌شود.هر عضو سازمان ملل که عضو شورای امنیت نیست می تواند بدون داشتن حق رای، در مذاکرات شورای امنیت شرکت نماید.

حق وتو:

وتو(veto ) واژه لاتینی و به معنای جلوگیری کردن است و در اصطلاح حقوقی اختیاری است که در کنفرانس یالتا بنا به پیشنهاد آمریکا و شوروی به اعضاء دائم داده شد، که بتوانند تصمیمات شورا را لغو نمایند.

به گونه ای که اگر هر کدام از این اعضا موافق تصمیمات شوری نباشند این تصمیمات ملغی می شوند، چنین حقی برای اعضاء دائم سازمان ملل یکی از مهم‌ترین انتقادهائی است که به سازمان ملل وارد است و همواره موجب اعتراض کشورهای دیگر بوده است.