محبّت

محبّت

قرآن کریم در مورد محبت می‌فرماید: ﴿ ومن الناس من یتخذ من دون الله أنداداً یحبونهم کحبّ الله والذین امنوا اشدّ حبّاً لله ﴾[1]؛ مؤمنان، به خدا دل بسته‌اند و دوستان او هستند، ولی مشرکان و کافران، دوستان بتهایند؛ اما محبّت مؤمنان به خدا از محبّت بت پرستان به بتها بیشتر است؛ چون هیچ زیبایی به اندازه خدا جمیل نیست و هیچ معرفتی به اندازه معرفت او کمال نیست و هیچ انسانی نیز به اندازه مؤمن، عارف نیست؛ از این رو، هیچ انسانی به اندازه مؤمن، عاشق و محبّ نیست. محبّت شدّت پذیر است و اگر چه کمیت ندارد ولی دارای کیفیت است؛ محبّت «وزن» ندارد ولی شدّت وجودی دارد و «وزین» است.
علت برتری محبّت مؤمن، به خدا از محبت مشرک به بت، این است که بت اگر چه زیبا باشد زیبایی بصری و سمعی یا زیبایی خیالی و وهمی دارد و درک این زیباییها به وسیله گوش و چشم و تأثیر این محبوبها در حدّ وَهم و خیال است؛ چون انسان نا آگاه، می‌پندارد از بتان و به طور کلی از غیر خدا کاری ساخته است. بنابراین، معرفت بت پرستها در حدّ توهّم و تخیّل و زیبایی شناسی آنها هم در حدّ خیال، وهم، سمع و بَصَر است و به همین دلیل، محبت و عشق آنها از محدوده‌چشم و گوش از یک سو و از محور وهم و خیال از سوی دیگر نمی‌گذرد؛ ولی مؤمن نه تنها از راه چشم و گوش، آثار طبیعی و از راه وهم و خیال، آثار مثالی و برزخی مطلوب و محبوب حقیقی را می‌نگرد، بلکه از راه عقل، کمال معقول و اسمای حسنای الهی را می‌نگرد و قهراً درک او قویتر است و چون درک قویتر است مُدرِک هم قویتر است و چون مُدرِک قویتر است در نتیجه محبّت هم بیشتر است. در نبردهایی که بین مردان با ایمان و مشرکان و کافران در طول تاریخ، اتّفاق افتاده است مؤمنان، همواره پیروز بوده‌اند و این بدان دلیل است که ایستادگی و مقاومت در سایه علاقه، همان ایستادگی در پرتو معرفت است و چون معرفت مؤمنان کاملتر است، علاقه آنها نیز کاملتر است و چون محبت و اشتیاق و علاقه آنها کاملتر است، ایستادگی آنها نیز کاملتر و بیشتر است؛ و چون مقاومت و ایستادگی آنها کاملتر و بیشتر است، قهراً پیروزی هم از آنِ آنهاست: ﴿ کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرةً بإذن الله ﴾[2]. البته امدادهای غیبی، نقش سازنده‌ای دارد، ولی زمینه ساز حصول آن امدادهای غیبی همین محبّتها، معرفتها، عشقها و شوقهای وافر سالکان کوی حقیقت و معنویت است، و در هر موردی که چنین ثمری از نبرد با کافران به دست نیامده، بر اثر ضعف معرفت، نقص ایمان و قصور محبّت بوده است.

منبع :
• برگرفته از تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی ج11/صص 325-326

پی نوشت:
• [1] . سوره بقره، آیه165.
• [2] . سوره بقره، آیه 249.