فطریات

كلمات كليدي : فطريات، حد وسط

نویسنده : مهدي افضلي

فطریات را یکی دیگر از مبادی برهان شمرده‌اند و در تعریف آن گفته‌اند: قیاس‌شان همراه با خودشان است. یعنی تصور موضوع و محمول نتیجه از تصور حد وسط که موجب تصدیق و صدور حکم می‌شود جدا نیست. مفاد این تعریف این است که در فطریات نیازمند اثبات هستیم، ولی تصور حد وسط با تصور خود فطریات همراه می‌باشد، از باب نمونه وقتی گفته می شود: «عدد 2 یک پنجم عدد10 است»، این حکم هر چند بدیهی است، ولی نیازمند حد وسط است، زیرا 10 پنج بار به صورت مساوی بر 2 تقسیم شده و باقی‌مانده صفر شده است و هر عددی که پنج بار به عدد دیگری تقسیم شود، مقسوم علیه یک پنجم آن خواهد بود.

البته در این‌که فطریات از مبادی قیاس‌ها به شمار می‌رود یا نه، میان منطق‌دانان اندکی اختلاف است، از جمله محقق طوسی معتقد است چون فطریات از طریق قیاس حاصل می‌شوند، از مبادی نیستند، اما چون مستلزم یک قیاسی هستند که بدون کسب و نظر مفید حکم می‌باشند آنرا از مبادی شمرده‌اند. چون مبادی یعنی چیزی‌که خود از طریق قیاس به دست نیامده باشد.